Begin innerlijk

We zijn eraan gewend geraakt, voedingsadviezen op basis van wetenschappelijk onderzoek. Groente, suiker, fruit, koffie, alles krijgt een stempe. Zijn we met al die kennis en slank? ‘Nee’, concludeert Karin Luiten, juist een enorme toename van obesitas, diabetes, hart- en vaatziekten. Hoe betrouwbaar zijn die adviezen dan, vroeg ze zich af. Daarvoor ging ze in gesprek met de Britse epidemioloog Tim Spector. Hij schreef het boek ‘Ingelepeld’, waarin uit de doeken wordt gedaan dat er maar weinig klopt van wat ons over voeding is verteld.
Spector ziet als grootste obstakel de voedingsindustrie, die bijna driekwart van het voedingsonderzoek financiert. Van sporten word je slank, er komt reclame voor suikerrijke sportdrankjes. Slechts 1% van de mensen heeft een allergie voor gluten, ze worden voor iedereen als gevaarlijk gezien (citaat hier- onder). Het is waar, de gemiddelde persoon, waar voedingsadviezen steevast van uitgaan, bestaat simpelweg niet. Hij wijst daarvoor het onlangs ontdekte microbioom aan, honderd biljoen bacteriën, schimmels, parasieten. Dat werkt bij iedereen anders.
Nuttig om dit weer eens te benadrukken, maar we blijven daarmee wel hangen in de materie die te meten valt. Juist bij de oorzaken en effecten van voedingsgedrag is het innerlijke leven de belangrijke factor, dat ook invloed kan hebben op het microbioom. Als angsten toenemen, zal dat meer invloed hebben op de volksgezondheid, dan voedingsgedrag an sich.
Ik moet ook denken aan 155 Lifeskills van Erin Zammett Ruddy. Minimaliseer je spullen; zorg voor opgeruimde omgeving; vaste plekken voor (auto)sleutels; de tijd nemen voor rustig ontbijt; etc. Dat gaat mooi niet lukken zonder innerlijk onderzoek.Er wordt bij voedsel en bij gewoontes te veel gedacht dat het feitelijke gedrag de oorzaak is, dat je dat moet veranderen. Het innerlijke leven wordt schromelijk onderschat, terwijl je juist daarbij zou moeten beginnen.

Alledaagse Wijsheden

“De voedingsindustrie laat zich deze lucratieve markt niet afnemen en houdt de misinformatie graag in stand door op de gekste producten nu ineens het verkoop bevorderende label ‘glutenvrij’ te plaatsen, tot zelfs shampoo en water aan toe. (...) Leve de winstmarges!”

Tim Spector 

“Als iemand zich erop toelegt harmonie tot basis van zijn leven te maken en die basis is stevig, dan zal de harmonie om hem heen toenemen.”

Mindfulness.nl 



Rouw & Verliefd

Schrijver A. F. Th. van der Heijden laat een personage in zijn nieuwe boek ‘Stemvorken’ zeggen: “Als tedere gevoelens zich verdichten tot onstuimige, dan heet de drager van zulke emoties verliefd – wat mij in de oren klinkt als ‘uit de liefde ontheven’ of ‘te ver gegaan in een liefdevolle toestand’. Verliefd, een ‘fout gekozen’ woord. Dit komt door de letters ‘ver’, want een blouse te vaak gewassen noem je verwassen, een verkeersslachtoffer is verongelukt. Het is daarmee verleden tijd. Het verliefd zijn waar personage Zwanet over vertelt, is verre van verleden tijd. Deze lesbische amour fou is een en al heden, en wordt volgens de promotietekst tot in het oneindige gerekt en herbeleefd (daar heb je dan wat ruimte voor in een boek van 848 pagina's).
‘Tot in het oneindige gerekt’ is in mijn ogen een typisch kosmische ervaring, die op aarde niet mogelijk is. Ook op aarde snakken velen naar totale verbondenheid, eenwording, waar sterke verliefdheid een kosmisch gezien povere uitdrukking van is. Zij kan jaren duren, maar de kracht neemt af door de gewoonte. Het kan overgaan in liefde, een begrip dat vooral gehechtheid herbergt. Liefde is op aarde minder mysterieus dan verliefdheid. Schrijver Robbert Welagen bijt zich in zijn nieuwe boek ‘Raam, sleutel’ vast in de vraag hoe rouw (bij de dood van je man) en tegelijkertijd heftige verliefdheid (op een vouw) kunnen samengaan.
In zijn psychologische roman komt hij tot de conclusie dat rouw en verliefdheid dichter bij elkaar liggen dan je zou denken. Ik vind dat wel begrijpelijk, het emotieleven staat op scherp, er wordt veel gehuild, gelachen, gevoelsmatig herbeleefd. Dan kun je emotioneel openstaan voor een aardse mythische verbondenheid. Diep verdriet en sterke aantrekkingskracht kunnen samengaan. Maar ja, daar is in onze cultuur weinig oog voor, een schuldgevoel ligt op de loer.

Alledaagse Wijsheden

“Ik moest aan je denken vandaag en zoals gewoonlijk moest ik lachen ondanks het verdriet.”

Rememberme.nl 

“Ze trekt zich terug. Er ontstaat een soort kortsluiting in haar hoofd. Dat is niet zo gek, want op het eerste oog zijn rouw en verliefdheid sterke tegenstellingen. Bij rouw denk je aan zwart en donker, aan het verleden dat verloren is gegaan, aan de leegte. Verliefdheid is eerder licht, fris, nieuw: toekomst lente. Maar ik las ook ergens dat er veel lichamelijke overeenkomsten bestaan tussen rouw en verliefdheid. Geestelijke onrust bijvoorbeeld, slapeloosheid en hartkloppingen.”

Robbert Welagen



Singlisme??

Wat een levenslustige, vrolijke vrouw, theatermaker Marjon Moed. Al vanaf een krantenfoto lach je met haar mee. Aan Jette Pellemans vertelt ze dat ze een beroepsvrijgezel is. Leuk, dat ben ik ook in deze levensfase. Ze strijdt tegen het achterstellen van singles, in haar theatervoorstelling ‘Tafeltje voor 1’ schreeuwt ze met een spandoek boven haar hoofd: “Waarom is het leven duurder in je eentje?” Die vraag wil ik wel even beantwoorden. 
Het antwoord op de vraag is simpel: gewoon omdat in je eentje wonen een dure keuze is! Dat heeft niets te maken met ‘singlisme’, oftewel discriminatie, achterstellen, stereotypering, een term die Moed leent van de Amerikaanse psychologe Bella DePaullo. Achterstellen zit in wetten en regels. Dat kan zo zijn, maar andere wetten pakken weer ten voordele uit voor alleenstaanden, zoals de AOW. Singles krijgen meer dan iemand die samenwoont.
En dan de kleine dingen. Een half brood kost nooit de helft van een heel brood, altijd wat meer. Ja, maar het gezin is daarmee niet de norm, maar meer kopen is de norm, inherent aan de kapitalistische idealen. Als je twee van een product koopt, kun je korting krijgen. Ook als alleenstaande kun je delen met vrienden of bekenden, daarvoor hoef je niet per sé in 1 bed te liggen.
De kern is ook dat de maatschappij niet gebaat is bij veel alleenstaanden. Ze eisen relatief veel woonruimte op, er is minder vanzelfsprekende mantelzorg en meer eenzaamheidservaringen. Dus als
je ergens voor wil strijden, doe dat dan voor groepswonen (citaat hieronder), dat is maatschappelijk beschouwd een gezonde keuze. Mijn pleidooi zal niet helpen, Moed gaat eerdaags met haar petitie ‘Alleen is oké’ vrolijk lachend bij Mark Rutte op bezoek. Ze verwacht wel wat van onze bekendste single.

Alledaagse Inzichten

“Hup, met z’n allen protesteren op dat Binnenhof. Daar heb ik zin in joh. (...) Wat er uiteindelijk gaat gebeuren, geen idee. Ik gooi weer eens een steen in de vijver en hoop maar dat de kringen tot ver zullen reiken.”

Marjon Moed

“De essentie van groepswonen is wonen en leven in een sociaal verband. Je woont zelfstandig, maar er is in jouw directe leefomgeving een gemeenschappelijke ruimte om elkaar te ontmoeten.”

www.centrumgroepswonen.nl



Unidentified Flying Objects

Nee, ik heb ze niet zien vliegen en ik heb er ook niet veel mee, met de eeuwenoude ufo’s. Graancirkels kunnen trouwens ook niet op mijn belangstelling rekenen. Maar sceptisch ben ik zeker niet, het is gewoon niet mijn ding. Nu weet ik waarom, ufo’s blijken vooral een mannen-ding te zijn. Als het om spiritualiteit gaat, ben ik meer van de gevoelens, zelfkennis, liefde, bewustzijn.
De sceptische houding van menigeen hangt onder andere samen met het traditioneel christelijke geloof. De mens wordt daarbij gezien als de hoogste schepping van God. Ufo’s suggereren dat er wel eens hogere intelligenties, aliens zouden kunnen bestaan, in welke vorm dan ook. Er is wel verandering in de bejegening van het verschijnsel. Sinds het Pentagon drie video’s met vliegende objecten op internet heeft gezet en onze eigen van oudsher spiritueel vrij sceptische Volkskrant er bij monde van Emma Curvers een serieus artikel aan wijdt, lijkt een doorbraak in zicht.
Het Ufo Meldpunt Nederland heeft het afgelopen jaar niet stil gezeten. De lock-down gaf mensen alle tijd om in het luchtruim te staren én door de vrijgegeven wereldberoemde filmpjes vanuit het Pentagon zijn mensen er opener over geworden. Net als bij bijna-doodervaringen konden verhalen over ufo’s rekenen op ongeloof, op de uitleg dat het om hallucinaties gaat, een stofje in de hersenen. De door Emma Curvers geïnterviewde ervaringsdeskundigen (vier mannen) wilden toch nog steeds zonder achternaam aan het woord komen.
Boeiend vind ik dat de mannen ook een vorm van liefde hebben ervaren. Stefan (47 jaar) vertelt bijvoorbeeld dat hij geen angst of paniek voelde, maar warmte en vriendelijkheid. “Alsof iemand op
wie ik verliefd ben me een spontane knuffel had gegeven.” Kijk, dat is toch een leuke link met mijn interessegebied.

Alledaagse Ervaringen

“Ik weet dankzij internet dat er veel mensen zijn die hetzelfde als ik hebben gezien. Als het een hallucinatie is, vind ik het wel vreemd dat ik een hallucinatie heb van iets wat andere mensen precies zo hallucineren.”

Lars (43 jaar)

“Zo uniek zijn we misschien niet. Wat je op aarde hebt is overal. Het is gewoon moeilijk voor ons om toe te geven dat er misschien wel wezens bestaan die slimmer zijn dan wij.”

 Sven (45 jaar) 

“Ik weet nog steeds niet hoe het kan en kan het nog steeds niet verklaren. Maar ik weet wel dat ik het heb gezien, gehoord en gevoeld.”

Marcel (52 jaar)



Milieu- en menslievende politiek

De bekende econoom Thomas Piketty schetst op basis van groot internationaal onderzoek de verschuivingen in het stemgedrag van kiezers in de na-oorlogse periode. Grofweg kun je zeggen dat tot de jaren tachtig het stemgedrag keurig langs de sociale breuklijn liep. Kortweg: rijk stemt rechts en arm stemt links. Maar dat ging verschuiven en de linkse partijen werden daar het slachtoffer van, vertelt hij aan Pascal Riché. Vooral in westerse landen schoof de werkende klasse naar rechts. De kapitaalkrachtige elite bleef conservatief stemmen, terwijl de intellectuele elite zich steeds progressiever ging opstellen.
Het heeft me altijd al verbaasd hoezeer hardwerkende mensen met lage inkomens tegen hun belang in voor het vrije marktdenken kiezen. Nu zou je kunnen denken dat bij alle toeslagen perikelen in Nederland afgelopen maart de verkiezingsuitslag gunstiger zou uitpakken voor linkse partijen. Niet dus. Links stagneerde op een laag niveau. Maar links is links niet meer en onze demissionaire premier is uiterst buigzaam. Niet van zijn stuk te krijgen en met hetzelfde gemak schuift hij een fors eind naar links. Samen met D66, CDA, PvdA en GroenLinks konden nog wel eens mooie initiatieven aangaande klimaat, economische ongelijkheid, zorg, onderwijs, etc in het verschiet liggen. De Amerikaanse president Joe Biden kan een voorbeeld voor hem zijn. 
Buitengewoon verfrissend, die ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Velen, met Donald Trump voorop, hebben gedacht dat met Biden ‘sleepy Joe’ aan de macht zou komen. Dat het ondertussen ‘speedy Joe’ blijkt te zijn, vind ik heel begrijpelijk. Een volstrekt doorgewinterde politicus en ook een gevoelig mens, die wil toch in de laatste fase van zijn leven grote dingen tot stand brengen. ‘He knows the tricks of the trade’ (het klappen van de zweep). Ik wens hem veel succes met zijn voortvarende, milieu- en menslievende plannen, de hobbels zullen talrijk zijn.

Alledaagse (on)Wijsheden

“Wealth is so concentrated that a large segment of society is virtually unaware of its existence.”

Thomas Piketty

‘Betrouwbaar nieuws’ van De Speld: 
“Joe Biden is inmiddels al meer dan honderd dagen president van Amerika. Hoog tijd dus om de balans op te maken: bedreigt de Democraat de Amerikaanse waarden, zoals ‘armoede’ en ‘ongelijkheid’? Veel Republikeinen zien met lede ogen aan hoe Biden eeuwenoude Amerikaanse tradities in nog geen half jaar ongedaan maakt. (...) Volgens de Republikeinen is het gedrag van Biden vooral de schuld van de media. “Als hij bijvoorbeeld besluit een grootschalige klimaatbelofte te doen, komt hij hooguit een paar seconden in het nieuws. Tja, dan hou je gewoon te veel tijd over en ga je tegen de verveling het minimumloon verhogen, racisme bestrijden, healthcare-plannen maken en iedere burger vaccineren. Is dat nog Amerika?”

Jos Maalderink & Matthijs van Rumpt 



Meedenken & Meevoelen

Nog één avond genieten en het zit er weer op. De avondklok. Nee, ik heb geen oorlogstrauma erover. Het was heerlijk rustig buiten, nauwelijks verkeer. En ik was zeker niet de enige die genoten heeft. Maar het werd door de officials zwaar aangekondigd, de media deden er nog een schepje bovenop. Het ultieme ‘wapen’ tegen de ‘invasie’ van de Britse variant. Onbedoeld had dit een stimulerende invloed op het ontstaan van avondklokrellen, de bekende druppel op de volle emmer. Dat werd een ‘waar slagveld’ (Maarten van Gestel).
Terwijl wij mensen in het dagelijks leven lang niet altijd goed zijn in luisteren – afgeleid zijn, afkappen met je eigen verhaal – hebben velen goed naar persconferenties, nieuws en praatprogramma’s geluisterd. Dat is niet alleen luisteren naar de woorden, maar ook voelend luisteren. De muziektonen, ook de valse tonen, worden ingezogen, zij kunnen wel opzwepen. Vaak ook heb je geen benul van wat je ermee bij anderen teweeg brengt.
Studenten liet ik in het kader van het vak ‘emotionele intelligentie en communicatie’ wel eens in groepjes van drie een oefening doen. Nummer 1 vertelt uitgebreid een verhaal over iets wat haar of hem beroert, nummer 2 luistert meedenkend naar het verhaal, nummer drie meevoelend. Daarna wisselen ze hun ervaringen uit. De verbazing was menigmaal op de gezichten te lezen. Zo heb ik het niet bedoeld, was dan de reactie van nummer 1.
Psycholoog Anne de Jong heeft een paar tips voor beter luisteren. Train je in: ‘ik ga nu even niks zeggen, maar luisteren.’ Richt je aandacht helemaal op het gesprek, geen mobiel. Zet je eigen mening even opzij. Kom niet te snel met adviezen. Ik zou eraan willen toevoegen, met een knipoog naar de politieke arena: verzandt niet in een zwaar debat, zoek naar een opbouwende dialoog.

Alledaagse Wijsheden

“Je verplaatsen in de ander is belangrijk. Dat doe je niet door over jezelf te beginnen, maar door te laten merken dat je meevoelt. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik kan me heel goed voorstellen hoe pijnlijk het voor je is, wat goed dat je erover vertelt.”

Anne de Jong 

“Wanneer je praat, herhaal je alleen wat je al weet. Maar als je luistert, zou je iets nieuws kunnen leren.”

Dalai Lama



Europa: ups & downs

Hoogleraar internationale betrekkingen Rob van Wijk ziet in Europa niet een bejaard, onmachtig museum in wording waar Chinezen en Russen ongestoord kunnen ravotten, vertelt hij aan Hans van Zon,  maar juist een bruisend laboratorium met veel dynamiek en veerkracht. Dat is nog eens een ongewoon opgewekte toon, geen zwartkijker dus. En waarom denkt hij dat? Omdat democratische landen het voortmodderen tot kunst weten te heffen en dat maakt de Europese Unie sterker. In een dictatuur worden zaken erdoor gejast, in een democratie heb je soms oeverloze botsingen van meningen, maar de uitkomst is uiteindelijk sterker op veel terreinen. Heerlijk, zo’n bemoedigende analyse en wat moet Nederland sterk worden deze dagen.
Dat was dan het positieve nieuws over ons continent. Maar dan beland je bij journalist Caroline de Gruyter en word je het dal weer ingeworpen. Europa is omringd door potentiële conflicthaarden, de
kans op militaire ongelukken is momenteel enorm. Het moet er alles aan doen om niet in een gewapend conflict verzeild te raken. De spanning tussen Rusland en Oekraïne laait op. Ook het Zwarte-Zeegebied is een potentiële conflicthaard en in het Hoge Noorden rolt Rusland zijn militaire spierballen. Als Oekraïne in het westerse kamp komt, wat zijn dat Poetins represailles?? Kan Europa überhaupt een oorlog winnen?? Met al die volken en culturen komt Europa dan meteen met zichzelf in oorlog, aldus
De Gruyter.
Veel Europese landen hebben hun defensie laten verslonzen. Gelukkig maar, dus oorlog is geen optie. De Gruyter ziet maar één mogelijkheid: alle diplomatieke middelen uit de kast halen die er zijn en verschrikkelijk voorzichtig zijn. Mooi, daar zijn we dus goed in, voortmodderen en daarmee kracht ontwikkelen. En het is veruit te verkiezen boven sterke legers en vloot.

Alledaagse Wijsheden

“Europa steekt veel geld in een industriële revolutie, innovatie, kunstmatige intelligentie. Dat maakt de Unie autonomer, minder kwetsbaar. We gaan met de Unie de goede kant op. Zij past zich beter aan aan de nieuwe wereldorde. Ik zie het op sociale media. Als je twee jaar terug iets positiefs zei over de Unie dan werd je verrot gescholden. Dat is nu bijna weg.”

Rob van Wijk 

“Het gaat niet goed of slecht met de wereld, het gaat altijd goed én slecht met de wereld.”

Bas Heijne



'Mijn' eekhoorn

Geïntrigeerd door de mogelijke symboolwaarde van dieren (slot vorig blog) ga ik op zoek naar de eekhoorn. Hij (of zij) bezoekt me regelmatig in mijn achtertuin en geeft daar een fraaie voorstelling die ik met volle aandacht gadesla. Elegant springt hij met soms onwaarschijnlijk grote tussenafstand van berk naar den, naar boven, naar beneden, een waar spektakel. Hij wil me kennelijk wel wat levens- lessen overbrengen als ik zo de symbolische betekenis van de eekhoorn lees. En ik herken me ook wel in het beest.
De eekhoorn heeft er veel voor over om huppelend door het leven te gaan. En ja, het is een einzelgänger, hij dartelt alleen door bomen en struikgewas. Bekend is dat de eekhoorn een groots voedselverzamelaar is, zijn schatten verstopt hij goed. Ook de mens heeft schatten die hij ontdekken en verzamelen moet. Dat zijn dan de innerlijke schatten die diep verstopt zitten in je ZIJN. Dat vraagt om doorzettingsvermogen en moed om die schatten te ontsluiten.
Wat mij ook steeds weer echt fascineert is het gemak waarmee ‘mijn’ eekhoorn springt, zonder even te beschouwen of dergelijke afstanden wel haalbaar zijn. En ja, op zijn snufferd valt hij nooit. Dat komt volgens energetisch coach Karen Bos, omdat hij in zichzelf gelooft. Ach, weer zo’n wijze les voor ons mensen, vertouwen op eigen kunnen. Mensen laten zich bang maken, de angst om fouten te maken is aangeleerd.
Als een eekhoorn een nootje vindt, zal hij het aandachtig bekijken. Het ronddraaien, tegen een boom aantikken, voordat hij zijn tanden eraan waagt. Zo kan de mens ook handelen, zijn innerlijke noten van alle kanten bekijken voordat ze verorberd en afgevoerd worden. Maar de schatten kunnen ook zo diep verstopt liggen dat je ze in dit leven niet vindt.

Alledaagse Wijsheden

“Het leven is bedoeld om te ontdekken. Daarin wordt de mensheid tegengewerkt door angst. Mooie kansen die zich voordoen blijven liggen waar ze zijn, omdat je niet over jouw angst heen durft te stappen. Ook de eekhoorn heeft misschien soms even moeten slikken als hij weer een sprong moest maken. Door te vertrouwen op zijn innerlijk ZIJN hoefde hij niet te twijfelen of treuzelen. Zijn oerkracht heeft hem aangezet om te springen en het is altijd gelukt. Nu jij.”

Karen Bos

“Zullen we samen pellen?
Want onder de bergen van verwachtingen en gedachten
liggen verborgen schatten te wachten.

Zullen we samen wandelen door berg en dal?
En dan erachter komen,
alles wat we nodig hebben, is er al.”

Britt Nelissen



Soorten wandelingen

“De natuur spreekt elke dag tot ons.” zei de Amerikaanse leraar en auteur Ted Andrews. Vertel mij wat, mijn hart spreekt elke dag terug, nu al drie weken. De bos witte chrysanten staan zo intens te stralen met hun bijna doorzichtige witte blaadjes. Elke keer als ik ze zie, maakt mij hart een sprongetje. Maar het is duidelijk dat Andrews vooral doelde op de natuur buitenshuis.
Die raakte afgelopen jaar steeds meer in trek. Het meest afgezaagde advies dat je mensen kunt geven die melden moeite te hebben met thuiswerken om af en toe even een ommetje te maken en van de natuur te genieten. Journalist Stijn Fens is zo’n wandelaar, lange afstanden, op zoek naar rust. Zijn uitgangspunt: “Zalig zijn de wandelaars, zij hebben het goede met zichzelf voor.” Op zoek naar nieuwe wandelingen, stuitte hij op ‘de Ajaxwandeling’. Begeleid wandelen door Amsterdam, je wordt bezig- gehouden door een gids.
Verder maakt Fens melding van ‘de luisterwandeling’. Hij liet zich rondleiden op het terrein van een natuurbegraafplaats via een speciale app. De vriendelijke stem van de vrouw hield bij waar je was en begon vanzelf te praten bij aandachtspunten op de route. Verder gaf ze de mogelijkheid om alvast een graf uit te zoeken, maar daar wachtte Fens liever nog even mee. 
Via Happinez maakte ik ook kennis met de ‘medicijnwandeling’. Als iets je halsstarrig bezighoudt, geef je intuïtie een kans. Ga de natuur in, formuleer je vraag bij de start en laat hem daar liggen. Let op wat je opvalt onderweg, een dier, de wolkenpartij of wat dan ook en schrijf het na afloop op. Van dieren en bomen kun je de symbolische betekenis opzoeken. Laat je intuïtie melden wat als een kloppend antwoord op je vraag voelt.

Alledaagse  Wijsheden

“Alleen al het idee dat ik nu deel uitmaak van een groeiende beweging van wandelaars bezorgde mij een goed humeur. (...) Ik stop nu met schrijven, want ik ga weer op pad. Nog even doorlopen en ik word Wandelaar des Vaderlands.”

Stijn Fens

“Als alles om je heen in beweging is, is het tijd om stil te staan.
Als alles om je heen stil staat, is het tijd om in beweging te komen.”

Pinterest

“Wie droomt omdat hij niet gelukkig is, moet wandelen, veel wandelen, doelloos ronddwalen in de hoop dat hij over het geluk zal struikelen.”

Louis Ferron



Tussen koop en huur

Overspannen, volledig doorgedraaid, zwaar verhit – het zijn termen waarmee de woningmarkt wordt getypeerd. Een volstrekte gekte die winnaars en verliezers kent. Vertegenwoordigers van de laatste groep zijn de starters. Voor steeds meer geld krijg je steeds minder huis. Daar valt niet tegenop te werken. Aan de andere kant van de kloof staan de mensen die al een huis hebben, vooral ouderen, maar ook dertigers die een jaar of vijf geleden een huis kochten. Deze mensen worden elk jaar rijker, zonder daarvoor ook maar iets te hoeven doen. En dan heb je ook nog de huizenmelkers die de huren opjagen.
De mogelijke oplossingen buitelen over elkaar heen. Veel goedkope woningen bouwen, waarvan anderen zeggen dat het weinig zal helpen met de huidige werking van de markt. En je ziet de rijen kleine gezinshuizen al voor je. Waar ik nog weinig over lees is ánders bouwen, woningen die het gemeenschapsleven stimuleren. Sterker nog, wettelijke bepalingen vormen blokkades ervoor, mensen kunnen een uitkering verliezen.
In andere landen, onder andere Duitsland, zijn ze al veel verder met collectieve woonvormen, met name ook voor jongeren. Bernard Smits, bestuurder van een kleine woningbouwvereniging, legt aan journalist Bas Mesters uit dat er beslist belangstelling voor is in ons land, er kan langs die weg veel ruimte worden gewonnen. Gezamenlijke keuken, logeerkamer, wasmachine, tuingereedschap... De woonwaarde stijgt en de bouw- en exploitatiekosten kunnen omlaag. Hard nodig: minder markt en meer burgerinitiatief.
In Gelderland beheert Smits met drie anderen 46 woongemeenschappen met vijfhonderd mensen. De organisatie werd opgericht in de jaren tachtig om jongeren aan betaalbare woningen te helpen. De woningen worden verhuurd met veel zelfwerkzaamheid (tweede citaat hieronder). Smits noemt het de derde weg tussen koop en huur. Je mag hopen dat Nederland dergelijke geluiden ter harte neemt en een creatiever woningbeleid ontwikkelt.

Alledaagse Wijsheden

“Wie nu nog niet heeft aangepikt, gáát ook niet meer aanpikken. Sterker nog, ook de kinderen van de starters die nu in de knel zitten, kunnen niet meer aanhaken. Er dreigt een ‘tweekastenmaatschappij’ te ontstaan, met huizenbezitters en huurders aan weerszijden van een diepe kloof. (...) We zijn een fuik in gezwommen waar we niet meer uit kunnen”

Hans de Geus

“We laten zoveel mogelijk door de bewoners zelf doen. Zij investeren met hun handen en ideeën zelf in de leefbaarheid, in de duurzaamheid. Zij lossen lekkages en verstoppingen op. Sommige huurders schilderen zelf hun eigen huizen. Wij ontzorgen niet de bewoner, de bewoner ontzorgt ons.”

Bernard Smits



Democratie versterken

Daar word ik blij van, een mooi experiment. We weten dat kortetermijndenken hoogtij viert in de politiek, gesteund door wensen van een groot deel van de bevolking. Het is een zwakte van de democratie, de miljarden mensen die na ons komen hebben er geen zeggenschap over. Daar nu is in het Japanse stadje Yahaba iets op gevonden, meldt Roman Krzaric. Sinds 2015 nemen inwoners deel aan Future Design (als begrip niet nieuw natuurlijk).
Het is een vorm van participatieve democratie. Inwoners kunnen hun standpunt uiten over toekomst- projecten in de stad. Daarna trekken ze kleurrijke japonnen aan en stellen zich voor dat ze in 2060 leven. Als ze zich in de schoenen van burgers in dat jaar verplaatsen, veranderen hun standpunten.
Ze worden minder voorzichtig met klimaateisen. Het belang van de (achter)kleinkinderen komt meer
in beeld. Langs die weg accepteerden de bewoners bijvoorbeeld dat hun waterrekening steeg om een langetermijnproject te bekostigen voor goed waterbeheer in de stad.
Een prima manier om de creativiteit van de menselijke geest en de kracht van het gevoel te benutten. In een aantal Japanse steden is dit initiatief al gevolgd. Ook het Japanse ministerie van Financiën gebruikt toekomstig design als een instrument om het kortetermijndenken tegen te gaan. De ambities reiken verder, naar een wereldwijde beweging, naar ministeries van de Toekomst, naar topconferenties zoals G20. Wales kent al een afgevaardigde voor toekomstige generaties.
Ik kan niet wachten tot het in de Nederlandse politiek doordringt. Het kan meegenomen worden in de formatie en is belangrijk voor een nieuwe bestuursstijl. Tjeenk Willink, Rutte, Kaag, Hoekstra, en de andere politici, dit is een prima manier om mensen in te schakelen, de democratie te versterken en het vertrouwen in de politiek te vergroten.

Alledaagse Wijsheden

“De belangrijkste vraag die gesteld moet worden is de volgende: zijn wij goede voorouders?”

Jonas Salk 

“Als ik ’s nachts over de aarde vloog, was het alsof ik in een sciencefictionfilm zat. Overal zag ik lichtjes. Van vissersschepen, boortorens, steden, prachtig. Maar aan de andere kant dacht ik: oeh, dat zijn wel heel veel lichtjes. De mensheid voelde ineens als de schimmel van de planeet. Ik zag mensen ineens als een plaag. We groeien en we groeien, elke dag met 200.000 mensen, maar de planeet wordt niet groter. In die zin hebben mijn ruimtereizen mijn blik erg veranderd.”

André Kuipers



Liefde die zegeviert

‘Een prachtig, ongelofelijke droomwereld... Alleen was het geen droom, het was echt. Deze plek waar ik terecht gekomen was, was helemaal echt.’ Aan het woord is neurochirurg Eben Alexander in zijn boek ‘Na dit leven’. Zijn reis naar het hiernamaals was het gevolg van een ernstige bacteriële hersenvlies- ontsteking en de op gang gebrachte coma die zeven dagen duurde. Erg boeiend om dit boek te lezen van de man die in zijn werkzame leven bekend stond als een nuchtere, wetenschappelijk hoogstaande vakman.
Vergelijk de bijna-doodervaring met uit een donkere bioscoopruimte komen en in de bevrijdende, weidse wereld van de zomerse dag stappen. Vermenigvuldig dat gevoel met duizend, aldus Alexander, en je bent nog steeds niet in de buurt van hoe het voelde waar ik was. Erover praten is alsof je met de helft van het alfabet een boek probeert te schrijven.
Er wordt woordeloos en vanuit pure liefde met je gesproken. De boodschap bestond uit drie delen. Vertaald in aardse termen: je wordt bemind en gekoesterd, innig en voor altijd; je hebt niets te vrezen; je kunt niets fout doen. Met een krankzinnig gevoel van opluchting stroomde de boodschap als een windvlaag door hem heen en hij begreep meteen dat het waar was.
Als Alexander na zijn reis las over ‘wetenschappelijke’ verklaringen van bijna-doodervaringen was hij geschokt over hun doorzichtige oppervlakkigheid. Vooral ook omdat hij wist dat hij voor zijn ziekte dezelfde verklaringen hanteerde tegenover patiënten. Nu brengt hij zijn boodschap voor mensen die ervoor open staan vanuit een min of meer agnostische visie. Tijdens zijn reis werd hem ook ‘verteld’ dat er vele universums zijn. Het kwaad is overal aanwezig maar in veel mindere mate dan de liefde,
die uiteindelijk zal zegevieren.

Alledaagse Wijsheden

“Ik blijf erbij dat het menselijk mysterie ongelofelijk tekort wordt gedaan door het wetenschappelijk reductionisme, dat met het veelbelovend materialisme beweert dat de spirituele wereld in termen van neuronale activiteitenpatronen kan worden gevat. Dit geloof moet als bijgeloof worden bestempeld... we moeten erkennen dat we evenzeer spirituele wezens zijn met een ziel in een spirituele wereld als stoffelijke wezens met een lichaam en hersenen in een stoffelijke wereld.”

Sir John C. Eccles

“Communiceerde ik nu rechtstreeks met God? Zonder meer. Als ik het op die manier zeg, klinkt het geweldig. Maar toen het gebeurde voelde het niet zo. In plaats daarvan had ik het gevoel dat ik deed wat elke ziel kan als die buiten het lichaam treedt en wat we nu allemaal ook kunnen bereiken door verschillende methoden van gebed en diepe meditatie. Het is het meest natuurlijke, omdat God altijd in ons aanwezig is. Alwetend, almachtig, persoonlijk... en hij houdt onvoorwaardelijk van ons. We zijn één met hem door onze goddelijke link met God.”

Eben Alexander



Morele test

Als je de berichtgeving volgt over de verdeling van vaccins, springt vooral het pattriotisme in het oog. Cijfers over de aantallen geprikte armen, hoe meer prikken, hoe beter dat land presteert. Een wedstrijd om de eerste plaats. Maar het betreft niet de armen in ontwikkelingslanden, in heel wat landen is het vaccin nog niet eens voorradig. Volgens journalist en bedrijfskundige Jeroen Smit kan niemand succes- vol zijn in een wereld die faalt in samenwerking. Volgens hem is het ook overduidelijk dat machtige, grensoverschrijvende multinationals hun enorme kapitaal aan mensen en geld moeten inzetten voor het gezond houden van de gemeenschap.
Geld verdienen door met geld te schuiven heb ik altijd een oneigenlijke uitwas gevonden van het financiële systeem. Dat het een fundament ervan geworden is, vormt een ernstige bedreiging voor een gezonde samenleving, zeker ook in ecologisch opzicht. Ceo’s van grote ondernemingen willen graag beschouwd worden als wereldverbeteraars, maar als het erop aan komt, gaan ze voor de winst en de beurskoers van vandaag, aldus Smit.
Het zijn juist die financiële markten waar het snelle rendement, de korte termijn regeert. Als je als ceo je goede wil toont en het lange termijn belang nastreeft, dan halen je concurrenten je in. Je eigen op winst gerichte aandeelhouders stemmen dergelijk gedrag weg. Zij hebben een grote invloed, waarbij de lange termijn solidariteit niet hoog in het vaandel staat. Dus niet afgaan op goede bedoelingen van ondernemingen, want dan blijf je hangen in de concurrentiestrijd, maar wetten stellen omtrent circulair, duurzaam en inclusief gedrag, vindt Smit.
Hij constateert wel dat de weerstand, eigenlijk de angst, onder ceo’s en commissarissen voor zo’n wettelijke verplichting enorm is. Van deze mensen wordt gevraagd over hun eigen schaduw heen te springen. Een ware wereldwijde morele test.          

Alledaagse Wijsheden

“De verspreiding van vaccins is de grootste morele test voor ons allemaal. De wetenschap is succesvol, maar de solidariteit schiet tekort.”

António Guterres (scretaris-generaal van de Verenigde Naties)

“Via wetten wordt duurzaam, circulair en inclusief ondernemerschap de logische standaard. Dat is belangrijk, omdat verreweg de meeste consumenten als ze de keuze hebben, nu niet extra willen betalen voor de duurzame variant. Het overgrote deel van de mensen is niet bezig met het einde van de wereld, maar met het einde van de maand. (...) De échte ceo verbetert de wereld, niet zichzelf. Als je de wereld niet echt verbetert, ben je helemaal geen leider.”

Jeroen Smit



Verhoogd energieniveau

(vervolg)

Mindful volg ik de eekhoorn die m’n achtertuin frequent bezoekt. Met dat beestje in in het vizier is het niet moeilijk om aandacht te geven aan in het moment. Mensen die klagen over beperkingen als de avondklok, minder vrienden over de vloer, en dergelijke wens je zo’n ‘eekhoorntje’ toe, nergens naar toe hoeven gaan, helemaal hier zijn. Overigens heeft het CBS berekend dat Nederlanders zich gemiddeld iets gelukkiger voelen dan voor de coronacrisis. Dus wellicht hebben meer mensen in deze tijd mindfulness ontwikkeld.
Je gedachten bevrienden, wat houdt dat in? Dat je gedachten je stemming beïnvloeden is overduidelijk. Sombere, oordelende gedachten kunnen een zware wissel trekken op die stemming. Als we die gedachten negatief beoordelen en gaan bevechten, zal dat de negatieve gevoelens versterken. Dus je kunt je beter niet bezighouden met de specifieke inhoud van die gedachten, maar ernaar kijken als proces van denken. Dat kan vriendelijk, niet-oordelende aandacht zijn. “
Op deze  manier gaan we negatieve gedachten niet meer als slecht beoordelen en verliezen ze hun dwangmatige impact op onze gevoelens, woorden en daden. Het geldt ook voor vervelende activiteiten, die we uitvoeren met een onderliggend geklaag. Dat vreet energie, wat in feite niet hoeft als je er de volle aandacht aan geeft. Tover een glimlach op je gezicht als je aan het opruimen bent en je energie- niveau schiet omhoog. Oefening baart kunst.
Het is me de afgelopen week met de ‘Omtzigt-gate’ wel duidelijk geworden dat de politieke arena enorm gebaat zou zijn met een regelmatig terugkerende cursus ‘Mindful Leven’. Je krijgt nu het idee dat vooral hard gewerkt wordt aan het opkroppen van negatieve gevoelens. Dat kan veel vriendelijker én krachtiger, dus met meer zeggingskracht. 

Alledaagse Wijsheden

“Met mindfulness ontdekken we welke prijs we moeten betalen om gelijk te willen krijgen. (...)
We zijn een speelbal van de golven van het denken en doen.”

Mindful Leven

“Gevoelens zijn negatief noch destructief. Het zijn gewoon waarheden. Wat ertoe doet, is hoe jij jouw waarheid uitdrukt.”

Neale Donald Walsch

“Ik heb gaandeweg steeds minder geduld gekregen met gevoelens of toestanden anders dan vreugde en vrede. Ik verlies steeds meer de fascinatie voor gedachten die alleen maar onvrede veroorzaken. Om een voorbeeld te geven: ik vind het helemaal niet meer interessant om ergens boos over te zijn. (...) Verdriet kan me ook niet meer boeien.”

Diederik Wolsak



Je gedachten bevrienden

Aandacht vraagt mijn aandacht, beter: schreeuwt om mijn aandacht. Niet gek als je na twee toevallige ontmoetingen met het onderwerp in het magazine ‘Mindful Leven’ belandt. Dat blad staat bol van ‘aandacht’. Nu heb ik me in die eerste ontmoeting laten vertellen dat aandacht niet hetzelfde is als concentratie. Logisch, want concentratie richt zich op één doel, je duikt met al je energie erin en kan ook in een flow raken. Essentie is dat dat je alleen kunt zijn met jezelf. Dat geldt niet voor aandacht, die is voor het andere, voor de ander. Aandacht is omvattender, passiever, in het moment helemaal hier zijn, zoveel mogelijk waarnemen.
De Vlaamse arts en schrijver David Dewulf, die wetenschappelijk onderzoek verricht naar de werking van meditatie en mindfulness, legt uit dat meditatie de ‘daad’ is waarbij je jezelf niet langer afleidt van jezelf. Je traint om beter om te gaan met ongemak en emoties. Het negatieve mag je niet ontkennen, met mindfulness en compassie krijg je er aandacht voor. Maar je moet wel open blijven staat voor wat mooi en goed is. “Het leven is niet altijd eerlijk, maar wel altijd mooi.”
Aan die laatste opvatting valt wel wat toe te voegen. Het leven is niet altijd eerlijk nee, kijk alleen al maar naar de verdeling van de welvaart. Maar dan hebben we ‘eerlijk’ wel een eigentijdse invulling gegeven, los van kosmische wetten. Op een dieper, abstract niveau is het leven altijd ‘eerlijk’.
Journalist Heleen Croonen weet nog te vertellen dat mindfulness net als het Christendom een soort geboden heeft, weliswaar zeven in plaats van tien. Kort en goed: niet oordelen; geduld; frisse blik; vertrouwen; niet streven; loslaten; acceptatie. Overkoepelend is het belangrijk je gedachten te bevrienden, waarover later meer.

Alledaagse Wijsheden

“Als we gedachten en gevoelens kunnen gewaarworden, zonder afkeer en zonder gehechtheid, kunnen ze door ons bewegen als het weer dat verandert. We zijn dan vrij om ze te voelen en we kunnen verder bewegen als de wind.”

Jack Kornfield

“Je hartstem spreekt altijd zacht. Soms kun je haar niet horen omdat er te veel gedachten zijn, te veeldoelen of te veel opinies van anderen. (...) Met behulp van een kleine glimlach kunnen we in contact komen met de weg van het hart. Een glimlachende energie cultiveert een niet-oordelende attitude en mildheid voor jezelf, de ander en de wereld. Dit schenkt ruimte aan wat is.”

Mindful Leven



Mark Rutte: ga ervoor!

“Als je dieper kijkt, is het ook een geluk bij een ongeluk.” Interviewer Twan Huys gaat er eens goed voor zitten. Deze reactie van oud-informateur Herman Wijffels, econoom en hoogleraar duurzaamheid, op zijn vraag wat hij dacht van het incident met de zichtbare tekst op de papieren van Kajsa Ollongren had hij niet verwacht. Oppervlakkig gezien noemde Wijffels het een bedrijfsongeval, maar belangrijker is het dat hiermee de verschillen over de bestuursstijl die wij in dit land nodig hebben bloot komen te liggen.
Grofweg onderscheidt hij twee stijlen. Enerzijds de klassieke, industriële bestuursstijl, gesloten, van bovenaf wordt controle gehouden. Anderzijds de open bestuursstijl, waarbij de regering zich voluit laat controleren door het parlement en een dialoog tussen beide mogelijk is. Mark Rutte hanteert de traditionele methode, Pieter Omtzigt maakt zich sterk voor een open houding tussen kamer en regering. Dat botst, vandaar de leesbare zin: ‘Pieter Omtzigt, functie elders’.
Wijffels meent dat we op een keerpunt zitten. Belangrijke vragen over duurzaamheid, klimaat, welvaartverdeling vragen om de nieuwe, open bestuursstijl. Mensen moeten meegenomen worden. Zoek eerst eens uit hoe we die open stijl een vorm kunnen geven. Rutte past niet in deze stijl, maar Wijffels heeft hem in zekere zin wel hoog zitten en ziet Rutte wel in die andere vorm functioneren. Daarvoor moet hij zichzelf opnieuw uitvinden.
Het zou kunnen, maar er moet dan ook een andere gespreksstijl aangeleerd worden. Niet het aftroeven, harde taal, maar een open dialoog, gebaseerd op vertrouwen, samen verder willen komen. In woorden wordt die open stijl al wel beleden, maar de daden blijven achter blijkt uit de vele incidenten. Wijffels vindt het prima voor een mens, als er weer een nieuwe release van jezelf naar voren moet komen. Dus Mark Rutte: ga ervoor! 

Alledaagse Wijsheden

“Ik denk ook dat dit land wel zou varen bij een vrouwelijk leiderschapsstijl. De hele richting in de maatschappij gaat veel meer in de richting waarin feminieme waarden dragend zijn voor de vormen die we nodig hebben.”

Herman Wijffels 

“De wet van het leven is een niet aflatend creëren. Transformatie is het belangrijkste kenmerk van het leven. Het leven heeft geen ik. Het voelt zich geen slachtoffer en geeft nooit iets of iemand de schuld. In het beeld van de eeuwigheid bestaat geen rechter; het leven velt geen oordelen.”

Michael Ruiz & Barbara Emrys



Adieu egoïsme

Je ziet het om je heen, mensen die op een politieke partij stemmen met uitgangspunten die in materieel opzicht volstrekt niet in hun voordeel zijn. In een tijd waarin de ongelijkheid toeneemt, waarbij de rijken rijker worden en de groep armen groeit, wordt de VVD met glans de grootste partij. Daar zit dus een ideologie achter, namelijk dat je zelf verantwoordelijk bent om die rijkdom te vergaren, om een onder- nemersmentaliteit aan de dag te leggen. Het is een hardnekkige ideologie, die heden ten dage nog maar kleine stootjes krijgt.
Schrijver Ilja Pfeijffer ziet het traditionele links (PvdA, GroenLinks, SP) zijn centrale positie verliezen. Nooit eerder was in de afgelopen eeuw links zo klein. Hoe kan het zijn geloofwaardigheid herwinnen?
Hij signaleert dat het sociaal-economische linkse ideaal gebaseerd is op solidariteit, een woord dat niet meer van deze tijd is. Dat is dus opmerkelijk bij een groeiende ongelijkheid. Maar egoïsme is volgens hem een basisvoorwaarde geworden, de economie draait om competitie.
Omdat links zich ook een plaats verworven heeft in dit systeem zijn ze gedoemd te krimpen. Ze willen een eerlijkere samenleving, maar stellen het ‘oneerlijke liberale model’ niet ter discussie. Volgens Pfeijffer kan links alleen zijn geloofwaardigheid herwinnen  als de partijen bereid zijn zich tegen het kapitalisme, tegen de liberale consumptiesamenleving te keren. Een nieuw verhaal dus, niet de afgesleten arbeiders solidariteit van een eeuw geleden.
Daarvoor is dan een grote mate van inventiviteit nodig, maar niet met een gefrustreerde vuist die de ‘vijand’ wil verslaan. Financieel dienstverlener Ivo Valkenburg vindt boosheid als actiemodel contra- productief, we hebben juist ingrediënten nodig als inspiratie, kracht, doorzettingsvermogen. De samenleving kan vernieuwd worden vanuit liefde en compassie. Adieu egoïsme!

Alledaagse Wijsheden

“De oude ideologieën zijn hun vermogen tot inspireren kwijtgeraakt; in plaats daarvan hebben we een publiek debat dat grotendeels niet gaat over grote zaken, maar over kleine, bestuurlijke en technocratische problemen. Als we al een ander debat zien, bestaat het meestal uit zeer partijdige scheldkanonnades: mensen die langs elkaar heen schreeuwen.”

Michael J.Sandel

“Groeicijfers — Ik hoop dat het over bomen gaat.”

“Is er in het nieuwe normaal nog wel ruimte voor het oude kapitalisme?”

Loesje 



Eerlijkheid en billijkheid

Wereldwaterdag — deze kende ik nog niet, maar is wel buitengewoon relevant. Alle reden om een topprioriteit te maken van de eerlijke verdeling van schoon water. Heel wat mensen koesteren illusies op dit gebied, zoals ecoloog en filosoof Li An Phoa, die Drinkable Rivers als haar missie beschouwt. Bij uitstek een terrein dat om wereldwijde samenwerking vraagt. Ik mag dan blij zijn met de pro-Europa visie van D66 en Volt (vorig blog), maar in wezen gaat het natuurlijk om de aardbol als geheel. Europa kan niet overleven als het wil ‘winnen’ van andere continenten.
Een krachtig geluid vanuit deze visie komt van de Amerikaanse politicoloog Fareed Zakaria. Deze pandamie is niet de laatste, vertelt hij aan Hans van Zon. Hij mag de pandamie dan ‘kwaadaardig’ noemen (citaat hieronder), een mensenterm die weinig inclusief is, maar z’n ideeën zijn uitdagend.
Hij heeft ze neergelegd in het boek ‘De wereld na de pandemie’. Terug naar ‘normaal’ is absoluut geen optie in zijn ogen. Vanuit internationale samenwerking kan gewerkt worden aan milieuproblemen, voedselveiligheid, een sterke gezondheidszorg, etc.
Zakaria waarschuwt ook voor de gevaren van het vrije markt denken dat ongelijkheid in rijkdom en kansen creeërt. Waarden als eerlijkheid en billijkheid zijn in het geding. Je zou dan misschien denken dat zijn politieke visie richting socialisme gaat. Maar nee, hij vestigt zijn hoop juist op een liberale, internationale orde.  Die is nu onvoltooid en heeft veel tekortkomingen gekend. “Maar over het geheel genomen heeft liberalisme het leven van meer mensen verbeterd dan ooit onder enig voorgaand systeem.” Dan zitten we hier zo gek nog niet, met de winnaars D66 en VVD. Vooral de laatste partij moet wel nog aan meer ‘eerlijkheid en billijkheid’ werken, en niet alleen voor Nederland, maar wereldwijd.

Alledaagse Wijsheden

“Deze kwaadaardige pandamie schept kansen voor optimisme, voor verandering en hervorming.
Zij heeft een weg geopend naar een nieuwe wereld. Het is aan ons die kans te grijpen of te verkwanselen.”

“De pandamie laat perfect zien wat de risico’s en mogelijkheden zijn van een onderling verbonden wereld. De crisis tast alle landen aan, geen land is veilig. Milieuproblemen vereisen op soortgelijke wijze collectieve actie. Zonder internationale samenwerking dreigt er een wereld van ongeremde nationalistische competitie.”

Fareed Zakaria

“Bedrijven die waterflesjes verkopen produceren geen water, maar plastic flessen.”

Omdenken.nl



Stokje

Zo’n tien dagen geleden stond er weer zo’n geestige cartoon van Jos Collignon in de Volkskrant. In vier bedrijven, titel: ‘Mutti Merkel gaat het stokje doorgeven’. Merkel heeft een voorzittershamer in haar hand en overweegt wat ze zal doen. In nummer twee denkt ze onzeker weifelend: ‘Maar toch niet aan ‘n buitenlander...’ Ze vermant zich in nummer drie, gaat kordaat op stap en denkt: ‘Kan me niet bommen ook’. Tot slot, in een ruimte aangekomen, vraagt ze aan de aanwezigen: ‘Waar is Sigrid Kaag?’ Genieten kan ik daarvan, ook vanwege het rake tekenwerk.
En nu geniet ik van haar overwinning met D66. In juni vorig jaar bejubelde ik al haar charismatische uitstraling en het zeer consequent volgen van de eigen lijn. Er viel woensdag trouwens meer te genieten. Partij VOLT, duurzaam, pro-Europees en relatief jong, kwam binnen met drie zetels. De partij is verbonden aan een brede Europese beweging die een tegenwicht wil zijn voor de politieke cultuur van angst. Deze mensen begrijpen de essentie, de angst niet verder voeden, met volle vaart vooruit. De grote problemen van vandaag houden zich niet aan landgrenzen, ze kunnen alleen maar opgelost worden door meer Europese samenwerking.
En dan het leiderschap in Nederland. Het is zeer aannemelijk dat Mark Rutte het na de komende regeerperiode voor gezien houdt en Europa ingaat of voor de klas gaat staan. Wellicht vervroegd, gezien de komende onderzoeken naar de  rol van de overheid bij de toeslagenaffaire en de gaswinning in Groningen. Ik vermoed dat hij het stokje graag zal doorgeven aan Sigrid Kaag. Nee, Mutti Merkel heeft geen schijn van kans, deze uitgelezen kans op een bevlogen premier Kaag laten wij ons niet ontglippen.

Alledaagse Verkiezingswaarnemingen

“Bij Op1 waaide de premier aan, zwaaide naar een bekende, stak die eeuwige duim op en begon aan zijn uit grijnzen en nederigheid opgetrokken slotoffensief. Half vijf was-ie opgestaan, maar het was hem weer eens niet aan te zien. Was het bij Jinek al ontspannen, hier werd het pas echt knus.”

Frank Heinen 

“Hij kan bij het grofvuil, de leus die altijd aan D66 kleefde na een regeringsperiode: ‘regeren is halveren’. (...) Met een brede glimlach om zijn lippen buigt campagneleider Sjoerd Sjoerdsma die giftige leus dan ook om in een nieuwe: ‘regeren is floreren’.”

Jeannine Julen 



Mooi ritueel

Mooi, die oeroude bevrijdingsrituelen. De Hawaïanen van weleer, die in kleine groepen leefden, hadden zo’n ritueel, vertelt Cathelijne Elzes. Bij conflicten in de groep werd het groepsritueel Ho’oponopono (letterlijk: rechtzetten, corrigeren) ingezet om vergeving en verzoening te bereiken en daarmee het conflict de wereld uit te helpen. Ho’ deskundige Willem Vreeswijk licht het toe. Onder leiding van een genezer kwam je bij elkaar om jezelf en je gedachten te reinigen. De groep bleef net zolang samen tot iedereen voelde: we zijn eruit, het is klaar. Aardig idee om dat op de eigentijdse werkvloer te doen, conflicten blijven te vaak onderhuids doormodderen.
De moderne Ho’oponopono variant werd in de jaren zeventig van de vorige eeuw ontwikkeld door de Hawaïaanse genezeres Morrnah Balamaku Simeona. De individualisering had zich aangediend, zodat het wenselijk was dat je voor dit vergevings- en verzoeningsritueel niet per se de groep nodig had. Je eigen conflictueuze gedachten zuiveren staat centraal. Net als bij het groepsritueel gaat het om erkenning van je fouten, berouw, vergeving en herstel. Het kan met grote problemen (ziekte, faillisement), maar ook met alledagse issues. Het is belangrijk om geen verwachtingen te koesteren. “Je richten op het cleanen en erop vertrouwen dat wat volgt, goed voor je is.”, aldus Vreeswijk
Met vier zinnetjes houd je grote schoonmaak in alle lagen van je bewustzijn: ‘Ik houd van je’; ‘Het spijt me’; ‘Vergeef me alsjeblieft’, ‘Dank je wel’. Dat eerste zinnetje, warmartig geuit, dus geen ego-dingetje, begrijp ik als fundering. Het laatste zinnetje is zeker sterk als afronding. Maar met spijt heb ik niet veel op (blog 21/4/’18), het is gewoon gebeurd. ‘Oordeel niet’, dus vergeven is ten diepste niet nodig. Maar toch, een mooi ritueel.

Alledaagse Wijsheden

“Er is niets buiten onszelf. We zijn voor honderd procent verantwoordelijk voor alles en iedereen in ons leven. Als we een probleem hebben, moeten we onszelf afvragen: Wat is er in míj gaande waardoor ik dit conflict ervaar?”

Hew Len

“Wat je wel bewust moet doen is verbinding maken met je innerlijke kind. Dat is het meest kernachtige deel van jezelf. (...) Zorg goed voor ‘m, dan komt het tot rust, voelt zich gewaardeerd en dat versnelt het cleaningsproces.”

“Simeona en met haar vele anderen vonden de tijd rijp om dit bevrijdingsproces, want dat is het in feite, cadeau te doen aan de wereld. Daarmee wordt het gedachtegoed nog niet toegeëigend door westerlingen, het is namelijk van niemand. Het behoort tot de oeroude rituelen van de wereld. Er zijn overeenkomsten met uitganspunten van het christendom en het boeddhisme.”

Willen Vreeswijk



'Moderne bangeriken'

Veel van wat er in de winter van 1969/70 gebeurde in mijn leven als 26-jarige kan ik me nog haarfijn herinneren, maar nee, niet in het licht van de Hongkonggriep. Eigenlijk zegt het begrip me niets. Dat is opmerkelijk want het virus was behoorlijk vilein in Europa, meldt journaliste Caroline de Gruyter. Hoe reageerden mensen erop: gewoon doorleven. De kranten besteedden er nauwelijks aandacht aan. Boeiend. Het aantal sterfgevallen was groot, maar niemand wond zich daarover op. Overvolle ziekenhuizen, sterven in de gangen, ellendig hoor, maar dat  hoort nu eenmaal bij een ernstige griep. Iets van alle tijden.
De Gruyter gaat uiteraard in op de vraag waarom we nu zoveel beperkingen krijgen opgelegd. Haar conclusie is dat we anders omgaan met risico’s. Dat is waar, het geldt ook voor roken, voeding, veiligheidsmaatregelen in het verkeer, aanpak van terrorisme. De opgelegde beperkingen hebben zich exponentieel vermenigvuldigd. De dood hoorde toen meer bij het leven als nu, aldus De Gruyter. Dat roept geen herkenning bij mij op, ricico’s hoorden bij het leven, de dood was redelijk taboe. Gaan we echt naar een halve politiestaat toe? Ja, zegt de journaliste, maar in vergelijking met de Hongkong- griep: “wij, moderne bangeriken, vragen hier echt zelf om.”
Het is dus een uitdaging om met behoud van het goede de angsten te verminderen. Een belangrijke taak ligt hier bij de media en de wetenschappers. De grote nadruk op gevaren worden langs die weg mainstream en de inzichten vermenigvuldigen zich via sociale media. Concurrentie in medialand en wetenschap betekent scoren, naar buiten treden, gehoord worden, dan kun je fondsen werven voor de uitvoering van je vak. Stel een gemeenschappelijk doel. Angsten verminderen, waardoor liefde kan vermeerderen, verdient absoluut een diepgaande, maatschappelijke dialoog. Daar kunnen journalisten en wetenschappers een belangrijke bijdrage aan leveren.

Alledaagse Wijsheden

“Vroeger mocht je overal roken – rijden met 0,8 promille – zonder gordel! – eten wat je wou – dik was gezond!
En nu? – nu mag niks meer – alle spanning weg! ­– saaiheid troef! – nog een geluk dat er terreur is!

Kamagurka

“Indien het denkvermogen er niet was – als belemmering van de intuïtie, – zou iedereen intuïtief zijn,  – want intuïtie is natuurlijker en gemakkelijker – dan verstandelijke redenering.”

Hazrat Inayat Kahn 

“Als je de geest van de dood echt wil aanschouwen, zet je hart dan wijd open voor het lichaam van het leven, want evenals de rivier en de zee zijn leven en dood één.”

Kahlil Gibran



Liefdevol opruimen

Als wij, westerlingen, naar een lege kamer kijken, dan vragen we ons af wat erin moet komen, we vullen de leegte in. In Japan is de leegte juist de essentie, de objecten worden rondom de leegte gezet. De oosterse filosofie-expert Michel Dijkstra vertelt over de kunst van het opruimen vanuit het Japanse zenboeddhisme en het Chinese taoïsme. Een essentie is de aandacht waarmee het opruimen gebeurt. Ruimte maken waardoor je beter ziet wat er wél is. Vanuit tao geldt dat zodra iets in de weg staat je het beter weg kunt gooien.
Een huis straalt energie uit, niet zo verwonderlijk dat de inrichting iets over de geestesgesteldheid van de bewoner zegt. Een volgepropt huis, een overladen werkbureau wijzen op onrust. Emmanuel Stockbroekx signaleert dat het in onze westerse maatschappij om consumeren draait, het geluk vinden in externe zaken, terwijl het boeddhisme gaat over geluk vinden in jezelf. Je kan hieraan toevoegen dat juist veel liefdevolle aandacht voor je spullen en voor het onderhoud ervan, je dichter bij het geluk in jezelf brengt.
Onlangs las ik dat als je verschillende klussen hebt, het belangrijk is het moeilijke karwei voorrang te geven, niet vluchten in de kleine klussen. Dat is waar, vluchtgedrag is geen goed uitgangspunt. Maar de intentie kan ook een andere zijn. Door eerst kleine klussen aandachtig te verrichten, maak je je geest leeg voor het grotere werk. Je raakt gemakkelijker in een flow.
Juist het kleine, alledaagse kan een mens gelukkig maken. We hebben zoveel mogelijkheden om dit via eigen ervaringen te ontdekken. Is de kamer, de keuken, een ruimte die vrede uitstraalt, waar je rustig van wordt op moeilijke momenten? De antwoorden liggen in je hart. 

Alledaagse Wijsheden

“Ik verlang ernaar om een grote en nobele taak te volbrengen, maar het is mijn hoofdtaak om kleine taken te vervullen alsof ze groot en nobel zijn.”

Helen Keller 

Wellicht zal het paradijs het tegendeel zijn van groots en meeslepend.
Maar het is wel het paradijs.”  

Geert Van Istendael 



De weg naar de toekomst zoeken

“Het huwelijk is er voor de man, echtscheiding is er voor de vrouw.” Het betreft een observatie van Émile Durkheim (1858-1917). Hij wordt beschouwd als de eerste socioloog, die het gemeenschapsleven wetenschappelijk bestudeerde. Zijn bevinding was dat de man bescherming vond in het huwelijk en een basis van waaruit hij maatschappelijke functies kon vervullen. De vrouw zat echter opgesloten in dit het huwelijk en ook als ze slecht behandeld werd, was echtscheiding uitgesloten. Dus het openbreken van de mogelijkheid tot scheiden in de vorige eeuw was een vooruitgang. Maar lang niet iedereen kan er goed mee omgaan, wat ook uit vechtscheidingen blijkt.
Ik moest hieraan denken toen ik de visie las van de ingenieur en theaterman Maarten Zweers. Hij betoogt dat de mens de afgelopen vijfhonderd jaar bezig is geweest om zijn innerlijke bron open te breken. In de huidige tijd zou het daarbij vooral gaan om de vraag of we in het leven van binnenuit of van buitenaf gevoed willen worden. Steeds meer mensen willen dat de levensinzichten uit ons eigen geweten komen, onze eigen religieuze gevoelens en moraal. “Maar die stap kan pas gezet worden als de innerlijke bron open is gegaan.”
Ook met deze belangrijke ontwikkeling naar individualisering en verbinding kan lang niet iedereen even goed meekomen. Haatmails en scheldpartijen op sociale media getuigen er bijvoorbeeld van. Maar dat we vanuit die beweging naar een nieuwe wereld moeten zoeken, staat vast. Of, zoals Zweers het zegt, vanuit een oude gedachtenwereld via het onderbewuste waar we alles uit moeten halen, naar een nieuwe gedachtenwereld, met een nieuwe visie op het leven. Dus de weg naar de toekomst zoeken, uitgaande van de orde die er in de kosmos heerst.

Alledaagse Wijsheden 

De rode draad door alle grote, kleine, fijne, verdrietige herinneringen heen:
“Met anderen, met de natuur en de fysieke wereld om je heen of met iets wat jezelf overstijgt, en – daardoor – verbinding met jezelf. Voorbij het oppervlak is dat de essentie van elke herinnering. De buitenkant vertoont een grote variatie, maar de binnenkant, de kern, is steeds hetzelfde. Zin ervaar je vanuit verbinding.”

Jacky van Goor 

“Inmiddels zijn we zover dat we, al dan niet geholpen door een psychotherapeut, blokkades in onszelf weten op te ruimen — juist om die vrije, zelfstandig denkende mens te worden. Het is nog pril, er is nog veel groepsdenken en veel bombast, maar we kunnen vertrouwen op de regie van het grotere geheel.”

Maarten Zweers



Ontspanmodus

Veel corona maatregelen zijn de revu gepasseerd, ook bijbehorende plaatjes, maar ik besefte opeens dat ik nog nooit iets gehoord had over het gedrag bij liften. Genoeg hoge gebouwen waar dat een probleem moet zijn, met z’n zessen in een klein hokje staan zal toch niet mogen. Alléén de lift gebruiken of met huisgenoten, zou dat de regel zijn? Los van liften ziet gedragspsychologe Suzie Geurtsen de bescherming van onze persoonlijke ruimte tegenover vreemden als een voordeel in deze tijd. Na corona zal dat niet zomaar verdwijnen. Eens, je wil je energieveld (aura) beschermen, in verband met liften blogte ik daar eerder al eens over (21/10/’16).
Chantal van der Leest bespreekt met haar meer mooie veranderingen die blijvend kunnen zijn. We geven geen hand meer, maar zwaaien vriendelijk naar elkaar. Weten we nog dat in je hand niezen netjes werd gevonden? Nu gruwelen ervan, zeker als mensen daarna wat oppakken. De taken thuis zijn met het thuiswerken vaak anders verdeeld. Hoopvol verwacht Geurtsen dat ook dit een blijvertje is (citaat hieronder). Het zou mooi zijn, een versnelde mannenemancipatie.
Door het virtueel vergaderen laten we meer van onszelf zien, een kijkje in je privé leven. Dat kan de band versterken, je praat makkelijker over emoties. Minder positief is Geurtsen over de gekelderde uiterlijke verzorging. De kleding brengt je in de werkmodus, thuis in de ontspanmodus. Die ontspannen sfeer lijkt me voor het werk juist stimulerend, een strikte scheiding tussen werk en privé vind ik nogal onnatuurlijk voor een mens.
Genoeg mooie veranderingen dus. Daar mag nog wel een sombere kijk bij. Relatietherapeut Jean-Pierre van de Ven verwacht een hausse aan echtscheidingen als de ergste ziektegolven voorbij zijn. Dat kan beroepsdeformatie zijn, hij krijgt alleen maar gestreste mensen in zijn praktijk.

Alledaagse Wijsheden

“Mensen die voorheen fulltime buitenshuis werkten, ontdekten wat er thuis allemaal gedaan moest worden, pakten de handschoen op en daardoor werden hun kunnen en hun zelfeffectiviteit groter. Nu ze eraan gewend zijn om thuis een grotere rol te spelen, merken ze misschien dat het gezelliger is en dat ze plezier uit die taken halen. En daardoor vallen ze minder snel in hun oude patronen terug.”

Suzie Geurtsen

“Blijf uit de buurt van negatieve mensen, ze hebben een probleem voor elke oplossing.”

Omdenken.nl



Orwell, Huxley of Mol

“Thuis is niet altijd een plek, hè?” Ze zijn alle vier aanwezig, het is niet duidelijk of de Jongen het vragend te berde brengt, of de Mol, of de Vos, of het Paard. Het ziet er wel naar uit dat ze het er met z’n vieren over eens zijn, dat thuis niet altijd een plek is. Het is de enige keer dat schrijver/tekenaar Charlie Mackesy in zijn ontroerende bestseller voor jong en oud de vragensteller in het midden laat. Terecht.
In mijn beleving is het boek op zielsniveau geschreven en getekend, het raakt een andere dimensie.
Als zodanig is thuis geen plek, thuis is overal. Thuis betreft ons innerlijk. De Mol wijdt er een verbaasde overdenking aan. “Raar eigenlijk, wij zien alleen onze buitenkant en bijna alles gebeurt van binnen.”
Mol ontpopt zich als de filosoof van het viertal. “Een van onze grootste vrijheden is hoe we op dingen reageren.” Deze vrijheid wordt vaak veronachtzaamd, hetgeen zich bijvoorbeeld manifesteert in de discussie over de gevaren van geavanceerde technologie. Zij mist dan ook de verbinding met het zielsniveau.
Zo simpel als Mackesy me bereikt, zo moeizaam werk ik met door het artikel van Bina Ayar ‘Welkom in de digidystopie’ heen. Uitvoerig worden de nadelen van digitalisering besproken. Overheid en bedrijfs- leven gebruiken steeds vaker middelen om gedrag te beïnvloeden. Termen als ‘Big Brother in wording’, het ‘spook van de überveillance’, ‘Brave new World’ van Aldous Huxley en George Orwell met zijn dystopische roman ‘1984’ worden erbij gehaald.
Waarden als familie, liefde en vrijheid zouden hebben plaatsgemaakt voor een technologische utopie van gezond en gelukkig leven zonder risico’s. Laten we vooral  naar Mol en kornuiten luisteren. We kunnen uit de juichende reacties op het boek opmaken dat liefde en innerlijke vrijheid voor velen diep verankerde waarden zijn.

Alledaagse Wijsheden

“De meeste oude mollen die ik ken zouden willen dat ze minder naar hun angsten hadden geluisterd en meer naar hun dromen.”

“We wachten vaak tot iemand iets liefs doet.. maar lief zijn voor jezelf kan nu beginnen.”

Mol 



Woke & Sjamanisme

“Mag deze man misschien sterven? Mag dat?” Ze fluisteren het tegen elkaar, de arts en de verpleeg- kundige aan het bed van een erg zieke tachtiger met corona, danig in de war. Ja, je fluistert omdat de man het niet mag horen, maar ook collega’s kunnen er moeite mee hebben. De zorg is sterk gericht op overleven, veel minder op levenskwaliteit. Aan het woord is longarts Sander Hosson. Hij zegt zeker te weten dat we over tien jaar daar heel anders over denken en loopt voorop met zijn cursussen palliatieve zorg.
De corona crisis biedt mogelijkheden om anders over de dood en de laatste levensfase te gaan denken, om met anderen en in het publieke debat deze zaken meer bespreekbaar te maken. Aan de ene kant is er onzekerheid, angst, gepieker, aan de andere kant is er grotere openheid, meer uitwisseling. Ten diepste gaat het om het sterke gevoel dat alles met alles verbonden is en dat werkelijk alles bezield is. Het behoort tot de grondbeginselen van het sjamanisme, de Nederlandse sjamaan Astrid Marx kan er begeesterd over vertellen. Maar ja, deze onderwerpen liggen in het algemeen nog wat moeilijk in het westerse denken en het publieke debat.
De laatste tijd groeit de aandacht voor de Woke-ideologie. Woke zijn betekent bewust zijn, weten wat er aan de hand is in de maatschappij. Het is een politieke term, het gaat dan over ongelijke behandeling, man-vrouw verschillen, huidskleur, seksuele geaardheid. Woke wil dat de samenleving inclusiever en diverser wordt. De beweging heeft veel aanhangers en roept ook veel weerstand op. Woke stoelt in feite op het besef dat alles met alles verbonden, dus gelijkwaardig is en dat niets gelijk is. Dat wijst dus op diversiteit en inclusiviteit. Fraai, het sjamanisme als basis van een westerse maatschappelijke beweging.

Alledaagse Wijsheden 

“Kijk, de dood is een gegeven, maar laten we het vooral hebben over dat stukje ervoor. Pak elkaar als familie stevig vast, neem de tijd om terug te blikken, creëer ruimte om afscheid te nemen. Dat helpt niet alleen de stervende, maar ook de nabestaanden in hun rouwproces. Dat gesprek is moeilijk, maar levert zoveel op aan kwaliteit. Daar strijd ik voor.”

Sander Hosson

“There is no death, only a change of words.”

“All things share the same breath – the beast, the tree, the man.
The air shares its spirit with all the life it supports.”

Chief Seattle



Nieuw authentiek respect

De corona crisis is ook een zingevingscrisis vertelt Mattias Desmet, hoogleraar klinische psychologie aan de universiteit van Gent, aan Peter Henk Steenhuis. Deze zienswijzen zijn steeds vaker te beluisteren, ze vragen in feite om als maatschappij een nieuwe weg in te slaan. Afbuigen van het doorgeschoten Verlichtingsdenken, het sterke geloof in de rede, ruimte maken voor de mystiek. Corona werd een verbindend verhaal, samen ertegen strijden, met blikvernauwing als gevolg.
Vragen als ‘wie ben ik?’ of ‘waarom besta ik?’ zijn naar de achtergrond gedreven. Als ze weer tevoor- schijn komen dient de zingevingscrisis zich weer aan. Desmet vindt het terecht dat we niet meer terug willen naar het oude normaal, waarin de wetenschap verantwoordelijk is voor het mechanische wereldbeeld, dat angst en depressiviteit in zijn kielzog heeft. De wereld wordt daarbij gezien als een machine van op elkaar botsende deeltjes die volgens de wetten van de mechanica op elkaar reageren. Ons bewustzijn zou daarbinnen vallen.
Het omgekeerde is het geval: ons bewustzijn zorgt ervoor dat die deeltjes tot stand komen. Daarvan uitgaande besef je dat de werkelijkheid maar beperkt rationeel kenbaar is. Daarmee komt de mystiek weer op de voorgrond te staan, een nieuw authentiek respect voor alles om ons heen. Max Planck, die de rede zo ver mogelijk gevolgd heeft met zijn kwantumtheorie, arriveerde uiteindelijke waar de religie ooit is vertrokken (citaat hieronder).
Desmet: “Op de absolute limiet van ons rationele begrijpen, wordt de mens, het heelal, de werkelijkheid weer met zin geladen.” Wat mij betreft raakt hij de kern. Het wonder wordt naast de dienende taak van de rede weer in ere hersteld. De samenleving zal er baat bij hebben, grotere acceptatie en vertrouwen, minder depressies en angst.

Alledaagse Wijsheden

“Het is geen kwestie dat we het nog niet weten, de kwestie is dat we het nooit zullen weten.”

Werner Heisenberg (kwantumfysicus)

Ik heb mijn leven aan de wetenschap gegeven en ben tot het besluit gekomen dat er een persoonlijke God is die gans mijn leven in zijn hand heeft.”

Max Planck (Nobelprijswinnaar natuurkunde)

“Ik ben er dankbaar voor dat ik ontdekt heb dat de kern der dingen zich uiteindelijk aan een rationele verklaring onttrekt, dat het zich niet laat herleiden tot categorieën van mijn eigen denken.”

Peter Henk Desmet



Rechts & Links naar links

De verkiezingbeloftes en mogelijke coalities vliegen ons weer om de oren. Uitgaande van de peilingen zou het kabinet in de huidige samenstelling gewoon kunnen doorgaan, stelt Thijs Broer. Maar het maatschappelijk sentiment is het afgelopen jaar naar links geschoven, dus een grotere regerings- verantwoordelijkheid vanuit die hoek zou ook wel potenties hebben.
Econoom Bas Jacobs bespreekt een aantal gebieden waar vrijwel alle economen het over een wenselijke maatregel eens zijn. Vol onbegrip constateert hij dat je er dan gif op kunt innemen dat de politiek zo’n maatregel niet invoert. Boeiend, enkele voorbeelden. Als niet-econoom ben ik het roerend met de economen eens dat ‘erfenissen’ veel zwaarder belast moeten worden. We willen toch niet de materiële ongelijkheid versterken. Maar ja, het schijnt electoraal suïcidaal te zijn, dus rechtse partijen zwijgen als het graf en linkse partijen doen voorzichtige voorstellen. Alleen D66 pleit onomwonden voor hogere tarieven.
Een ander gebied: de ‘beprijzing van de milieuschade’, de vervuiler laten betalen. Ook al zo vanzelf- sprekend. Hier komen GroenLinks en de partij voor de dieren in de buurt van wat de economen bepleiten. Verder: ‘rekeningrijden’, minder vervuiling, files en ongelukken, wie kan daar tegen zijn? Rechtse partijen dus en de linkerflank durft niet veel.  
Je zou er moedeloos van worden. Maar toch stellen Stéphane Alonso en Marike Stellinga dat er in de verkiezingsprogramma’s meer nadruk ligt op idealisme en ambities. In feite zijn bijna alle partijen naar links geschoven. De publieke sector doet er weer toe, een terugtrekkende overheid en alleen de markt het werk laten doen heeft geleid tot meer ongelijkheid. Grote bedrijven zijn minder populair ten gunste van het midden- en kleinbedrijf. En bovenal, het klimaatbeleid is mainstream geworden. Kijk, dergelijke ontwikkelingen geven deze burger toch weer moed. 

Alledaagse Wijsheden

“Als Mark Rutte erin zou slagen om – na zijn eerdere samenwerking met CDA, PVV, CU, PvdA en D66 – ook nog een coalitie te smeden met GroenLinks, kan Rutte laten zien dat hij in staat is met vrijwel alle partijen te regeren. Zo’n centrumlinks Kabinet zou de kroon kunnen zijn op het werk van de wendbaarste premier die Nederland ooit heeft gehad.”

Thijs Broer

(GroenLinks maakt zich sterk voor kleinere klassen. Vraag: Hoe gaat u dat betalen?)

“Met beleggersbelasting. Op elke transactie moet 0,1 procent belasting worden betaald. Dus voor elke miljoen aan transacties gaat 1000 euro naar het rijk.”

Jesse Klaver



Sociaal jezelf knuffelen

Eind jaren tachtig, druk met onderzoek naar gewenste en ongewenste intimiteiten op het werk, heb ik eens beweerd dat er een knuffelgeneratie op komst is, ook op de werkvloer. Aanraking zou meer kunnen. Zo’n vaart heeft het nog niet gelopen en #metoo heeft het knuffelen onder collega’s ook niet bevorderd. Maar vandaag de dag zou je gaan denken dat een groot deel van de bevolking zwaar knuffelbehoeftig is.
Het wordt een noodzakelijke levensbehoefte genoemd, aanraking geeft het gevoel dat je er mag zijn, het zit in het DNA van onze samenleving. Huidcontact met anderen is zelfs een universele behoefte. Aanraking geeft een gevoel van veiligheid en geborgenheid. Als niet  voldaan wordt aan die behoefte, kan dat leiden tot misdaad en depressiviteit.
Dergelijke theorieën gaan in mijn ogen veel te ver. Zeker als je kinderen die nauwelijks zijn aangeraakt lichamelijk en geestelijk ziek verklaart voor hun verdere leven. Je wil ze trouwens de kost niet geven, de mensen die zonder sociaal huidcontact stevig in de wereld staan. Mensen die een hekel hebben aan min of meer verplichte lichamelijke contacten. Wat ik het meest mis in die verhalen is de vreugde die bewust voelen je kan geven zonder een ander mens aan te raken. Dingen, planten dieren en ook je eigen lichaam doorvoeld aanraken.
Wat dat laatste betreft moest ik wel lachen om het verhaal van de bijna tachtigjarige Marijke Treep die zich normaal suf knuffelt met familieleden. Haar dochter heeft haar voor deze coronatijd zelf-knuffelen geleerd. Je armen over je borst kruisen en met je handen de zijkant van je gezicht strelen. “Doordat je rechterhand je linkerwang aanraakt, denkt je hoofd dat je wordt gestreeld door een ander.” En zo hebben we het toch weer sociaal gemaakt met dank aan het misleide hoofd.

Alledaagse Overdrijvingen

“We hebben vier knuffels per dag nodig om te overleven, acht om te blijven zoals we zijn en twaalf om te groeien.”

Virginia Satir

“En knuffel betekent ‘ik heb je nodig’, een zoen betekent ‘ik hou van jou’ en bellen betekent ik mis je’.”

Sef – Quotes



Liefdes- en levenskracht

‘Paus Gelasius riep in 496 14 februari uit tot de dag van de Heilige Valentijn.’ Leuk, die wikiweetjes. Elk heeft tijdperk erna heeft er het zijne omheen bedacht. De wateren van verandering stromen verder, de dag wordt steeds meer gebruikt om ook anderen dan de romantische geliefde of partner van kaart of cadeau te voorzien. Maar liefde is eenheid, niet deelbaar, niet ‘hij/zij wel’, ‘hij/zij niet’. Dat zou je de Valentijnsparadox (slot vorig blog) kunnen noemen.
Nu is natuurlijk niet iedereen het eens met deze mening. Liefdesfilosoof Jan Drost oogst succes met zijn visie dat liefde meer een idee is dan een gevoel, waarbij afhankelijkheid onvermijdelijk is. Hij roept mensen op om in de liefde afhankelijk te zijn, dat zou echte vrijheid zijn. We zijn sowieso afhankelijk van onze medemensen in materieel opzicht. Maar juist de liefde kan geheel zelfstandig beleefd worden, zoals ook de onbeantwoorde liefde. Liefde geven is liefde krijgen wordt wel gezegd. Maar liefde geef je niet, liefde is, je straalt het belangeloos uit.
Drost koppelt de liefde aan het gehecht zijn en daarom is uit elkaar gaan ook zo moeilijk. Liefde is echter geen idee of hechting, liefde is leven, helende en verbindende energie, die planten, dieren, mensen kan bereiken. Liefde heeft geen begin noch een einde, zoals Michael Ruiz en Barbara Emrys constateren, energie heeft geen agenda, liefde ook niet. Daarbij gaat het op medemenselijk niveau om vrijheid. Anne Lindbergh: “Him that I love, I wish to be free — even from me.”
Valentijnsdag lijkt mij bij uitstek het moment om de liefde voor jezelf te bekennen en te vieren. Geen keuzes maken tussen andere mensen, je eigen liefdes- en levenskracht versterken. Als iedereen dat doet, dan wordt het een stralende dag.

Alledaagse Wijsheden

“Wacht niet op de ware; word je eigen ware liefde: omarm jezelf zoals je bent: steun jezelf onvoorwaardelijk. De vreugde en het zelfvertrouwen die dan opbloeien in je hart zijn zo aantrekkelijk voor anderen, dat je niet meer zult twijfelen aan je eigen schoonheid.”

Happinez 

“Innerlijke vrede verkrijg je door echt van jezelf te houden. Dit leer je met vallen en opstaan, stap voor stap. Dit doe je door álles wat je beleeft aan jezelf te bekennen en daar vrede mee te hebben.”

Marieke de Vrij

“Close your eyes. Fall in love. Stay there.”

Rumi



Zorg zorgen

Wij zijn het beste land om gek te worden, meldt HP/De Tijd op de cover. Even dacht ik dat het zou betekenen dat wij hier als geen ander weten hoe we elkaar gek kunnen maken. Maar nee, onze geestelijke gezondheidszorg is rijker en beter toegerust dan waar dan ook. Met Noorwegen en Monaco hebben wij de hoogste psychiaterdichtheid ter wereld, 26 per 100.000 inwoners. En werkt dat goed? Nee, vindt psychiater Damiaan Denys, die in het blad zijn zegje mocht doen. Zie voor de achtergronden van dit ontkennende antwoord m’n blog van 31 augustus 2019.
Als we wat efficiënter omgaan met de geestelijke klachten die zich aandienen, kunnen  de opbrengst wellicht gebruiken voor de preventie van lichamelijke ziekten. Dat zouden althand de bestuursvoorzitter van drie grote zorgverzekeraars (Zilveren Kruis, Menzis en CZ) wel willen, vertellen ze aan Michiel van der Geest. In de zorg gaat het overgrote deel van de 100 miljard euro naar de medische molen, de aandacht voor gezondheid en preventie komt er bekaaid vanaf. Ja, en dan vallen begrippen als overgewicht, welzijnscoach, meer bewegen, suikertaks, schuldenbegeleiding en wordt er geworsteld met de (on)mogelijkheden van dwingende gedragsregels.
Het zijn meer de concrete, materiële maatregelen, de gesprekspartners branden hun handen niet aan het gebrek aan zingeving, verbondenheid. Die liggen ook aan de basis van de run op psychologen en psychiaters. De betekenis van liefde en de onwerkelijke verwachtingen die eraan gekoppeld worden blijven buiten beeld. Denys spreekt over de kwetsbaarheidsparadox we zijn veel gelukkiger en veel depressiever dan in arme landen. Wat de liefde betreft, herken ik wel een Valentijnsparadox. Maar daarover later meer, de goede man staat alweer voor de deur.

Alledaagse Wijsheden

“Maak formeel alle zorgpartijen verantwoordelijk: zorgverzekeraars, gemeenten, zorginstellingen, GGD’s, zorgkantoren, geef ze een gezondheidsplicht. Die partijen moeten dan per regio concrete afspraken maken welke maatregelen het meest noodzakelijk zijn. In de ene regio gaat het om eenzaamheid onder ouderen terugdringen, in de andere om het percentage kinderen met overgewicht naar beneden te brengen met behulp van een sportvereniging.”

Georgette Fijneman (bestuursvoorzitter Zilveren Kruis) 

“Het veld van het bewustzijn van liefde is er altijd. De enige vraag is: sluiten wij aan?” 

Hannah Cuppen



Verbondenheid met de natuur

De natuur doet met haar sneeuwstunt ook een flinke duit in het lock-downzakje. Niet vaak heb ik op een doordeweekse dag zo weinig auto’s op de weg gezien. Er zijn ook beduidend minder wandelaars en als ze er zijn, lopen ze behoedzaam en vaak met de hond. Fietsers hebben er helemaal de brui aan gegeven, voor zover ik kan zien op een vrij druk punt in de stad. De natuur toont haar macht zonder dwingende regels van bovenaf te geven. En van complotdenkers heeft ze ook geen last, iedereen houdt er op de eigen manier rekening mee.
En zo helpt de natuur ons om stiller te gaan leven. In dit tijdperk van onophoudelijk haastige indrukken en informatie kan dat een zege zijn. Wetenschappers hebben zelfsvastgesteld dat we de afgelopen twee decennia aantoonbaar sneller zijn gaan praten, meldt de Zweedse schrijver Tomas Sjödin. Volgens hem zijn rust en stilte altijd een optie. Met een jong gezin heb je er wellicht meer fantasie en discipline voor nodig, maar mogelijk is het wel. Het ultieme recept ervoor is regelmaat die voor iedereen anders kan zijn.
Luister naar de natuurgeluiden om je heen. Sjödin (behalve schrijver ook voorganger in de kerk): “Wacht totdat je de fluisteringen van God kunt horen – God schreeuwt zelden, als je het mij vraagt, maar spreekt zachtjes.” Atheïsten mogen wel oppassen, straks vallen ze van hun geloof af. Momenteel lees ik het boek ‘Het lichtje in de verte’ van de Italiaanse schrijver Antonio Moresco. Zijn hoofdpersoon woont alleen in een gehucht, redelijk ver af van het dorp waar hij een keer per week boodschappen doet. Zijn zelfverkozen eenzaamheid en communicatie met de natuur worden mooi beschreven, je voelt de onderlinge verbondenheid.

Alledaagse Wijsheden

Libelle
Twee grote gekleurde doorzichtige vleugels, sidderend en bevend, dat ben jij.
En zo gevleugeld ben je, dat boven stil water en grazige weiden alleen je vleugels te zien zijn, doorschijnend glanzend vloeipapier.
Soms hang je in de lucht, gewichtloos en ongrijpbaar, jij, fijngevleugelde.”

Raffaele La Capria

“Alleen ’s nachts, in het maanlicht, begrijp je echt wat bomen zijn, deze zuilen van hout en schuim die zich naar de lege ruimte van de hemel uitstrekken.”

Antonio Moresco

“Als de natuur op is, hebben we dan nog wat aan onze economie?”

Loesje



Onvoorwaardelijk vertrouwen

Vertrouwen blijft een fundamenteel begrip, zowel op persoonlijk als op maatschappelijk niveau. We startten de pandemie met een stijgend vertrouwen in anderen en in de politiek. De situatie  was onzeker, onbekend, vertrouwen helpt je ermee om te gaan. Naarmate de gewenning vorderde namen het vertrouwen af. Het valt niet te ontkennen dat we momenteel gebaat zouden zijn bij wat meer vertrouwen, minder wantrouwen en polarisatie.
Het onderwerp heeft begrijpelijkerwijs ruime aandacht in wetenschappelijk onderzoek en media. Journaliste Wendelmoet Boersema laat filosofe Marthe Nussbaum aan het woord. Volgens haar is vertrouwen jezelf openstellen met de mogelijkheid beschaamd te worden. Een goed leven leiden als mens vereist vertrouwen in het onzekere en bereidheid om je over te geven, ook als dat schadelijke gevolgen kan hebben.
Ik begrijp haar standpunt, maar ze heeft het dan wel over voorwaardelijk vertrouwen. Als dat ‘beschaamd’ wordt is het vanwege de voorwaarden, eisen die je eraan hebt gesteld en die niet stroken met de werkelijkheid. Een soort oppervlakte vertrouwen. In de fundamenten is er ook nog zoiets een onvoorwaardelijk vertrouwen, een vertrouwen voorbij begrippen als ‘schadelijk’ en ‘beschaamd worden’. Het is een ‘blind’ vertrouwen waarachter innerlijke zekerheid schuil gaat.
Journaliste  Rianne Oosterom interviewt psychoanalyticus Paul Verhaeghe die vertrouwen fundamenteel een relationeel concept vindt, het bestaat in relatie tot de ander. Dat kan je geliefde zijn, je manager of abstracter overheden, instituten. De kop van haar stuk is: “Gelukkig is de mens die vertrouwt”. Maar dat kan niet alleen op basis van het relationele, daar is meer innerlijk werk voor nodig. Het is trouwens de vraag of je dat onvoorwaardelijk vertrouwen ten volle kunt bereiken. Misschien de groten der aarde, met een onvoorwaardelijk liefde voor alles en iedereen.

Alledaagse Wijsheden

“Je vertrouwen werd geschonden en de tijd heelde lang niet alle wonden.
Maar jij ging verder op je pad en zag dat ook daar een les in zat.”

“Ogen spraken krachtig. Handen gaven rust.
Woorden ware eerlijk. Een hart vol levenslust.
Maar de allermooiste sterren. Ook die moeten soms gaan.
Te groot voor dit leven. Door naar een nieuw bestaan.

Lief Leven 



Gendergelijkheid?

Komisch, die kop boven het essay van Maarten Huygen: ‘De man heeft wel degelijk nut’. Dan wil je wel gaan lezen, alhoewel ik zelf al wel inzie waarom de man nut zou hebben. Het wordt helder als je niet over ‘de man’ spreekt, maar over ‘het mannelijke’. Dat is gericht op het ik, de prestatie en het denken, de ratio. Erg nodig voor een goed draaiende samenleving. Het vrouwelijk, de tegenhanger, vertegenwoordigt het wij, de relatie, het voelen de intuïtie. Eveneens onmisbaar. Daar het mannelijk vooralsnog meer bij mannen wordt aangetroffen, is die kop domweg waar. Zo leren wij van elkaar, op weg naar het androgyne.
Huygen stelt dat elk tijdperk zijn eigen mannelijkheid heeft. Ten diepste is het niet waar, uitgaande van het bovenstaande. Maar het klopt natuurlijk dat elk tijdperk een andere invulling geeft aan deze oer- principes van yin en yang.  Boeiend is zijn uitleg van wat een eeuw geleden ridderlijk gedrag heet nu welwillend seksisme wordt genoemd. Voorbeeld van ‘mannelijke ridderlijkheid’ versus ‘geïndividuali- seerd eigenbelang’ schetst hij aan de hand van het gekapseisde cruisepaleis Costo Concordia. Meer vrouwen dan mannen zijn omgekomen bij deze ramp. Zelfs kapitein Scettino wist niet hoe snel hij zijn hachje moest redden. Vergelijken we dit met de scheepsramp van de Titanic een eeuw geleden, dan blijkt dat er toen een veel groter percentage mannen dan vrouwen is overleden vanwege de mores van die tijd. Vrouwen en kinderen (de zwakkeren) het eerst beschermen.
Huygen memoreert dat nog steeds, als vrouwen de vrijheid krijgen, zij andere keuzes maken dan mannen, minder bèta en techniek, meer de zorg en dienstverlening. In de wetenschap wordt het de gendergelijkheidsparadox genoemd. Een vreemd begrip, want het gaat niet om gelijkheid, maar om gelijkwaardigheid. Daar moet aan gewerkt worden.

Alledaagse wijsheden 

“De vijand is geen man. De vijand is het concept van het patriarchaat, het concept van het patriarchaat als de manier om de wereld te besturen of dingen te doen.”

Toni Morrison

“Op subtiele manier leven we vaak nog steeds in een patriarchaat, maar als je naar onze wetten kijkt, zijn we ervan af. Het heeft allemaal wel belachelijk lang geduurd.”

Carel van Schaik



Weldenkenden en gekken?

Hij schrijft als een tierelier en schuwt emoties niet, een welkome afwisseling in een krant als NRC-Handelsblad. Schrijver en journalist Arjen van Veelen pakt ditmaal de avondklok aan. Hij verbaast zich over zijn eigen woede, want boos is hij écht wel. Het hele land is in één klap veranderd in een cellen- complex, je bent fout door louter buiten te zijn. “Blijf met je grijpgrage vingers van mijn vrijheid af stelletje falers in Den Haag. Ga eerst eens fatsoenlijk vaccineren...” We worden in zijn ogen de facto geregeerd door medici en virologen. Wie vragen stelt bij de decreten van die mediocratie wordt al gauw naar het kamp der gekken verwezen. 
Ik ben het lang niet met alles eens, beter: ik kan niet alles meevoelen, maar dat geeft niet bij iemand die schrijft als een tierelier. Moeite heb ik wel met de nogal strikte scheidslijn tussen wij weldenkenden, beschaafden tegenover zij gekken, idioten. De eerstgenoemden tonen volgens hem te weinig burgerlijke moed. Nou, hij toont die wel met dit stuk in de NRC, ik kan niet wachten op de stapels ingezonden brieven komende week.
We leven van dag tot dag, zijn gestopt met plannen, zelfs de voorpret stellen we uit. Van Veelen beschrijft dit als een rampscenario. Maar dan zou hij toch een het boek van Eckhart Tolle ‘De Kracht van het NU’ eens moeten lezen, om ook de leerzame kanten ervan te ervaren. Wat die ‘verschrikkelijke relschoppers’ (citaat hieronder) betreft, een groot deel bestond uit tieners, jonge twintigers, meelopers voor wie het volstrekt uit de hand gelopen kattekwaad was. Velen hebben spijt als haren op hun hoofd. Denk ook aan het gedrag van ‘weldenkende’, ‘beschaafde’ corpssstudenten in de groentijd. Een overdaad aan testosteron kan slecht uitpakken.

Alledaagse Wijsheden

”Waren wij beschaafden maar eerder boos geweest. Hadden wij het maar eerder gezien. Misschien was een deel van het probleem dat bij ons beschaafde mensen, één kapotte stationspiano al gauw meer woede opwekte dan het jarenlang uithollen van de verzorgingsstaat. Die relschoppers waren verschrikkelijk, maar ze waren de oogst van wat wijzelf de afgelopen jaren hadden laten lopen. Wat te doen met al die woede?”

“De ochtend na de rampnacht zag ik op de Beijerlandselaan vrijwilligers van de naburige moskee winkeliers helpen bij het opruimen van de puinzooi. Van alle raadsels van deze tijd leek dat me voorlopig de allerbeste oplossing: ga de straat op om iets goeds te doen.”

Arjen van Veelen



Acties en emoties alom

“Nu kunnen ze niet meer om ons heen” zei een van de betogers in het Capitool. Vrolijk vervolgde hij zijn pad van vernielingen. “Nu moeten ze wel naar ons luisteren” zei een relschopper in Den Bosch. Ja, luisteren deden ‘ze’, echter niet om eisen in te willigen, maar in de rechtbank. Niet zelden betreft het kortstondig luisteren, ook wel snelrecht genoemd. ‘Ze’ en ‘We’, vijanden en helden, worden gekenmerkt door opruiing, vernielingen en keiharde actie tegen de politie aan de ene kant versus snoeiharde straffen aan de andere kant.
We zijn in het geseculariseerde Westen niet erg bedreven in de kunst van niet-doen, niet iets onder- nemen dat indruist tegen de natuurlijke processen. Taoïsme kenner Jan De Meyer vertelt hierover (citaat hieronder). Doen is de nieuwe zingeving bij gebrek aan betere. Je ziet het ook bij het gehannes rond de vaccins. We moeten zo snel mogelijk alles voor zijn, we willen licht in de tunnel zien. Boosheid alom als AstraZenica zijn beloftes niet nakomt. Het wemelt van acties en emoties, verwijten over en weer. Een spontane orde kan zich niet ontvouwen.
Doen, werken, produceren zijn in de economie de mantra’s. Als er gesproken wordt over arbeidstijd- verkorting, tegengaan van burn-outs, gebeurt dat om meer te kunnen produceren. Econoom Koen Haegens spreekt over het evangelie van de rusteconomie, meer voor elkaar krijgen in minder tijd. Wat je ook doet, de boodschap is steecast: “Relax! Zodat je daarna extra hard kan knallen.” Onlangs constateerde hij dat het ene na het andere economische taboe afgelopen coronajaar gesneuveld is, maar het taboe op niets doen staat nog recht overeind (citaat hieronder).
Ik zeg niet dat we allemaal Taoïsten moeten worden, maar wat meer vertrouwen in de natuurlijke orde, waar ook de dood bij hoort, zou ons toch wel sieren.

Alledaagse Wijsheden 

“Het wu of ‘niet’: je moet niet storend ingrijpen in de natuurlijke gang der zaken. Politiek gezien vertaalt deze opvatting zich in de aanwijzing aan de vorst om zich zo min mogelijk te bemoeien met het leven van zijn onderdanen. Op die manier is iedereen in staat om zijn ‘natuurlijkheid of ziran te verwezenlijken. Dit Chinese begrip, dat je letterlijk kunt vertalen als ‘uit-zichzelf-zo’ slaat trouwens ook op de natuur.
Je kunt het denken van de taoïsten als een utopie opvatten: ze vertrouwen erop dat er zich een spontane orde manifesteert als iedereen vanuit spontaniteit handelt. Vandaar ook dat er in de Dao-dejing staat: “Als niet-doen wordt gedaan, blijft niets ongedaan.’ Concreet betekent dit dat de mens wordt uitgenodigd om het ‘niet-doen’ en de ‘natuurlijkheid’ in zijn of haar leven te belichamen.”

Jan De Meyer 

“Het grootste economische taboe staat nog recht overeind: écht niks doen. Luieren zonder doel of nut. En dan niet om op te laden voor het werk, pas na het pensioen of stiekem, zoals nu gebeurt, maar openlijk ervoor uitkomen. Dat is misschien nog wel radicaler dan een vierdaagse werkweek. Wie durft?”

Koen Haegens



Draaikolk

“Zou jij voor liefde kiezen als je weet hoe het afloopt?” Deze uitdagende vraag prijkt op de cover van de roman van Holly Miller: ‘Een glimp van jou’. Spiritueel gezien kies je natuurlijk altijd voor liefde in de ware zin van het woord, maar hier wordt duidelijk gedoeld op de romantische liefde voor een medemens (door de Fransen ook wel aangeduid als ‘egoïsme à deux’). Als je dat even goed op je laat inwerken, zal het antwoord al gauw ‘nee!’ zijn. Het zou het onverwachte van het leven wegnemen, de essentie om je aan nieuwe omstandigheden aan te passen en daarvan te leren. Je kunt niet meer voluit leven en ervaren.
Daar tegenover staat dat we vaak naarstig op zoek zijn naar zekerheden, schrikken van onwelgevallige veranderingen. De reactie op de pandemie en het maatregelenpakket is daar een krachtig voorbeeld van. Dus is er in artikelen op het moment ruime aandacht voor ‘de kunst van veranderen’. Anne Wesseling schrijft erover. De kunst je te laten meevoeren door de stroom, terwijl je tóch aan het roer zit. Nog beter denk ik, om vooral je ziel aan het roer te zetten en je ego wat te temperen. Dat houdt angsten op afstand en heeft het grootste leereffect.
Wesseling raad aan om vriendelijk voor jezelf te zijn en als je zélf wilt veranderen, kost dat tijd. Besef wel, alles verandert ook dit gaat voorbij. À propos, een van de twee hoofdpersonen in Miller’s boek lijdt aan voorspellende dromen. Ze gaan steeds over mensen die hem dierbaar zijn en komen vlekkeloos uit. Hij durft nauwelijks meer te slapen. Het ontwrichtende van die voorkennis is voelbaar. Hoe zijn liefdes- geschiedenis afloopt, weet ik nog niet, nog een half boek te gaan. 

Alledaagse Wijsheden

“Ieder van ons is een draaikolk in het getij van het bestaan.”

Alan Watts

“Toch is er één ding waar we liever omheen bewegen: verandering is vergankelijkheid. Alles is vergankelijk, alles gaat voorbij en over honderd jaar zijn er allemaal nieuwe mensen. Dat de wereld voortdurend verandert, noemt Alan Watts als een van de fundamentele thema’s van het boeddhisme.” (...) In elk geval weet je: alles verandert. Dat is zoals het gaat. Eigenlijk is dat wel, soort van, oké.”

Anne Wesseling



'Winning Smile'

Bij zijn inauguratie als president van de VS heeft Joe Biden beloofd zo snel mogelijk de Amerikaanse troepen uit Washington terug te trekken. Daar dienen nu zo’n 25.000 militairen, een doorn in het oog van de lokale bevolking. Biden wil schoon schip maken met deze erfenis van zijn voorganger, ervan uitgaande dat een ruime meerderheid van de Amerikanen ook vindt dat het leger daar niets te zoeken heeft. De Republikeinse leider Mitch McConnell vindt dat Biden de VS in gevaar brengt met dit besluit. “Onze militairen zijn daar niet voor niets. Zij beschermen ons land tegen de grootste bedreiging van dit moment. Het is een enorm risico om ze weg te halen.”
Ik kan me kostelijk vermaken met dit soort humor van de Speld (Speld.nl), in dit geval geschreven
door Rudolf Julius. Sowieso vond ik het gisteren een vrolijk stemmende dag. Joe Biden, tegenpool van Donald Trump, had een speech die klonk als een klok, helend en verhelderend. De Democraten jubelen al, nu niet alleen de president uit hun gelederen komt, maar ze ook het Huis van Afgevaardigden en de Senaat in handen hebben. Michael Persson somt punten van het progressieve verlanglijstje op: Nationaal ziekenfonds! Green New Deal! Herstel van de democratie! Immigratiehervorming! Hoger minimum loon! Gratis universiteiten! Ik neem aan dat afschaffing van het vrije wapenbezit ook op het lijstje staat.
Journalist Steven De Foer vermeldde nog een andere poging om de eenheid en behoefte aan samen- werking te benadrukken. Die zat in de kleur van de kleren. De Bushes droegen blauw (kleur van de Democraten) en de Obama’s droegen rood (kleur van de Republikeinen). Wat mijn dag natuurlijk ook opvrolijkte was het stralende enthousiasme van de zeer capabele vicepresident Kamala Harris. Zij was de vrolijkheid zelve, volgens kenners heeft ze een winning smile.

Alledaagse Wijsheden 

“Politiek hoeft niet altijd een brandend vuur te zijn. Niet ieder meningsverschil hoeft tot een oorlogsverklaring te leiden. Laten we ophouden met ­deze un-civil war, die rood tegen blauw opzet, stad tegen platteland, conservatief tegen progressief. ­Laten we trachten af en toe even in ­andermans schoenen te staan.”

Joe Biden 

“De tegenstelling tussen Team Biden en Team Trump is opmerkelijk. Waar Donald Trump vooral succesvolle, witte ondernemers en miljonairs in zijn kabinet opnam ('Mensen die hebben laten zien dat ze geld kunnen verdienen') daar komt Joe Biden nu met het meest diverse kabinet ooit. Nooit waren er in Washington zoveel sleutelposities weggelegd voor vrouwen, minderheden en veertigers.”

Bob van Huët



Boeddhabeeldjes

Terwijl een goeroe natuurlijk gewoon een geestelijk leider of leermeester is, heeft het in onze westerse geseculariseerde wereld toch ook een bijsmaak. Kunstenaar en helderziende Janosh vermeldt duidelijk dat hij geen goeroe is, omdat hij mensen niet afhankelijk wil maken. Hij wil ze slechts een spiegel voorhouden. Ziener Lars Muhl raad je aan om als je denkt dat je een goeroe nodig hebt je af te vragen waaróm je dat denkt.  Is het soms het afschuiven van verantwoordelijkheid? Kamagurka: “Een wijs man zoekt het in zichzelf, de dwaas zoekt het in de wijze man.”
Een lichte bijsmaak valt ook te beluisteren in de woorden van journalist Haaron All: “Zelfs goeroes zitten soms even niet lekker in hun vel.” Hij heeft contact met een nieuwe ster aan het goeroe firmament. Het betreft de monnik (wel getrouwd) Jay Shetty (33), die meldt dat hij verkouden en moe is, maar gelukkig geen corona heeft. De succesvolste goeroes zijn vandaag de dag geen tv-dominees meer, maar digitale strategen. Shetty heeft tientallen miljoenen volgers op sociale media die zijn vele video’s over zingeving ruim zeven miljard keer bekeken.
Ik stuit op de foto van een vrolijk lachende Shetty, prettige positieve energie. Kritisch is hij ook. De uitspraak naast de foto: “We are meant to love people and use things, but today we use people and love things.” Wat erg algemeen gesteld, maar ach, dat houd je op de grond. Zijn succes hangt ook samen met de redelijk positieve kijk op het Boeddhisme in het Westen. Boeddha roept geen weerstand op, meldt historicus Casper Luckerhof. Meditatie en mindfulness worden in het algemeen ongevaarlijk gevonden. Van de grote leiders in religies, zoals Jezus en Mohammed, wint Boeddha glorieus op het punt van toegankelijkheid. De vele Boeddhabeeldjes in huizen en tuinen spreken boekdelen.

Alledaagse Wijsheden

“Het gemak waarmee ik destijds de Boeddha heb omarmd en Jezus niet, snap ik heel goed: de Boeddha heeft een hoog knuffelgehalte en Jezus totaal niet. Hij hangt aan het kruis, het is geen lekker beeld waarbij je denkt: daar word ik lid van.”

Inez van Oord

“Everything will happen for you all of a sudden and you will be thankful you didn’t give up. Blessings are coming. Believe that.” 

“When nobody else celebrates you, learn to celebrate yourself. When nobody else compliments you, then compliment yourself. It’s not up to other people to keep you encouraged. It’s up to you. Encouragement should come from the inside.” 

Jay Shetty 



'Gewoner dan gewoon'

‘Married at first sight’, elkaar op het eerste gezicht het jawoord geven, ik schreef er eerder over (4/3/'16). Drie wetenschappers zoeken naar een perfecte match tussen man en vrouw. Ondoenlijk, beargumenteerde ik. Psycholoog Vittorio Busato nam het tv-programma nu onder de loep. Zijn oordeel was: onethisch, zo experienteer je niet met mensen, ondeugdelijk onderzoek. Wat deze drie deskundigen doen vindt Busato ronduit vals, het druist in tegen de wetenschappelijke integriteit, ze ondermijnen het vertrouwen in de wetenschap. Come on, het is tv-pret, iedereen snapt dat zulke matches negen op de tien keer op niets uitlopen. Weer een ‘dominee’ die de wetenschap heilig heeft verklaard.
Nee, dan psycholoog André Doorlag, hij constateert goed onderbouwd dat Premier Mark Rutte een geliefde heeft. En dat zijn wij, het Nederlandse volk. Hij maakt duidelijk waarom Rutte zoveel goodwill heeft. Rutte is onze grote verleider. Hij sluist ermee zonder scheuren door alle zware dossiers heen, met de toeslagenaffaire als summum. Waar anderen vallen (Lodewijk Asscher) of hard worden aangepakt (Ferd Grapperhaus) gaat Rutte, zonodig schuld bekennend, met een glimlach door. Nu, na de val van het kabinet, demissionair en als lijsttrekker van de VVD.
Het is geen spelletje, die charmante verleidingskunst zit in zijn karakter. De kracht is dat hij zijn geliefde zich bijzonder laat voelen. Wij Nederlanders zijn 'een tof volk'. Bij protesten gaat hij praten met groepjes boeren, gele hesjes, toeslag gedupeerden, etc. Hij is ‘gewoner dan gewoon’, inclusief humor, zelfspot en metaforen. Zijn probleem op dit moment is dat zijn geliefde zich niet aan de corona regels houdt. Maar het is ook een uitdaging voor hem, “voor een verleider is de lol eraf als hij het slachtoffer volledig in zijn macht heeft”.
Zo’n psychologische analyse maakt gedrag inzichtelijk, zonder een aureool boven de wetenschap te hangen. Dat mag ik wel.

Alledaagse Wijsheden 

“Inmiddels is de wetenschap de gevangene van de wetenschappelijke methode geworden en van haar obsessie met metingen.”

Matthew Mckay 

“Het gevaar is wel dat het verleidingsspel op den duur begint te vervelen, of wordt doorzien, en zijn geliefde daardoor op hem uitgekeken raakt. Verleiders hebben daar een antenne voor en zullen altijd proberen dat moment voor te zijn. Voor Mark Rutte wacht er dan een nieuwe geliefde: de godin Europa.”

André Doorlag



Ons hart laten zingen

Fokke & Sukke zitten in keurig pak als leidinggevenden achter het bureau. Tegenover hen staat een brave, wat schlemielige werknemer. Agressief wijzen ze naar de man en schreeuwen:
(Fokke) VERDOMME DE VRIES!! (Sukke) GA IN JE KRACHT STAAN!! In principe een nuttige boodschap (met deze aanpak bereik je natuurlijk mooi het tegendeel), maar hoe gaat een mens in zijn kracht staan? Volgens wikipedia houdt ‘In je kracht staan’ in dat je de dingen doet die bij je passen, die je kunt en waar je in gelooft, kortom dat je 'congruent' bent. Ook dat je vrede hebt met jezelf, of het nu gaat om dingen die je bereikt of om mislukkingen.
Dat betekent voor velen een heel proces van zelfonderzoek. Angsten moeten overwonnen worden, niet door ze weg te duwen, maar door ze te erkennen, door ze bewust te voelen en te accepteren. Dan kunnen ze losgelaten worden. Conditioneringen en negatieve verwachtingen blokkeren de creativiteit
en vernieuwingen. De ‘congruentie’ waar wikipedia het over heeft, betekent in feite ook dat je innerlijk harmonieus verbonden bent met universele krachten. Het is niet aannemelijk dat meneer de Vries dat in een handomdraai voor elkaar zal krijgen.
Een verbindende kracht is kunnen genieten, ook in moeilijke omstandigheden. Het is een uitdrukking van liefde. Coach en schrijver Joris Vincken verstaat onder liefde ‘het laten zingen van ons hart’ (citaat hieronder). Zowel in je kracht staan als je hart laten zingen kunnen we in deze corona- en lockdowntijd goed gebruiken. Natuurlijk zijn er hinderpalen, moeilijke momenten, trieste gebeurtenissen, maar daar hoeft geen negativiteit aan te pas te komen. Ook dan kan het hart zingen. Oefening baart kunst.

Alledaagse Wijsheden

“Hoe wijder onze blik, hoe geringer zijn onze zorgen in het leven.” 

Inayat Khan 

“Liefde is het laten zingen van ons hart, werkelijk ‘ja’ durven zeggen tegen het leven, zowel het leven om ons heen als het leven  dat wij zijn. (...) Het wonderlijke is dat we onze eigen liefde nooit echt kunnen zien, omdat we het zijn.”

Joris Vincken



Ontwikkelingsland Amerika

Die arme Halbe Zijlstra, hij jokte een keer over zijn bezoek aan het Kremlin en kon opstappen als nieuwbakken minister van Buitenlandse Zaken. Nee, dan Donald Trump, al liegend baande hij zich een weg naar het presidentschap van Amerika en ging daar als president bedreven mee door. Opzienbarend was zijn start, vrolijk installeerde hij zijn halve familie op hooggeplaatste functies om hem heen. Ik heb daar geen hanen naar horen kraaien. Waar blijft de controle op de macht?
Bij elke nieuwe zeer ongebruikelijke handelwijze ben je weer verrast. Mensen ontslaan via Twitter, hoe bedenk je het. En doodleuk ver voor de verkiezingen zeggen dat je de uitslag niet accepteert als je verloren hebt. Al dit soort bizarre acties zijn nu dus geculmineerd in een ‘carnaval met dodelijke afloop’ (Pieter Jan Hagens), het gewelddadig binnendringen in het Capitool. Het grenzeloze gevolg van het ontbreken van grenzen aan Trumps gedrag.
Volgens de Russische senator Konstantin Kosachev is het feest van de democratie hiermee definitief gesloten. Nee, zulk gedrag is juist een gebrek aan echte democratie, dat kan verbeterd worden. Het ziet ernaar uit dat 6/1 mogelijkheden zijn gecreëerd voor een opener, meer inclusieve democratie, gericht op vrijheid die anderen niet schaadt. Het gros van de Amerikanen is namelijk zwaar geschokt, een goede voedingsbodem voor vernieuwing.
De Republikeinse partij is verdeeld, ook een groot deel van haar leden en aanhangers veroordelen de ‘coupe’. Bovendien liggen meningen binnen de partij ver uit elkaar. Dat geldt trouwens ook voor de Democraten. Een meer partijen stelsel waarbij moet worden samengewerkt kan de polarisatie en het ‘vijandgevoel’ verminderen. Volkskrant correspondent voor de Verenigde Staten Michael Persson noemt Amerika een ontwikkelingsland, oftewel een land in ontwikkeling (citaten hieronder). Ik heb het optimistische gevoel dat verbinder bij uitstek Joe Biden goed kan bijdragen aan deze ontwikkeling.

Alledaagse Wijsheden

“Het Amerikaanse systeem, met de beste bedoelingen twee eeuwen geleden tien jaar na de onafhankelijkheid in een paar maanden bedacht, heeft fundamentele weeffouten die ertoe leiden dat, in heel veel opzichten, een minderheid de macht over een meerderheid kan hebben.”

“Amerika wordt vaak een ‘experiment’ genoemd, iets waarmee George Washington is begonnen. Dat veronderstelt dat het wel eens misgaat. Waarna dat wordt verholpen. De afgelopen eeuwen leidde dat tot meer democratie, bijvoorbeeld de grote wetten waarmee zwarte Amerikanen in de jaren zestig eindelijk dezelfde rechten kregen als witte Amerikanen. Maar nog steeds is deze wereld in veel opzichten een ontwikkelingsland – een land in ontwikkeling. Dat is wie ze zijn. De vraag is of ze dat kunnen repareren.”

Michael Perssen



Weinig feiten, veel fabels

De afvalmaand is weer begonnen, dus diëten staan weer volop in de belangstelling. De Belgische journalist Marc Van Springel spreekt erover met voedingsdeskundige Patrick Mullie. Van het ‘hippe paleodieet’ had ik nog niet eerder gehoord, eten zoals de jagers-verzamelaars in de oertijd deden. Ons lichaam zou niet gewend zijn aan al die nieuwigheden door landbouw en industrie. Dus beperk je tot groenten, noten, zaden, vis, eieren, vlees van grazende dieren. Aardappelen, melkproducten, pasta, granen, tomaten, enz. zijn allemaal van latere tijd, dus taboe.
Koolhydraatarme diëten zijn er in overvloed, zoals Montignac en South-Beach. Een extreme versie ervan is het ketodieet, maximaal 60 gram koolhydraten per dag. Ga dus maar olijfolie drinken en vette vis eten. Het proteïnedieet is een broertje van keto, maar in plaats van vetten moet je veel eiwitten eten. Ook in zakjes verkrijgbaar. Ten slotte komt het periodiek vasten aan bod. Vijf dagen gewoon eten en twee dagen heel weinig. Een andere vorm: elke dag het eten nuttige binnen een tijdspanne van acht uur. Scheelt een hoop snacks en ook alcohol.
De minpunten van elk dieet worden uitvoerig besproken, zoals tekorten aan magnesium, calcium, gevaar voor hart- en vaatziektes. Onderkend wordt dat één dieet voor iedereen niet werkt, we hebben allemaal andere genen, per persoon een dieet opstellen. Met dit al werkt het lichaam louter als een machine, de rol van de psyche blijft buiten beeld. Hoe sta je als mens in deze jachtige wereld, hoe belangrijk is voor jou het schoonheidsideaal, hoe reageer je op reacties uit je omgeving, waarop is je innelijke (on)rust gebaseerd?
Voor het bereiken van het gewenste gewicht is meer nodig dan alleen mechanische samenhangen.
Door het grotendeels ontbreken van de invloed van de geest, doen er weinig feiten en veel fabels over afvallen de ronde.

Alledaagse Wijsheden

“Voornemens ­– Toen na drie dagen de chocola naar me begon te knipogen, gaf ik het maar op.”

Loesje 

“Ik probeer dingen te vermijden die me dik maken... Zoals... spiegels... weegschalen... camera’s.”

Food Quotes

“Als je honderd kilo weegt op aarde, dan weeg je 38 kilo op mars. Je bent dus niet te dik, je bent op de verkeerde planeet.”

True Quotes



Verheugmaand

‘Omdenken’ begint het nieuwe jaar met de mededeling dat het nooit te laat is om een gelukkig 2020 te hebben gehad. Dat is waar, het is maar wat je minder gewicht en extra glans geeft. Op zich wel een kunst om dat op korte termijn grondig te doen. Je kunt ook naar de toekomst kijken en dat doet Wilma de Rek in haar aanstekelijke verhaal ‘Verheug je en je zult gelukkig zijn’.
Haar uitgangspunt is dat niemand zich verheugt op januari, maar iedereen verheugt zich ín januari. In december ga je niet zwijmelen bij de gedachte dat het straks eindelijk januari is. Maar als het zover is heb je de ruimte om uit te zien naar wat er allemaal komen gaat. Januari is de verheugmaand bij uitstek volgens De Rek. En nu helemaal, nu de toekomst alles goed moet maken. De kunst van verheugen zou ons in het bloed zitten, we gaan er het hele jaar mee door.
Toch wil ik bij dit denken over verleden en toekomst ook graag even een lans breken voor het bewust ervaren van ‘het nu’. Bekend natuurlijk, Eckhart Tolle schreef er dikke boeken over. Hoe sterker het verheugen, hoe groter de kans op teleurstellingen. Juist het echte genieten, de diepe, rustgevende verbondenheid, kun je in het moment ervaren. Velen hebben het in 2020 beleefd. En als je zoals De Rek spreekt over ‘dat vervelende, agendaloze kutjaar’, dan is de aanbeveling van ‘Omdenken’ wel op zijn plaats.
Filosoof Ken Wilber heeft een uitgesproken mening erover. Juist omdat we een toekomst eisen, leven we elk moment vol verwachting en met onvervulde wensen. We beleven elk moment in het voorbijgaan.

Alledaagse Wijsheden

“Onze hele cultuur komt voort uit pure verheuging; alles wat je om je heen ziet is ooit begonnen in een mensenhoofd, als wild plan, als goed idee, als verzonnen beeld.”

Wilma de Rek

“Streef niet naar geluk. Als je dat doet, vind je het niet, want streven is de antithese van geluk.”

Eckhart Tolle 

Eind december: “Wat ik de mensen wil meegeven voor komend jaar? Dat we een plicht hebben tot optimisme. Zo komen mooie dingen in het leven tot stand.”

Hugo de Jonge