Goedgelovige toehoorder

Levenskunst definieerde ik vaak als acceptatie, vertrouwen, mededogen. Michael Singer heeft de laatste twee niet nodig en concentreert zich volledig op de eerste. Geen voorwaarden stellen aan het leven en het hart openhouden (blog 25/5/’17). Hij heeft een mantra-achtige manier van schrijven. Door in net andere bewoordingen voortdurend hetzelfe te zeggen, kun je er niet meer omheen. Elke voorwaarde die je aan het leven stelt, houdt een beperking van je geluk in.
De enige verstandige keuze die je kunt maken: met blijdschap ondergaan van alles wat het leven brengt. En nu komt het: het enige wat je nodig hebt als je ervoor kiest om onvoorwaardelijk gelukkig te zijn, is voor honderd procent eerlijk zijn over je innerlijke leven. En daar wringt de schoen voor de niet verlichte mens behoorlijk. In een artikel van Ann-Sofie Dekeyser lees ik dat we niet zozeer in een nieuw tijdperk van leugens leven, maar dat we altijd al gelogen hebben.
Leugendeskundige Sophie van der Zee meldt dat we nog steeds liegen om onze zelfrepresentatie te managen. Het sociale liegen om de ander niet te kwetsen komt volgens communicatiedeskundige Timothy Levine veel minder voor dan de rest, slechts 2% van de leugens heeft die bedoeling. (Is dit misschien een leugen...?) De Duitse filosofe Bettina Stangneth is van mening dat zonder toehoorder, zonder (goed) gelovige, de leugen niet bestaat.
We liegen veel meer dan we denken en dat is dus een groot struikelblok om het weldadige geluk à la Singer te ervaren. Want we liegen ook veel tegen onszelf. In termen van Stangneth zijn we dan zelf de goedgelovige toehoorder. Willen we dan niet gelukkig zijn? Jawel, maar we willen ook graag een paar vooroordelen en voorwaarden overeind houden. Bloedeerlijk zijn tegenover jezelf is geweldig lastig.

Alledaagse Wijsheden

“Door trouw te blijven aan je voornemen onvoorwaardelijk gelukkig zijn, zul je alles ontdekken wat er over jezelf, anderen en de aard van het bestaan te ontdekken valt. Je zult alles te weten komen over je geest, je hart en je wil.”

“Als het je lukt open te blijven zullen golven van verheven energie je hart vullen. Spirituele oefeningen zijn geen doel op zich. Zij werpen pas vruchten af als je voldoende open bent.”

Michael Singer

“Het klopt niet wat Geert Wilders zegt, maar hij heeft wel gelijk.”

PVV-stemmer



Naar de vergetelheid

Vanuit Kanaleneiland Utrecht, waar het drama van de schietpartij in de tram had plaatsgevonden, kwamen ook opbouwende geluiden. Het is een gebied waar veel mensen gewend zijn hun stembiljet bij het oud papier te gooien. Rianne Oosterom sprak met buurtbewoners die van mening waren dat je juist nu wél naar de stembus moet gaan en moet stemmen op vreedzame partijen. Dat is verbindend. Minder verbindend waren de verhitte discussies over de reden van de schietpartij door de Turks-Nederlandse dader. Al snel ging het over een terroristische aanslag. Dat werkt angst in de hand, wat je verder weg- brengt een vreedzame samenleving.
Terrorisme-expert Beatrice de Graaf leverde een waardevolle bijdrage. Zij betoogde dat bij versimpeling tot één oorzaak er sprake is van onjuiste berichtgeving. Er is meerduidigheid, verschillende mogelijke oorzaken lopen naadloos in elkaar over en die melden vergroot de verwarring. Dat mag en dat maakt jongeren weerbaar in het omgaan met onzekerheid.
Minder spotlights op de dader is ook een goede zaak. De grote aandacht voor het fascistische gedrag van de Noor Anders Breivik tijdens zijn proces ontlokte Leendert Jonker de uitspraak: “Ik ben tegen de doodstraf, maar ik heb geen enkel bezwaar tegen doodzwijgen.” Dat laatste kan bij een nieuw drama niet, maar rustiger feiten vermelden zonder vergaande speculaties is wenselijk.
Een geweldig voorbeeld van verbindend gedrag gaf de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern. In Christchurch waren in een moskee vijftig mensen doodgeschoten door een racistische Nieuw-Zeelander. Met hoofddoek bezocht zij de moskee om van haar voelbaar oprechte betrokkenheid te getuigen. Bob van Huët meldt haar uitgangspunt: ‘zij zijn wij’. Dat is ten diepste de essentie. Ardern haalde de dader ook uit de schijnwerpers: “Ik zal zijn naam nooit uitspreken. Hij zocht roem, hij krijgt vergetelheid.”

Alledaagse Wijsheden 

“Daders zijn geen eendimensionale duivels, ze zijn niet alleen maar ‘gek’, ‘gestoord’ of ‘jihadistisch’. Ze zijn net zo gelaagd en meerduidig als u en ik.”

Beatrice de Graaf

“Jacinda Ardern toont het leiderschap dat de wereld nodig heeft om uit de huidige chaos te raken.”

Bernice King



De innerlijke toeschouwer

(vervolg)

Pierson toont uit eigen ervaring de onwetendheid van velen als het om spiritualiteit gaat. Veel mensen denken dat als je meedoet aan bepaalde geloven, sekten, rituelen je automatisch spiritueel bent. Maar het woord heeft als uitgangspunt ‘spirit’, dus geest. Daarmee staat het innerlijke geestesleven centraal bij spiritualiteit. Je bent niet je verstand, je gedachten, je bent het bewustzijn dat dit alles observeert. Vanuit die positie kan er een draai aan gegeven worden in een richting die het leven meer bevredigend maakt. Daar is geen kerk voor nodig.
Vooroordelen genoeg over het spirituele leven. Het zou voor zwevers zijn. Maar hoe kan nu de innerlijke zoektocht naar wie je werkelijk bent tot zweven leiden? Bij uitstek moet je goed geworteld zijn om de observeerder het werk te laten doen. Alles wat een identiteit lijkt te zijn, je naam, je positie, relaties, is veranderlijk. Pierson: “Er is één constante die er altijd is, namelijk de toeschouwer van het leven. Je bewustzijn, diegene die je gedachten, je emoties, de externe wereld gadeslaat.” Het gaat dus om een leven vanuit bewustzijn, in plaats vanuit steeds denken.
Het vooroordeel dat spiritualiteit mensen passief maakt is daarmee ook van tafel geveegd. En dat je de oorzaak van problemen die je ervaart niet bij een ander of bij externe omstandigheden legt, maakt je niet ongelukkiger, maar juist krachtiger. Je kunt er lessen uit leren en het gaat daarbij niet om schuld, goed of kwaad. Je ontwikkelt een vertrouwen: het leven loopt zoals het loopt. Je hebt het in eigen handen om er al dan niet een probleem van te maken. Gevoelens van rouw, verdriet kunnen gewoon geaccepteerd worden en vaak besef je later pas wat die moeilijke periode voor je heeft betekend. 

Alledaagse Wijsheden

“Spiritualiteit lijkt ongrijpbaar omdat het ook zo is, maar het grappige eraan is dat dát nou juist de essentie ervan is. Het gaat voorbij de ratio en voorbij het praktisch denken. Het is iets wat je alleen door ervaring kunt ‘begrijpen’.”

Nina Pierson

“Het draait bij spiritualiteit niet om meer goddelijkheid verwerven, maar om meer mens worden.”

Lama Das



Turbo, Crash, Hooggevoelig of Bore-Out?

Cosmopolitan pakt uit. In mijn beperkte visie was het vooral een modeblad, maar nu kwam ik via Blendle zowaar een uitgebreid stuk over ‘bewuster leven’ tegen. Eerste deel: ‘Druk, druk, druk’. Nuttig, maar ik ben er doorheen gevlogen. Wij gepensioneerden hebben het niet zo druk en trouwens, als je het heel druk hebt lees je het niet.
Deel twee: ‘More Self-Love’ (Tanja Verstappen). Belangrijk: omarm het innerlijke kind in jezelf. Het klinkt als vanzelfsprekend een goed idee, maar heel wat mensen vinden dat soft gedoe of zijn het innerlijke kind helemaal kwijt. Terwijl het toch echt de moeite waard is om met dat kind contact te maken, het heeft veel voor je gedaan. Verstappen betoogt dat je je gevoelens en emoties als je kinderen kunt beschouwen, die je liefdevol kunt observeren en benaderen. Dat is zelfliefde, goed zorgen voor jezelf.
Beland bij deel drie: ‘stress’, scroll ik het cortisoldeel weg en richt me direct op de vier stresstypen van Carien Karsten. Altijd geinig, die rijtjes. Ben je een TurboType, een CrashType, het Hooggevoelige Type of een Bore-OutType? T.T. is productief, ambitieus, heeft een hoog energiegehalte. Veel sport, moeite met ontspannen. C.T. vraagt weinig aandacht, solide, betrouwbaar, kan zichzelf behoorlijk uitputten en blijft in dezelfde hoge versnelling doorgaan tot de burn-out.
H.T. is artistiek, sensitief, alles komt hard binnen. Veel piekeren en boosheid die niet naar buiten komt, maar met negatieve gedachten op zichzelf is gericht. Ten slotte B.T. Rationele denkers, niet initiatiefrijk, ook met sociale contacten niet. Bij stress: bankhangers, nauwelijks te motiveren. Dan arriveer ik bij het slotdeel (Nina Pierson) en daar ga ik eens goed voor zitten: “Wat is spiritualiteit nou eigenlijk echt? En ja, dit artikel is nu juist bedoeld voor niet-zwevers.”
                                                               Wordt vervolgd

 Alledaagse Wijsheden

“Alle gedachten, hoe ‘negatief’, hoe vreemd, hoe duister dan ook, zijn je kinderen,
delen van jou die een naar thuis verlangen.”

Jeff Foster 

“Ik werd opnieuw geboren toen mijn ziel en mijn lichaam elkaar lief kregen
en een huwelijk aangingen.”

Kahlil Gibran



Gehavend zelfbeeld

Een groot fictielezer ben ik niet. Geef mij maar non-fictie, de werkelijkheid is wonderlijk genoeg. Zo
kon het gebeuren dat in 2009 half Nederland over Herman Koch en zijn boek ‘Het Diner’ sprak, terwijl
ik in 2019 er toch maar eens aan begonnen ben. Ik wilde weten waar Nederland (en ver buiten de grenzen) zo weg van was en waarvan verschillende films zijn gemaakt.
De essentie van het plot kon je niet omheen, daar waren recensies te duidelijk over. In het boek ben
ik op pagina 115 en pas nu begint het plot zich mondjesmaat te ontvouwen. Bladzijden lang heeft
Paul in gedachten zijn gal gespuwd over zijn in Nederland zo bekende broer Serge. Dat gebeurde
tijdens het samen met zijn vrouw wachten op broer en schoonzus waarmee ze in het restaurant hadden afgesproken.
Hij vertelt wat hem verschrikkelijk tegenstaat aan zijn broer, waarvan hij walgt, bijvoorbeeld van zijn schijnheiligheid. En passant neemt hij in zijn afkeuring ook de gerant van het restaurant mee, en vervloekt hij alles, inclusief de meisjes met zwarte schorten, maar bovenal broer Serge. (Dat ‘alles’ is betrekkelijk, want het is exclusief echtgenote en zoon.)
René Gude zei ooit dat je zelfbeeld grotendeels wordt bepaald door wat je denkt dat anderen over je denken. Ik zou het willen omdraaien. Je zelfbeeld wordt mede bepaald door wat jij van anderen denkt. Paul bevuilt in hoge mate zijn eigen systeem, giftige energieën worden rondgepompt. Broer Serge hoeft er geen last van te hebben, zijn zelfbeeld wordt niet geraakt. Maar Paul blijft zitten met een zwaar gehavend zelfbeeld. Gelukkig is het fictie en ik hoop dan maar dat fictie niets over het zelfbeeld van de schrijver zegt.

Alledaagse Wijsheden

“Als je geen vrede kunt vinden binnenin jezelf, zal je het nooit ergens anders vinden.”

Marvin Gaye

“Liefde, mededogen en verdraagzaamheid zijn geen luxeartikelen, maar eerste levensbehoeften.”

Dalai Lama



The Now Age: vrouwelijke energie

Op internationale vrouwendag en tegen de achtergrond van het honderdjarig bestaan van vrouwenkies- recht is het gerechtvaardigd om de vrouwelijke energie in het zonnetje te zetten. Ze is met een ware zegetocht bezig. Volgens Happinez is het een energie die verbonden is met leven vanuit intuïtie, creativiteit, gevoel én innerlijke kracht. Het wordt ‘The Now Age’ genoemd. Dat is begrijpelijk, want yin vertoeft in het NU, yang is gericht op de toekomst.
Journaliste Marja Pruis (59) zegt in haar boek ‘De nieuwe feministische leeslijst’ dat feminisme hotter is dan ooit. Bregje Hofstede (30) die voor De Correspondent het nieuwe feminisme onderzoekt is het daarmee eens. Zij stuitte ook op wantoestanden en weet te vertellen dat 88% van de straten in Amsterdam de naam van een man draagt en 70% van de talkshowgasten een man is. Pruis is van mening dat in haar jonge jaren feminisme het afzweren van vrouwelijkheid heeft aangezwengeld (klopt, in mijn jongere jaren was ik daar behoorlijk op tegen) en ze denkt dat de generatie van Bregje de vrouwelijkheid echt begint te vieren.
De opmars van de vrouwelijke energie, ook voor mannen. Een belangrijk gegeven voor minister Ingrid van Engelshoven die ‘30% vrouwen aan de top’ (wettelijk geregeld) haar gênantste dossier noemt. Veel grote bedrijven, zoals AHOLD en ING, halen dat helemaal niet, aldus Van Engelshoven. Ze komen met slappe smoesjes: ‘we slelecteren op kwaliteit’. Dat kan écht niet in haar ogen, suggereren dat er geen vrouwen met kwaliteiten zijn. Ze gaat nu openbaar de achterblijvende bedrijven noemen (naming & shaming) om het publiekelijk zichtbaar te maken.
Echter: als er niet eerst meer vrouwelijke energie in die bedrijven komt, zal het begrip ‘kwaliteit’ altijd gehandicapt gedefinieerd worden. En van die eenzijdig mannelijke energie zijn vrouwen steeds minder gediend.

Alledaagse Wijsheden 

“Een verbond tussen hoofd en hart: een heldere geest, een wakkere ziel, voeten op de aarde.”

Happinez

“Het eenzijdig mannelijke: niet bewust van zijn eigen nog dieper in hem liggende liefdesvermogen, zijn tederheid, het zorg willen dragen voor alles wat leeft en zijn intuïtie. Het ervaren van eenheid met alles wat bestaat, totaliteitsbewustzijn, contact met het ‘Zijn’ is zwaar versluierd. Omdat men ‘Zijn’ dan niet kent, is er louter afgescheidenheid. Zo ontstaat dan de gerichtheid op macht: zelf invloed, roem, bezit willen hebben, iemand bezitten, boven anderen willen staan.”

Jitta Elbers



Bam, die komt binnen

Denk ik een medestander te hebben gevonden in hoogleraar management Carl Cederström die stelt
dat we geobsedeerd zijn door geluk en dat ons streven naar geluk juist veel ongeluk brengt. Dat sluit leuk aan bij mijn stelling: ‘De jacht op geluk maakt erg veel stuk’ (blogs 14/9/’13; 11/3/’17). Hij blijkt echter zijn visie te onderbouwen met een aanval op zelfontplooiing en pleit nostalgisch voor het sociale leven van weleer. We moeten zelf minder belangrijk zijn, niet per se authentiek, niet zelfzuchtig. Alsof zelfontplooiing en authenticiteit zelfzuchtig zijn, alsof je juist daardoor niet een beter klankbord voor anderen bent.
Genoeg over geluk. Een omgekeerde reactie had ik met een artikel over Frank Wieland (69), rechtbank- voorzitter in het proces tegen Willem Holleeder. De klucht rond Holleeder volg ik allang niet meer, dit schouwtoneel is niet aan mij besteed. Verveeld scroll ik het artikel omhoog om te kijken of het over- laden wordt met ‘likes’. Mijn oog valt toevallig op het woord ‘hart’ en ik wil natuurlijk wel even weten waarom dat hart ter sprake komt. Wieland: “Als je spreekt met verstand in een taal die je hart je ingeeft, overtuig je niet alleen mij, maar ook de mensheid.” Bam, die komt binnen, ik ben geheel verrast en begin bij het begin.
Elsbeth Stoker en Wil Thijssen spraken met vakgenoten en andere bekenden van Wieland. Boeiend. Deze rechter laat zich inspireren door het boeddhisme en zijn standpunt is dat de mensheid maar twee keuzes heeft: liefde of chaos. Menigeen meldt dat hij warm en zorgzaam is. Verdachten krijgen van advocaat Tim Vis het advies: “Wees jezelf, hij is niet om de tuin te leiden.” Over het belang van authenticiteit gesproken. Jeugdvriend Caspar Nap noemt Wieland een bezield mens. “Het gaat hem niet zozeer om het individu, maar om het groter geheel.”

Alledaagse Wijsheden

“Wieland weet dat hij soms moet oppassen met wat hij zegt. Maar zijn aanpak werkt vaak wel. Iedereen is gespannen, hij draait het ventiel even los zodat de spanning eraf gaat.”

Mascha de Boer (rechter-commissaris) 

“Het leven is lijden, is Wieland’s overtuiging. Het lijden komt voort uit de wens van de mens om steeds anders te willen dan hij krijgt. De kunst is om daar weerstand aan te bieden, is een van zijn basisgedachten. Een andere: de mensheid is één geheel. Allen zijn met elkaar verbonden.”

Elsbeth Stoker & Wil Thijssen



Feministische mannengroepen

(vervolg)

Renate van der Zee stuitte op een feministische mannenbeweging en ik waande mij al lezende weer in de jaren zeventig. Een ongekend optimisme dat het nu menens is straalt er vanaf. Lezingen worden gehouden onder het motto ‘Feministische mannen, verenigt u!’ en de zaal zit vol mannen. Een student richt een mannenpraatgroep op. Omarm zorgzaamheid, kwetsbaarheid, erken je gevoelens en praat erover. Compassievol, liefdevol, empathisch mag, nee móet je zijn.
Het maakt me niet cynisch, in de zin dat ik denk dat het een randverschijnsel zal blijven. Laat het gevoel dat je het gelijk aan je kant krijgt maar terugkomen. Erkend wordt dat we tegelijkertijd in een tijd leven dat het andere uiterste, de toxic masculinity, toeneemt. De actievoerders merken op dat normalisering van racisme, extreemrechts en anti-feminisme hand in hand gaan. In hun ogen is feminisme juist de enige oplossing, vooral mannen hebben er veel bij te winnen. Er zijn ook wel minder optimistische geluiden (zie Van Rijsbergen bij Alledaagse Wijsheden).
Interessant in dit verband is een artikel van Deirdre van Enthoven over hoogsensitieve mannen.
Zij zouden zeker gebaat zijn bij femininistische mannengroepen. Er zijn evenveel hoogsensitieve mannen als vrouwen, maar de eersten verbergen het vaker. Je scherpe waarneming, gevoeligheid
en bovenmatig empathisch vermogen worden snel bestempeld als overgevoelig, zwak, hysterisch.
Dat wil je als man niet, dan maar ontkennen, drank, drugs.
Ja, er valt nog veel te winnen bij een omslag naar het feminiene. Als er werkelijk zo’n obsessie met geluk is (dit aangekondigde onderwerp is nog even blijven liggen voor een volgende keer), dan zal
een vervrouwelijking van de samenleving daaraan bijdragen. Nu de sociale media nog meekrijgen.
(Zou het gescheld op de sociale media veel meer van mannen dan van vrouwen komen??)

Alledaagse Wijsheden

“Als het gaat om de verdeling van zorg is er de afgelopen jaren heel weinig veranderd. Mannen zijn gewoon niet meer gaan doen in huis. Het beslissende moment voor deze jonge feministische mannen is dus het moment dat ze kinderen krijgen. Ik ben benieuwd wat er dan gebeurt. Voor die tijd kun je als man heel makkelijk feministisch zijn. Maar als er kinderen komen, moet je dingen gaan regelen en opgeven.”

Dylan van Rijsbergen 

“Wees koppig over je doelstellingen en flexibel over je methoden.”

Sigma

“Droom groots. Leef simpel. Wees dankbaar. Geef liefde. Lach veel.”

Happinez



Speelse zingeving

Over meer werkelijkheden gesproken (laatste zin vorig blog), antropoloog en hoogleraar André Droogers weet daar veel van. Hij onderzocht wereldwijd de religieuze denkbeelden, inclusief het atheïsme, op zoek naar de rode draad die er doorheen loopt. Zijn conclusie is dat zingeving te serieus genomen wordt. Er is te weinig spel, te veel macht, te weinig oog voor wat er aan de randen van de samenleving plaatsvindt. Dat is dan precies de reden waarom we het zo moeilijk hebben met een positieve erkenning van andere zingevingen en werkelijkheden. De zoekende speelsheid ontbreekt
zo vaak.
Dat begint natuurlijk bij onszelf, we nemen onszelf te serieus. Je mag geen fouten maken, je eigen inzichten moeten kloppen en tja, dat leidt tot of-of denken – jij hebt gelijk of ik heb gelijk. Ik las een mooie relativerende uitspraak van spiritueel leider Jeff Foster: “Als mens ben je volmaakt onvolmaakt, schitterend in al je gebreken, en blijft je verhaal voor altijd verbijsterend onopgelost.” Een heerlijk speels uitgangspunt.
Over naar de orde van de dag. Daar heb ik dus Blendle bijgehaald. De overhand hebben Brexit, te
dure en via internet verkochte medicijnen, en stiekeme daden van de staat (aandeel in Air-France-KLM). Maar de twee meest aansprekende vond ik de hoogleraar die waarschuwt tegen onze obsessie met geluk, en de nieuwe trend onder millennials: opmars van de lieve man die zich openlijk feminist noemt en de strijd aanbindt tegen toxicmasculinity. Laat ik aan deze twee belangrijke zaken maar een volgend blogje wijden.
Het meest opvallende was vandaag trouwens dat het zeer zomerse winterweer voor een uiterst gevarieerd straatbeeld zorgde. Mensen in dikke jassen, zwaar omwikkeld door een das passeerden anderen in korte rok of broek en t-shirt met korte mouwen.
                                                                                Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden

“Als het je leven als experiment ziet, kun je nooit een fout maken. Iets wat zou mislukken is dan toch een geslaagd experiment.”

Barbara Tammes

“Je gebreken geven je karakter, je eigenaardigheden maken je uniek, je rimpels en littekens zingen over een leven dat voluit geleefd is, een wereld die volledig geproefd is, een lied dat volledig gezongen is, een lange weg die volledig gegaan is.”

Jeff Foster



Vergeetput in het kwadraat

Als alles materieel, driedimensionaal verklaard wordt, krijg je natuurlijk een heel ander beeld van de ‘werkelijkheid’ dan als je meer dimensies en het onzichtbare accepteert. Een fraai gebied waarop dit duidelijk wordt is dat van het breinonderzoek. Je onderzoekt een duidelijk waarneembaar apparaat en verbindt daar je conclusies en oorzaak - gevolg verbanden aan. Langs die weg geeft breinonderzoek een antwoord op de vraag waarom je je als volwassene zo weinig herinnert uit je eerste levensjaren. Deze ‘vergeetput’, die Nele Lamgosch in het tijdschrift Psyche&Brein beschrijft, ligt rond het 7e levensjaar, waarschijnlijk door de grote herstructurering van het brein.
Bekijk je een en ander vanuit een meerdimensionale werkelijkheid, dan vergeet je rond je 4e, 5e levensjaar juist de kennis van die andere werkelijkheid waaruit je gekomen bent voor de geboorte. Voormalig hoogleraar en schrijfster Andreas Burnier verwachtte dat de wetenschapsbeoefening op alle fronten zou veranderen als de mogelijkheid van reïncarnatie erbij betrokken werd (blog 14/4/’15). Het veranderende brein kan dan nog wel een samenhang vertonen met dat vergeten in het kwadraat, maar het is niet de grondoorzaak. Het brein faciliteert.
Er zijn natuurlijk ook genoeg kinderen waarbij de vergeetsluier niet, of minder krachtig werkt. Verhalen te over van volwassenen die dat zelf ondervonden en op latere leeftijd de inzichten en ervaringen weer toelieten. Want als kind heb je dan een probleem, jouw kennis en inzichten worden niet geaccepteerd door je, aan onze cultuur aangepaste, omgeving. Veel volwassenen zijn er bang voor en ja, de waarde- ring van je ouders is van overlevingsbelang. Dan zijn veel kinderen geneigd hun kennis en ervaringen weg te drukken.
Brede acceptatie van meer werkelijkheden zou een zege zijn, de menselijke geest kan veel kanten op.

Alledaagse Wijsheden

“Perceptie is werkelijkheid, zo wordt weleens beweerd. Iets is wat mensen denken dat het is. Als Ding A op de grond ligt, maar volgens de rest van de wereld is het Ding B, wie heeft er dan gelijk? Misschien doet het er niet toe – Ding A heeft gewoon een probleem.”

Roger Abrahams

“Wat de dingen in zichzelf zijn blijft voor ons verborgen. Het enige wat wij kennen, is onze eigen manier om ze te aanschouwen.”

Immanuel Kant



Stromende liefde

Novalis en Max van Weezel (vorig blog) hebben me nog even bezig gehouden. Bij de laatste ben ik vooral verbaasd over zijn angst voor het niets. Hij vindt het een heel eng idee dat alles ophoudt. Ik heb in m’n jongere jaren het omgekeerde ervaren. Ik vond het juist heel geruststellend, je weet waar je aan toe bent: niets. Toen ik meer zicht kreeg op een veel grotere werkelijkheid, inclusief reïncarnatie, schrok ik in eerste instantie. Zou ‘ik’ in een nieuwe vorm moeten terugkomen? Waar dan? Ik kon me zoveel plekken op aarde voorstellen waar het lastig toeven is.
Het complexe reïncarnatiebegrip werd me later wel wat duidelijker en daarmee verdween de angst.
De betekenis van liefde kwam meer op de voorgrond te staan en zo beland ik bij Novalis. Hij zei ooit
dat als je weet hoe je van één ding kunt houden, dat je dan begrijpt hoe je van alles kunt houden.
Dat intrigeerde me, het sluit niet aan bij hoe we in de huidige tijd van iets of iemand denken te houden. Daarin ligt juist de aanwezigheid van ‘niet houden van’ besloten. Ik hou van wandelen, niet van fietsen; ik hou van persoon A, niet van persoon B.
Hij bedoelt een veel echter gevoel, niet de gehechtheid aan iets, aan iemand. Een veel diepere laag wordt aangesproken, je ervaart liefde zonder enige verwachting. Die liefde stroomt, is onderdeel van het eenheidsbewustzijn. Dus je houdt van alles/iedereen. Allemaal zaken die je je moeilijk concreet kunt voorstellen. Alweer, zo bijzonder dat een man als twintiger hierover schrijft.
Een doordenkertje van Novalis is ook dat elk stadium van ontwikkeling met de kindertijd begint. Daarom lijkt de meest ontwikkelde persoon op aarde ook zoveel op een kind.

Alledaagse Wijsheden 

“Liefde komt uit de ziel, angst uit het ego. Liefde is verbinding, maar angst brengt ons in de afgescheidenheid. Liefde is er eigenlijk in overvloed, maar angst doet ons denken, voelen en handelen in termen van schaarste.”

Adriaan Hoogendijk  

“Love is the final end of the world's history, the Amen of the universe.”

Novalis



Novalis & Max van Weezel

Soms tref je een naam op je pad, die je nooit eerder hoorde, van een persoon die wel een toonaan- gevende filosoof was. Die mij bovendien erg aanspreekt en dat voelt dan als een cadeautje. Het betreft in dit geval Novalis, pseudoniem van Georg Friedrich Philipp Freiherr von Hardenberg. Hij was in de 18e eeuw een vertegenwoordiger van de Romantiek stroming.
Met het hart en de liefde zit het dus wel goed in zijn werk dat gegrondvest is op spirituele inzichten. In zijn ogen moet de spirituele ziel zoeken naar een intieme eenheid met de ziel van het universum. Het mysterieuze pad leidt ons naar binnen, we zijn als mensen meer verbonden met het onzichtbare dan met het zichtbare.
Op de vraag waar we echt naar toe gaan, is zijn antwoord: Altijd naar huis. Dat is gekoppeld aan een melancholisch doodsverlangen. Welk genot, welk plezier biedt je leven je dat opweegt tegen de vervoering van de dood, vraagt hij zich af. Na een maandenlange ziekte overleed hij in 1801 op 28jarige leeftijd. Zo jong en zoveel diepgravende inzichten.
Een omgekeerde zienswijze las ik kortgeleden in een interview van Arjan Visser met Max van Weezel (1951). Van Weezel heeft kanker en te horen gekregen dat de tumor weer terug is: “Sindsdien leef ik in een nachtmerrie. (...) Ik ben bang. Bang voor het niets. Ik vind het een heel eng idee dat alles ophoudt. Dat het voorbij is.” Je zou hem wat van de innerlijke romantiek van Novalis gunnen. Hij beseft zelf ook dat zijn atheïstische levensbeschouwing hem geen houvast geeft, maar hij is kennelijk niet in staat om zijn verhaal te veranderen.
Laat Novalis nu ook nog gezegd hebben: “Niet alleen Engeland, maar ook elke Engelsman is een eiland.” Een vooruitziende blik?

Alledaagse Wijsheden

“The highest purpose of intellectual cultivation is to give a man a perfect knowledge and mastery of his own inner self.”
 

“Life is the beginning of death. Life is for the sake of death. Death is at once the end and the beginning—at once separation and closer union of the self. Through death the reduction is complete.”

Novalis



Arrogante Nederlander

De liefdesrelatie die hij met Nederland heeft ontwikkeld, is omgezet in een huwelijk, vertelt vertrekkend NRC hoofdredacteur Peter Vandermeersch in De Standaard. Zijn verzoek tot naturalisatie is ingewilligd door koning Willem Alexander. Apetrots toont hij zich bij DWDD, hij kan zijn Nederlandse paspoort afhalen. Je zet je dus schrap voor een juichend verhaal over ons land.
Het omgekeerde is waar. Zijn Belgische nationaliteit moest hij opgeven, zo zijn de regels. Belachelijk, vindt hij het, die vreselijke hang naar zuiverheid. Nederland is geen land van en/en, maar van of/of. Zelf ben ik erg voor en/en, maar meer paspoorten uitdelen aan sommigen, zodat ze in twee of meer landen kunnen stemmen, vind ik belachelijk (iets milder uitgedrukt, blog 3/4/’17).
Nederland is Mondriaan, door heldere lijnen scherp van elkaar gescheiden vlakken in felle kleuren. Veel grenzen tussen omroepen, godsdiensten, politieke partijen. Dat kan waar zijn, maar Mondriaan is met die strakke structuren een uiterst masculien georiënteerde schilder. Nederland heeft heel wat feminiene trekjes, zoals het polderen. Een ferme beslissing wordt niet gauw genomen, eerst eindeloos draagvlak creëren.
Nederland is onverdraagzaam, geen interesse in buurlanden, kan niet debatteren, iedereen praat, niemand luistert. Nederland is hypocriet: bang voor asielzoekerscentra, Zwarte Piet met roetvegen, Poolse vaklieden, vrouwen met hoofddoek, enzovoort. Geleidelijk aan begon het mij te dagen. Vandermeersch is een echte Nederlander geworden. Jezelf, je land voor schut zetten vanuit een sterk zelfgevoel. Heel feminien word je geacht je kop niet boven het maaiveld uit te steken, maar het is beter om dat wel te doen. En dat is precies waarom Vandermeersch van Nederland is gaan houden, zegt hij, omdat het land ambitie heeft. Als hij dat toelicht stelt hij dat hij al klinkt als een arrogante Nederlander. Boeiend. 

Alledaagse Wijsheden 

“Van alle grenzen die de mens trekt, is de grens tussen zelf en niet-zelf de meest fundamentele. Het is de grens die we het minst graag opgeven.”

Ken Wilber 

“Te vaak denken we dat zaken door ons tot stand moeten komen, in plaats van dat zaken ontstaan wanneer wij daar de ruimte voor bieden. Krachtiger dan zelf ambitie hebben, is het universum ambitie voor je te laten hebben.”

Diana-Perla Portnaar



Singlegeluk & Verliefdheidfysiologie

De liefdesdag staat weer voor de deur, winkels kleuren rozenrood. De woordenstroom op dit gebied is de laatste week sterk toegenomen. Van zelfstandig levenden tot verliefden, alle vormen krijgen aandacht. Happinez reporter Bianca Bartels, zelf een verse single, interviewde vijf mensen en schreef een uitgebreid artikel over singlegeluk. Het verdient deze positieve aandacht, want één op de vijf volwassenen is alleenstaand (zo’n drie miljoen mensen).
Werken aan de relatie met jezelf komt regelmatig terug in de gesprekken, evenals voedende vriend- schapsrelaties én een universele verbinding voelen, een soort ‘kosmisch bewustzijn’ (Mark Boode). In dat laatste geval ben je dus nooit alleen. Eenmaal happy in het single bestaan wordt de stilte een groot goed voor deze mensen. En om met de aangehaalde Wayne Dyer te spreken: “You cannot be lonely if you like the person you are alone with.”
De wetenschap doet ook een duit in het zakje. Hoogleraar fysiologie Jan Hindrik Ravesloot ontrafelt het geheim van de liefde. Liefde op het eerste gezicht kan, je wordt gegrepen door de eerste aanblik. “Maar dat is puur op fysieke kenmerken.” Dat lijkt me wat te tweedimensionaal, de psychische uitstraling doet in mijn ogen meer.
Zo ziet hij dat niet, want in de volgende fase komt pas de echte verliefdheid, die veroorzaakt wordt doordat de hersenen allerlei stofjes aanmaken. Hij rept over noradrenaline, fenylethylamine, dopamine die gepaard gaan met een zweverig gevoel van genot, blijdschap, euforie. Dat mag hij omdraaien van mij, die stofjes veroorzaken de verliefdheid niet, zij zijn een gevólg ervan. Hij miskent de enorme kracht van de psyche. 
Zijn beste opmerking, die strookt met de singleverhalen, staat aan het slot (zie Alledaagse Wijsheden). Tenminste als bij dat ‘fantastisch leven’ niet alleen hoge pieken, maar ook diepe dalen mogen horen.

Alledaagse Wijsheden

“Het idee dat iemand anders jou compleet zal maken zorgt voor veel afhankelijkheid.
Alsof je allebei een halflege huls bent tot iemand je komt ‘redden’ van je eigen lege helft.”

Mirthe Hartland

“De beste relaties zijn die tussen mensen die ieder een fantastisch leven hebben, zodat je 
een ander niet nodig hebt voor je eigen geluk. De belangrijkste boodschap voor Valentijnsdag:
hou van jezelf.”  

Jan Hindrik Ravesloot



Onbewerkt houtblok

Geboeid kijk ik naar het eekhoorntje dat in mijn achtertuin door het gras rent, op weg naar de boom waarin hij moeiteloos naar boven rent en van tak naar tak springt. Op zijn weg volg ik hem ingespannen. Ongelooflijk lenig, de dunste takjes schuwt hij niet. Een schouwspel, een wonder, waar ik helemaal in opga. En als hij verdwenen is besef ik dat in mijn drukke arbeidsjaren ik het als langs me heen had laten gaan. Mooi hoor, die pensioentijd.
Ik begrijp Godfried Bomans nu ook goed die het de kunst van leven vindt om thuis te zijn alsof men op reis is. Er is zoveel bijzonders om je heen, dat je daarvoor bepaald niet ver hoeft te reizen. Natuurlijk kun je dat in je arbeidsleven ook gewaar zijn. Joseph Buijs: “Mysteriën spelen zich af op het centraal station.” Ik heb ze destijds niet ervaren, te druk met plannen, waar moet ik heen, wat ga ik zeggen, enzovoort.
Dat neemt niet weg dat je in alle drukte, zonder deze opmerkzaamheid, veel kunt leren. De spanningen met en tussen andere mensen, de weerstand die je ervaart, zijn behoorlijk inzichtgevend. En juist als je klem zit, je een patstelling bevindt, is er de mogelijkheid om te veranderen. Je moet wel. Uit die chaos kan vernieuwing komen, innerlijke groei.
Veranderen is met name moeilijk als het tegen culturele codes indruist, tenminste als je dat zelf denkt. Want het is je eigen verhaal dat je in de loop van je leven hebt opgebouwd om op aarde te overleven. Je hebt geen religieuze dogma’s nodig om daarin vast te zitten, culturele dogma’s zijn er genoeg. De raad van wijsgeer Lao Tse: “Streef na een onbewerkt houtblok te zijn, in plaats van een bewerkt houtblok.”

Alledaagse Wijsheden

“Scheppen is weerstand bieden. Weerstand bieden is scheppen.”

Stéphane Hessel

“Je moet je leven veranderen.”

“Reizen, waarheen? De verten liggen in het hart.”

Rainer Maria Rilke



Machtsbubbel van de superrijken

We hebben een nieuw trendy onderwerp: filantropie van de súperrijken. Mensen met vele miljarden die een deel weggeven voor goede doelen. Hun wordt verweten dat ze particulier en met hun bedrijf er álles aan doen om de belastingen te ontlopen, terwijl ze daarnaast goede sier maken met hun zelf gekozen goede doelen acties. So far, so good, mee eens.
Maar hun doelen spreken me wel aan, veel hulp in ontwikkelingslanden. In het rijke Westen is financiële ontwikkelingshulp een ondergeschoven kindje. Mensen met kritiek op belastingontwijking vinden doorgaans dat het misgelopen geld goed gebruikt kan worden voor betere zorg en onderwijs voor de éigen bevolking. Wetende dat politici er alles aan doen om in het gevlei te komen bij kiezers, wordt er met dat geld weinig gedaan aan een grotere gelijkheid wereldwijd.
Historicus Rutger Bregman heeft in een toespraak de superrijken te grazen genomen op hun jaarlijkse filantropenbijeenkomst in Davos. Hij vindt de hoeraverhalen alleen maar excuses om zo weinig mogelijk belasting te betalen, vertelt hij aan Jeroen de Preter. In Davos is belastingverhoging taboe, terwijl daar juist de sleutel naar een gelijkere verdeling ligt. Hij brengt zijn onomwonden verhaal, dat viraal is gegaan, met verve.
Bregman’s mensbeeld is intrigerend. Terwijl hij forse kritiek uit, is hij van mening dat mensen deugen, niet egoïstisch en chagrijnig zijn. Als we democratie, onderwijs en economie vanuit dat mensbeeld organiseren, maakt wantrouwen plaats voor vertrouwen. Mooi, die combi van bekritiseren en fundamen- teel optimisme. Hij schrijft er een boek over. En wat de superrijken betreft, zolang we veel te weinig welzijn wereldwijd verspreiden, laten ze dan toch maar vanuit hun machtsbubbel de portemonnee royaal opentrekken. 

Alledaagse Wijsheden 

Indien de meeste westerlingen eens zouden stilstaan en dankbaar zijn met wat ze hebben, dan
zou er een zekere vorm van tevredenheid  heersen. Maar… tevredenheid is de grootste vijand van economische groei, van onze maatschappij, alles zou dreigen in duigen te vallen indien de bevolking gelukkig wordt.”

Louis De Jaeger

“Ik ben hoopvol. Er komt een nieuwe generatie aan die niet is opgegroeid in de Koude Oorlog.
Ze nemen geen genoegen met het riedeltje dat het communisme heeft gefaald en economie gelijkstaat met het kapitalisme zo efficiënt mogelijk maken.”

“Vertrouwen en medeleven zijn minstens zo besmettelijk als agressie en haat.”

Rutger Bregman



Mystiek, Tarot & Wijsheid

Fokke Obbema vraagt nog wekelijks aan mensen wat voor hun de zin van het leven is (blogs 24 & 27 april ’18) – prachtige interviews. Dit keer sprak hij met bestuurskundige Willemijn Dicke (48). In haar studententijd maakte ze deel uit van een groep overtuigde atheïsten, het geloven voorbij. “We keken neer op de domheid van gelovigen. Religie was iets voor zwakken van geest, voor mensen die het leven niet aan konden.” Nu vindt ze dat de atheïst en de orthodox-gelovige op dezelfde manier in het leven staan, zonder enige twijfel.
De zin van het leven is voor haar liefde zijn en liefde doen. Ze heeft contact gezocht met sjamanen, zenboeddhisten en helderzienden. Dat is vooruitstrevend voor een wetenschapster, maar dan komt er toch zo’n zinnetje dat je herinnert aan haar atheïstisch studententijd. Als antwoord op de vraag wat haar aansprak in de mystiek, begint ze met: “Veel mensen zullen bij dat woord denken aan een winkel vol Tarotkaarten, dromenvangers en andere zweverigheid.”
Van dromenvangers weet ik niets af, maar van de Tarot weet ik dat het een diepzinnig, zelfkennis versterkend wijsheidstelsel is, evenals de I Tjing (uitleg blog 27/4/’17). Voor mij is dat een ‘weten’, omdat ik het verschillende keren, menigmaal verbijsterd, heb ervaren. Verre van zweverig, behalve als je zweverig vertaalt naar: van grote afstand het geheel, de totale context kunnen overzien. Maar zo klonk haar reactie niet.
Eigenlijk verbindt ze zich onbewust wel aan de Tarot door mystiek te beschouwen als een manier om wijsheid in jezelf te leren kennen en om open te staan voor een dimensie buiten je. Ten slotte: haar bewondering voor schrijfster Etty Hillesum, die in een concentratiekamp de regie over haar eigen gedachten behield en niet alle Duitsers wilde haten, deel ik ten volle. 

Alledaagse Wijsheden

“Bij mystiek ga je ook op zoek naar het transcendente, maar dan door naar binnen te keren. Vanuit de stilte die je aantreft, leg je verbinding met het hogere. Alle mystieke richtingen hebben overigens dezelfde troostrijke boodschap voor je: je wordt niet geboren met schuld, alles is liefde, alles komt goed.”

Willemijn Dicke

“Kennis is macht, maar alleen wijsheid is vrijheid.”

“Je moet meer leren vertrouwen op je eigen ervaringen en waarnemingen en intuïtie, en niet denken dat je alles uit de boeken moet halen.”

Etty Hillesum



No Planet B

Spijbelen is ongeoorloofd schoolverzuim. Dan bestaat er nog luxespijbelen. Ouders die hun kinderen enkele dagen voor het einde van het schooljaar meenemen op vakantie, omdat reizen dan goedkoper
is. En nu heb je ook nog klimaatspijbelen. Als ik enkele zeer gedreven voorvrouwen van deze beweging beluister, dan kun je beter spreken over overlevingspijbelen. De Zweedse Greta Thurnberg (16 jaar) en de Belgische Anuna de Wever (17 jaar) zijn zeer goed geïnformeerd en weten dat ook indringend over te brengen.
Nederland heeft nu ook zijn ‘Youth for Climate’ activisten en donderdag wordt er gestaakt. Onderwijs- minister Arie Slob is tegen, maar hij heeft het dan ook niet goed begrepen. Hij vindt dat de jongeren beter goed kunnen gaan studeren om later een positieve bijdrage te leveren aan het oplossen van de klimaatproblemen. Het punt is nu juist dat dat in de ogen van deze protestjongeren al veel te laat is. Greta vindt bovendien dat het weinig zin heeft om naar school te gaan om te leren, als politici toch niet meer naar wetenschappers luisteren.
Ook Rutte’s wellicht opbeurend bedoelde maar loze opmerking, dat hij de rotzooi van deze generatie niet wil doorschuiven naar onze kinderen en kleinkinderen, zal weinig juichkreten opleveren. De politieke wil ontbreekt, daar hebben deze jongeren het over. Angst en paniek zaaien zoals deze twee voorvrouwen doen is in wezen niet productief, dat kan tot onmachtige escalaties leiden. In de veel bredere beweging erachter proef ik oprechte motivatie onder de tieners: het doemdenken voorbij,
NÚ aan de slag!
Op de vraag aan Anuna wat zij de grappigste slogans vindt die zij al gezien heeft, antwoordde ze:
'Fuck each other, not the earth'. Zelf zag ik een sterke, met hanenpoten op een stuk karton gekrast: ‘NO PLANET B’.

Alledaagse Wijsheden 

“Er zijn nu extreme maatregelen nodig omdat er veel te lang is gewacht om in te grijpen.
Als je school in de fik staat, wacht je toch ook niet tot de bel gaat om het gebouw te verlaten?”

Anuna de Wever

“Elke vertraging bij het nemen van maatregelen zorgt voor snellere achteruitgang van de biodiversiteit, meer problemen bij de voedselproductie, het verder afsterven van koralen en
een snellere zeespiegelstijging.(...) Een beetje ongehoorzaamheid brengt misschien eindelijk verandering.”

Pieter Pauw (klimaatonderzoeker)



What the Bleep...

“We moeten onze menselijk natuur verdedigen: niet tegen de technologie, maar tegen onszelf.” Deze uitspraak komt van Luc Steels, de vermaarde Belgische onderzoeker op het gebied van de Artificiële Intelligentie (AI), in gesprek met Jeroen Zuallaert. Steels wordt beschouwd als een ware AI-pionier
en ook na zijn emeritaat is hij nog volop ermee bezig. Binnen de wetenschap is weer een fase van AI enthousiasme, niet vanwege een grote doorbraak, maar vanwege de groeiende rekenkracht van computers en de grote beschikbaarheid van sociale media data.
Dat brengt hem in de eigenaardige situatie, dat hij de verwachtingen niet kan stimuleren, maar juist moet temperen. Op Zuallaert’s vraag of de droom om het menselijke brein te evenaren ooit uitkomt, antwoordt hij, dat het onmogelijk is om de menselijke geest te evenaren. Nu weet ik niet of voor hem brein en geest dezelfde zijn, in dat geval zie ik het anders. Maar met de uitspraak ben ik het eens. Voor mij zijn geest en brein andere grootheden, de eerste materieel, de tweede immaterieel, alomvattend, niet meetbaar. De geest maakt wel gebruik van het brein.
Maar ja, wat weet ik ervan, wat weten we allemaal ervan? Ik moest al lezende denken aan film en boek ’What the Bleep Do we (K)now!?’ Een walhalla aan inzichten en visies werd er in het begin van deze eeuw over ons heen gestrooid, van regulier tot spiritueel, van kwantumfysica tot metafysica. Mij is bijgebleven dat de geïnterviewden hun theorieën gedreven en overtuigend onderbouwden, en even gedreven en overtuigend werden bestookt door de critici. De eigen levensbeschouwing was overduidelijk een fundament en dwars door alles heen speelde de overtuiging dat we eigenlijk zo weinig écht weten.

Alledaagse Wijsheden 

“Er heerst in bepaalde kringen een overoptimistisch geloof in wat AI kan teweegbrengen. Ik ben daar sceptisch over. Het idee dat er over enkele jaren een hyperintelligente robot de keuken binnen- stapt en spontaan een ei begint te bakken, is totaal onrealistisch.(...) We mogen nooit denken dat een computer slimmer is dan wij. Wij zijn in staat om in een handomdraai een context in te schatten. Dat kan een computer niet.”

Luc Steels

“Ik denk dat bewustzijn het besef is, dat innerlijke leven van ervaring dat we hebben, dat ons onderscheidt van robots, die misschien wel complex gedrag kunnen vertonen terwijl ze doen wat
ze doen, maar zonder daarbij een innerlijk leven of enige ervaring te hebben.”

Stuart Hameroff  (in: What the Bleep Do We (K)now!?)



Vormloos, altijd een begin...

(vervolg)

De inkt van het vorige blog was nog niet droog of ik lees in ‘Katie’s Tao’ een antwoord op de vraag wat er vóór de oerknal was. De basis voor het boek van Byron Katie was de ‘Tao te ching’ dat rond 500 jaar v. Chr. door Lao Tzu geschreven is. Het beschrijft in 81 hoofdstukken de weg van het leven en hoe die zich manifesteert in de wereld. Aan elk centraal thema geeft Katie haar eigen draai.
Zo kwam ik terecht bij hoofdstuk 25. Lao Tzu: ‘Er was iets vormloos volmaakt voor het universum werd geboren.’ Het verraste me, dat onderwerp was net de revue gepasseerd. Maar Tzu’s uitspraak geeft al aardig aan dat Matthijs van Nieuwkerk niet het gevoel zou hebben gehad een concreet antwoord te krijgen op zijn vraag.
De toelichting van Katie is mooi en even abstract. In den beginne is het woord, zo werd de wereld geschapen. Ervóór: realiteit, eenzelvig, geen rimpeling van een naam, verandert niet, stroomt niet, vertrekt niet, komt niet terug. “Het overstijgt het bestaan en het niet-bestaan. (...) Welke naam je het ook geeft, dat is het niet. En het is altijd een begin.”
Zo, die zit en ik geniet er wel van, ik vind het op gevoelsniveau mooi. Dus als je het ‘Niets’ of ‘Iets’ noemt, is dat het niet. Natuurlijk niet bepaald een onderwerp om in DWDD te bediscussiëren, ik zie Vincent Icke al fronsen bij dergelijke termen. Ik kan er wat mee. Als het altijd een begin is, lijkt me dat een goede duiding voor de eeuwigheid. En dan kom ik toch weer uit bij Liefde, beseffend dat ik het beter geen naam kan geven.

Alledaagse Wijsheden 

“Niets in de wereld is zo zacht, vloeibaar en meegaand als water.
Toch kan het de hardste rotsen uitslijten.”

“Alleen de liefde overwint, alleen de liefde behoudt.
Wanneer de hemel een mens wil behoeden vervult hij diens hart met liefde.”

Lao Tzu

“It’s not your job to like me. — It’s mine. (…) Just keep coming home to yourself, you are the one who you have been waiting for.”

Byron Katie



Hersenkraker? Gevoelszaak?

‘Niets is niets.’ Wiskundig een waarheid als een koe. Natuurlijk: 1 = 1. Taalkundig zegt niets is niets echter het omgekeerde: alles is iets. Hoogleraar theoretische sterrenkunde Vincent Icke zaaide bij De Wereld Draait Door op vrolijke wijze verdere verwarring over het niets. Jan Mulder had hem gevraagd of hij in een minuut kon uitleggen wat het Niets is, dat vooraf ging aan de oerknal. Zijn antwoord: nee! Daar had hij minstens een kwartier voor nodig.
Eergisteren kreeg hij in DWDD de tijd ervoor. Hij behandelde het taalkundige niets: ‘Er gaat niets boven Groningen’, maar ja, daar kijken ze in Denemarken dan weer van op. Hij vond dat je wel kon zeggen dat er niets boven de Noordpool gaat, maar ja, daar kijk ik dan weer van op. Dan komen de filosofen langs. Descartes zou gezegd hebben dat niets niet kan bestaan, want dan zouden we er niets iets mee te maken hebben.
Interessant, vonden zijn tafelgenoten dat, maar de hersenen kraakten, ofwel, ze begrepen er niets van. De nul is in de wiskunde niets, maar dat wordt aangevochten als getal en is bedacht. Psychologisch zou in Icke’s ogen de dood niets kunnen zijn. Daarmee ben ik het eens, de dood bestaat niet. Maar dat bedoelde Icke niet, want hij is wars van spirituele visies.
Maar die seconde vòòr de oerknal dan, vraagt Van Nieuwkerk. Precies, tijd bestaat niet, de eeuwigheid kent geen tijd, dat is een handigheidje op aarde. Icke sluit af met de opmerking dat we er nog niets van begrepen hebben. Dat is ook heel moeilijk als je het vanuit het verstand benadert. Voor mijn gevoel herbergt de nul de eeuwigheid en de absolute verbondenheid: liefde is. 

Alledaagse Wijsheden

“Voor de wetenschap is het niets geen mysterie, het niets is alleen veel ingewikkelder dan we dachten. We begrijpen dat uit het niets iets kan ontstaan. Sterker nog, er zal altijd iets uit het niets ontstaan en de wetten van de natuur schrijven voor dat dat iets uitgroeit tot een heelal als het onze.”

Lawrence Krauss 

“Ik weet slechts één ding: dat ik niets weet.”

Socrates



Schouwen

Het fascinerende experiment van The Washington Post in 2007 had nog niet eerder mijn pad gekruist. Een van de beste vioolspelers ter wereld, Joshua Bell, speelde drie kwartier lang gekleed als straatmuzi- kant op een metrostation in Washington. Hij speelde op zijn best, zoals in de vele concertzalen waar hij wereldwijd bejubeld werd, én met zijn peperdure viool. In de drukke ochtenduren renden ruim duizend mensen langs hem heen, niet geraakt door de fraaie muziek. Slechts zeven mensen bleven een tijdje staan luisteren.
In de concertzaal zouden velen geroerd gezwijmeld hebben, maar onder deze omstandigheden werd de bijzondere muziek niet opgemerkt. We kennen de situatie en daar hoort niet al te beste straatmuziek bij. Met de globale waarneming zijn de verbindingen gelegd. Het is dus de kunst om echt waar te nemen, alle aspecten op zich. Je zou het een vorm van schouwen kunnen noemen, waarnemen zonder automatisme, waarbij de geest bewust betrokken is.
Parapsycholoog Douwe Bosga spreekt over schouwen als het paranormale waarneming betreft. Para- normaal is bestaand naast het normale. Het is niet bovennatuurlijk, maar volstrekt natuurlijk. Denk aan helderziendheid, heldervoelendheid, e.d. Dat kunnen spontane ervaringen zijn, voorspellende dromen, een voorgevoel. De meeste mensen hebben op dit vlak wel het een en ander meegemaakt, vaak wordt het toeval genoemd. Helderziend schouwen betekent dat je je van het proces bewust bent. Je kunt de knop aanzetten en uitzetten, het overvalt je niet
In feite ligt bewust schouwen op één lijn met ‘leven in het NU’. Als de voorbijgangers in de metro in het NU hadden vertoefd, dan hadden de meesten zeker korter of langer verwijld bij de vioolmuziek van ‘straatmuzikant’ Joshua Bell. 

Alledaagse Wijsheden

“Wat het huidige moment ook inhoudt, accepteer het alsof je het hebt gekozen.”

Eckhart Tolle

“Door iets toevallig te noemen, zeggen we feitelijk dat we het beschouwen als het product van een willekeurige samenloop van omstandigheden en ontkennen we het bestaan van dieperliggende verbindingspatronen.”

Douwe Bosga



Vleestax

(vervolg)

Niet lang geleden werden ze nog gezien als wat sneue, linkse geitenwollensokken typen, die zich moesten verdedigen: vegetariërs. De argumenten werden meewarig aangehoord of bruut van tafel geveegd. De rollen zijn omgedraaid, nu word je ter verantwoording geroepen voor het dagelijks eten van (veel) vlees, daarbij zwaar gesteund door wetenschappers.
Het is bekend dat ons huidige voedselsysteem grote problemen vertoont. Maar als in het gezagheb- bende Britse tijdschrift ‘The Lancet’ 37 wetenschappers, wereldwijd, met een rapport komen en een plan om het mogelijk te maken dat in 2050 tien miljard mensen gevoed kunnen worden, dan spitsen
de oren zich wel.
Mac van Dinther interviewde Tim Lang, één van de 37 opstellers van het rapport. Het huidige probleem is dat een groot deel van de wereldbevolking te weinig eet en een ander deel te veel, in beide gevallen verbonden met ziektes. Maar krijgen we het voor elkaar dat wij veel minder vlees en suiker gaan eten? De opstellers zijn positief: ‘het kán en het zal wel móeten’ is de filosofie.
De Telegraaf heeft een achterhoedegevecht ingezet. De krant maakt zich sterk voor de gewone man die recht heeft op zijn dagelijkse gehaktbal of stuk vlees. (De gewone vrouw komt nauwelijks in beeld.) Ook wetenschappelijke pro-vlees goeroes duiken op. De Belgische voedingsbiotechnoloog Frédéric Leroy waarschuwt tegen antivlees acties, het zou de gezondheid schaden. De Nederlandse voedseldeskundige Guido Camps is het volledig eens met het Lancet-rapport, maar hij twijfelt sterk aan de haalbaarheid van het opleggen van een gezond eetpatroon.
Zo buitelen ze over elkaar en dat betekent dat we discussiërend de goede kant opgaan. Dat zal dus ook wel moeten, want, stelt Lang: “Wil je dat jouw kleinkinderen over 50 jaar in de stress zitten omdat hun opa's en oma's zich hebben overeten? Dat is waar we het over hebben.” 

Alledaagse Wijsheden

“Ik zeg niet dat een vleestax dé oplossing is. Maar als een politicus daar tegen is, zou ik hem vragen: wat dan wel? Kom met een beter idee.”


“Ons voedselsysteem zit in een gevarenzone. Juist daarom denk ik dat onze boodschap partijen ertoe zal aanzetten nieuwe coalities te smeden. Ik ben optimistisch over het vermogen van de mens te veranderen. 'Misschien is daar een crisis voor nodig, maar crises bieden ook nieuwe kansen.”
 

Tim Lang



Zegenen

‘Here, zegen deze spijs en drank, amen.’ Dit gebed ging in de jaren 40/50 bij ons thuis vooraf aan het eten. Maar denk niet dat ik uit een praktiserend Nederlands Hervormd gezin kom. M’n moeder wilde alleen met kerst naar de kerk, voor de kerstliederen. En m’n vader kon je een groot plezier doen met grappen over de kerk; zijn streng christelijke jeugd zat hem nog wat dwars. Maar bidden voor het eten was handig om gelijk te beginnen.
Ik heb bovenstaand gebed indertijd logisch gevonden. Je wil natuurlijk dat het eten gezegend is, goed en gezond voor ons. Over de betekenis van de woorden spraken we thuis niet. Pas veel later besefte ik dat het waarschijnlijk om een heel andere vraag gaat. Niet de waarde voor ons mensen wordt bedoeld, maar een eerbetoon aan de beesten die hun leven, melk of wat dan ook aan ons offerden. Zegen de goede gevers.
Ik denk dat dit tot me doordrong toen ik eens las dat de Eskimo’s walvissen nodig hadden om te overleven, dus regelmatig op walvisjacht gingen. Als ze dan met een gedood dier terugkwamen, was er direct een feeststemming. Begrijpelijk, als je ervan moet leven, denk je dan. Maar die feeststemming werd bekrachtigd met een uitgebreid ritueel om de betreffende walvis te danken en zijn ziel een voorspoedige terugkeer toe te wensen.
In onze seculiere samenleving zijn wij te ‘nuchter’ daarvoor. Het zou het klimaatakkoord, de dieren en het milieu zeer ten goede komen als we wat minder zogenaamd nuchter waren. Dat er veranderingen op komst zijn, is wel zeker. Een kleine voedselrevolutie is gaande, het achterhoedegevecht van De Telegraaf is het zoveelste bewijs ervan.
                                               Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden 

“Ik hou niet van het idee mijn medeschepselen te doden om hun lijken te eten.”

George Bernard Shaw 

“Als je doden moet om te eten en de pasgeborene moet beroven van de moedermelk om je dorst te lessen, maak daarvan dan een eredienst.”

Kahlil Gibran 



Verdringing of verwerking?

Een bijzondere vrouw, Ellen van Monsjou-Krijger. Ze kwam op mijn pad toen ik het boek ‘Spiritualiteit en Wetenschap’ aan het samenstellen was. Ruim honderd mensen hebben eraan meegewerkt, waaronder zij. Het boek dat zij geschreven had straalde zo’n warme menselijkheid uit, waarin de essentie van Eenheid sterk doorklonk. Dat was een invalshoek die ik voor S&W zeker ook zocht. Dat boek – titel: ‘Dag Mam’, Wat mijn dochter mij leerde doordat ze zelf een eind aan haar leven maakte – ontroerde mij.
Het schetst de worsteling van een diep lijdende moeder die probeert om het goede in de ervaring naar boven te halen, wat haar in mijn ogen goed lukt. Ze verwoordt het via dagboekteksten en korte gedich- ten/uitspraken. Een vraag in het boek die mij intrigeerde: “Hoe leer ik het verschil tussen verwerken en verdringen?” Ze vult de vraag aan met de mededeling dat door een vraag te stellen je op weg bent naar het antwoord. Rumi heeft in zijn gedichten ook al eens gezegd dat je naar het antwoord ín je vraag moet zoeken.
De vraag is belangrijk, want verdringen is in de weestand schieten en is daarmee het tegendeel van verwerken. Seth zou waarschijnlijk betogen dat bij verdringing de pijn ergens ondergeschoven en dan genegeerd wordt. Bij verwerking wordt de pijn erkend, denkbeeldig eruit getrokken, en vervangen door vredige gedachten en opbouwende energie. Daar was Van Monsjou bij uitstek mee bezig, aftastend zoekend naar de positieve energie van liefde. Het is het verslag van een helingsproces dat met veel vallen en opstaan gepaard ging en indringend door haar beschreven is.

Alledaagse Wijsheden 

“Niets wat ons wordt aangedaan,
doet ons òp of ondergaan.
Maar
onze wijze van ernaar kijken,
zal ons verarmen of verrijken.”

Ellen van Monsjou-Krijger

“Ik ben vrienden geworden met mijn verdriet.
Elke keer als ik mij triest voel, schudden we elkaar de hand.”

Sam Smith 

“Waar pijn doorstaan en verteerd is, kan licht huizen.”

Marieke de Vrij



Spinoza versus Einstein?

Via Happinez kwam een aardige anekdote op mijn pad. Toen Einstein in een hotel zonder geld zat om zijn maaltijd te betalen, pakte hij een velletje papier, schreef er wat op, gaf het de portier en zei dat dit briefje wel eens meer waard kon worden dan wat de maaltijd had gekost. Hoe waar bleek dat te zijn toen eind 2017 het briefje voor ruim anderhalf miljoen dollar werd geveild. De portier zal daar niet veel van hebben gezien, vrees ik.
Dan de tekst op het briefje: “Een stil, bescheiden leven geeft meer geluk dan het streven naar succes onder voortdurende onrust.” Tja, dat is wel afhankelijk van hoe je geluk definieert. Geluk bestaat in mijn ogen sterk bij de gratie van ongeluk, bij ups en downs. In dit verband zou ik eerder spreken over vredig of innerlijk vervuld zijn. Kort erna kwam ik een uitspraak tegen van Spinoza: “Geluk is niet de beloning voor deugdzaamheid; geluk is de deugd zelf.”
Mijn filosofische aderen kregen het druk. Staan de twee heren, met enkele eeuwen ertussen weliswaar, niet lijnrecht tegenover elkaar? Volgens filosoof Lawrence Jacobs wil Spinoza met zijn uitspraak zeggen dat we alles wat op ons pad komt – afgunst, woede, ongelukkig zijn – moeten accepteren, ervaren én onderzoeken. Vooral niet wegduwen. Hoe meer je begrijpt, hoe minder je ten prooi valt aan driften of gedachten. Met als uitkomst: hoe meer je in je eigen kracht leeft.
Zo bezien blijven in Spinoza’s visie de verschillen tussen mensen recht overeind, terwijl Einstein een recept geeft voor alle mensen. Onrust kon wel eens heel leerzaam zijn, veel inzichten opleveren. Het woord ‘voortdurende’ heeft wel een sleutelpositie, het suggereert dat die mensen de wortels van hun onrust niet onderzoeken. Komen langs die weg beide heren misschien wat dichter bij elkaar?

Alledaagse Wijsheden

“Het belangrijkste is dat je niet stopt met vragen stellen. Er is een reden dat er nieuwsgierigheid bestaat.”

Albert Einstein 

“The more clearly you understand yourself and your emotions, the more you become a lover of what is.”

Baruch Spinoza 



Op weg naar innerlijk evenwicht

(vervolg)

F. begint met een correctie. “We hebben natuurlijk altijd geleerd dat je bént wat je doet. Ik bén geen arts.” Je leert wat theorieën, maar verder ben je hetzelfde als iedereen. Je krijgt alle attributen om het doktersspel te spelen en hij kan dat prima, vindt F. Veel mensen die zichzelf als patiënt beschouwen geloven daarin, hijzelf niet.
Een primaire oorzaak van ziektes acht hij dat we wereldwijd in een gigantisch web van relaties leven en dat veel mensen niet het lef hebben daaruit te stappen. Angst voor vrijheid, nergens bij horen. Een schijnzekerheid en het is vergeefse moeite om in een ziek web één gezonde plek te maken. In dat web van afhankelijkheid, van reageren op elkaar is echte gezondheid niet mogelijk. Nu, tientallen jaren later, is dat web veel groter en indringender geworden met internet en sociale media, de toename van ziektes is zo bezien niet verwonderlijk. Innerlijk evenwicht ontbreekt.
Gynaecoloog professor Kloosterman zei begin jaren 80 dat de historie van de geneeskunde wemelt van behandelingsmethoden waarvan nu bewezen kan worden dat zij niet alleen onwerkzaam en zinloos waren, maar vaak ronduit schadelijk. Hij achtte het een ernstige vergissing om te denken dat de geneeskunde dit verschijnsel te boven gekomen is, hij vreesde zelfs dat het op grotere schaal voorkomt dan ooit tevoren.
Nu, anno 2019, lees ik dat de invloedrijke medisch bioloog Sjoerd Repping zich bezorgd maakt over het feit dat heel veel behandelingen ineffectief zijn. Van de helft van wat we doen in de geneeskunde weten we niet of het werkt. Die helft, inclusief de kosten, breidt steeds meer uit. Het is dus goed om terug te gaan naar: ‘bij twijfel niet doen’. Én om innerlijke ontwikkeling en verziekte delen van de maatschappij meer positieve aandacht te geven.

Alledaagse Wijsheden 

“In een zieke maatschappij kunnen alleen zieke mensen leven, gezonden passen daar niet in.”

“Voor mij heeft de ware geneeskunst (let wel: kunst) te maken met mensen de weg uit het web wijzen. Het web is ziekmakend, ziekhoudend en zolang je in het web zit, sta je bloot aan en reageer je op allerlei ziekmakende factoren.”

Thomas F. 

”Wie het deel niet ziet in het geheel, ziet het deel in het geheel niet.”

Bert Röling



Op weg naar medisch niet-doen

(vervolg)

Stufkens betoogt dat het erop lijkt dat we met al het geld dat we aan de gezondheidszorg besteden, terwijl de medicalisering weinig toevoegt aan onze gezondheidstoestand, proberen om de angst voor ziekte en dood te bezweren nu de oude magie en religie daar niet meer in voorzien. Hij interviewt huisarts Thomas F. erover. Dat deze anoniem wil blijven is begrijpelijk, zijn ideeën zijn blasfemie voor patiënten met een heilig geloof in de genezende huisarts.
Ziekte beschouwt F. als aanwijzing van het lichaam: ‘zo niet doorgaan, anders haak ik af’. Onze denk- processen hebben gevolgen, of dat nu griep of kanker is. Niet ‘eigen schuld, dikke bult’, maar wel zelf de verantwoording nemen. De dokter kan de pijn stillen, maar daar word je niet beter van. Dit geldt ook voor de alternatieve geneeskunde. Er worden adviezen, geneeswijzen, leefwijzen gegeven en daarmee wordt de verantwoordelijkheid weggenomen bij de patiënt. De adviezen raken de grondoorzaak niet, het ontbrekende contact met de ziel. Als je het denken gelijk stelt met de ziel, zegt F., dan is dat denken altijd zielig. Dat zal de leefstijlcoach anno 2019 ook niet kunnen verhelpen, die werkt met oppervlakkige uitingsvormen, symptomen.
De focus ligt te veel op doen, in plaats van niet-doen. De rol van de geneeskunde in gezondheid en ziekte is een heilloze, in de ware betekenis ven het woord, vindt F. Mensen de verantwoordelijkheid voor  hun eigen gezondheid teruggeven is niet haalbaar vanwege de gigantische economische belangen die ermee gemoeid zijn. F: “Ik zeg wel eens heel wrang, het is natuurlijk een hele belangrijke taak van ons dat wij de mensen ziek houden.”
Dan volgt de onvermijdelijke vraag van Stufkens: “Je bent zelf arts, huisarts. Je hebt een praktijk, patiënten, enzovoorts. Hoe kun je eigenlijk arts zijn, en hoe doe jij dat dan?”

                                                                                                     Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden

“Als mensen niet denken, dan zijn ze pas gezond. Het denken heeft niets met het zijn te maken, maar het denken heeft te maken met leven met een verleden en een toekomst. (...) Dat denken roept in wezen angst op en daarmee de ziekte.”

Thomas F. 


“Niets is gemakkelijker dan het geven van adviezen, niets is moeilijker dan jezelf kennen, en als je jezelf kent besef je pas dat het geven van adviezen heilloos is.”

Thales van Milete 



Leefstijlcoach

Van George Orwell’s boek ‘1984’ kwam in 1949 de eerste druk uit. Zijn idee dat het individu ten onder zou gaan aan een totalitair systeem is in de 35 jaren die volgden geen bewaarheid geworden. Steeds duidelijker werd dat de individuele identiteit aan belang won, in negatieve zin gehekeld als het ‘ik-tijdperk’. Politici doen hun best om de kiezers naar de mond te praten, verloochenen daarvoor desnoods milieu en religie.
Aan de andere kant is Orwell’s ‘Big Brother is watching you’ door de voortschrijdende techniek wel steeds meer werkelijkheid geworden. En door het aureool dat de wetenschap verworven heeft, moeten we ons houden aan de opperste waarheden over de grote vier: B.E.A.R. (blog 16/3/’14: veel Bewegen, Eten dat het stempel ‘gezond’ heeft, geen/weinig Alcohol, niet Roken). Daar vloeit een mate van toe- zicht en dwang uit voort, een vermindering van persoonlijke vrijheid.
Per 1 januari is de overheid met een nieuw wapenfeit gekomen: een gratis leefstijlcoach als de dokter dat voorschrijft. Bij een BMI tussen de 25 en 30 moet je wel aan bepaalde voorwaarden voldoen, boven de 30 ben je er zeker van. Dus grensgevallen kunnen nog even goed bunkeren om dat te halen. Het is trouwens geen pure menslievendheid, minister Bruins van Medische Zorg verzekert ons dat de zorg- kosten erdoor zullen afnemen. Ik waag het te betwijfelen.
Momenteel ben ik het boek ‘Gezichten van de nieuwe tijd’ (Hein Stufkens) aan het lezen, uitgekomen in 1984. Een boeiend boek over de visies en vooruitzichten van 35 jaar geleden, met machtig interessante interviews over medische zorg (met een huisarts), en oorlog en vrede (met een socioloog / Ghandi-expert). Het eerstgenoemde interview vind ik zelfs bizar (interessant) en de inzichten raken ook de leefstijlcoach. Waarover meer.

                                     Wordt vervolgd

Alledaagse Waarheden

“Iedere generatie verbeeldt zich intelligenter te zijn dan de generatie ervoor en wijzer dan de generatie erna.”

George Orwell 

“De Westerse geneeskunde heeft ons vervreemd van onze eigen genezende kracht en van de verantwoordelijkheid voor onze eigen gezondheid.”

Hein Stufkens (in: ‘Gezichten van de nieuwe tijd’, 1984)