Zegenen

‘Here, zegen deze spijs en drank, amen.’ Dit gebed ging in de jaren 40/50 bij ons thuis vooraf aan het eten. Maar denk niet dat ik uit een praktiserend Nederlands Hervormd gezin kom. M’n moeder wilde alleen met kerst naar de kerk, voor de kerstliederen. En m’n vader kon je een groot plezier doen met grappen over de kerk; zijn streng christelijke jeugd zat hem nog wat dwars. Maar bidden voor het eten was handig om gelijk te beginnen.
Ik heb bovenstaand gebed indertijd logisch gevonden. Je wil natuurlijk dat het eten gezegend is, goed en gezond voor ons. Over de betekenis van de woorden spraken we thuis niet. Pas veel later besefte ik dat het waarschijnlijk om een heel andere vraag gaat. Niet de waarde voor ons mensen wordt bedoeld, maar een eerbetoon aan de beesten die hun leven, melk of wat dan ook aan ons offerden. Zegen de goede gevers.
Ik denk dat dit tot me doordrong toen ik eens las dat de Eskimo’s walvissen nodig hadden om te overleven, dus regelmatig op walvisjacht gingen. Als ze dan met een gedood dier terugkwamen, was er direct een feeststemming. Begrijpelijk, als je ervan moet leven, denk je dan. Maar die feeststemming werd bekrachtigd met een uitgebreid ritueel om de betreffende walvis te danken en zijn ziel een voorspoedige terugkeer toe te wensen.
In onze seculiere samenleving zijn wij te ‘nuchter’ daarvoor. Het zou het klimaatakkoord, de dieren en het milieu zeer ten goede komen als we wat minder zogenaamd nuchter waren. Dat er veranderingen op komst zijn, is wel zeker. Een kleine voedselrevolutie is gaande, het achterhoedegevecht van De Telegraaf is het zoveelste bewijs ervan.
                                               Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden 

“Ik hou niet van het idee mijn medeschepselen te doden om hun lijken te eten.”

George Bernard Shaw 

“Als je doden moet om te eten en de pasgeborene moet beroven van de moedermelk om je dorst te lessen, maak daarvan dan een eredienst.”

Kahlil Gibran 



Verdringing of verwerking?

Een bijzondere vrouw, Ellen van Monsjou-Krijger. Ze kwam op mijn pad toen ik het boek ‘Spiritualiteit en Wetenschap’ aan het samenstellen was. Ruim honderd mensen hebben eraan meegewerkt, waaronder zij. Het boek dat zij geschreven had straalde zo’n warme menselijkheid uit, waarin de essentie van Eenheid sterk doorklonk. Dat was een invalshoek die ik voor S&W zeker ook zocht. Dat boek – titel: ‘Dag Mam’, Wat mijn dochter mij leerde doordat ze zelf een eind aan haar leven maakte – ontroerde mij.
Het schetst de worsteling van een diep lijdende moeder die probeert om het goede in de ervaring naar boven te halen, wat haar in mijn ogen goed lukt. Ze verwoordt het via dagboekteksten en korte gedich- ten/uitspraken. Een vraag in het boek die mij intrigeerde: “Hoe leer ik het verschil tussen verwerken en verdringen?” Ze vult de vraag aan met de mededeling dat door een vraag te stellen je op weg bent naar het antwoord. Rumi heeft in zijn gedichten ook al eens gezegd dat je naar het antwoord ín je vraag moet zoeken.
De vraag is belangrijk, want verdringen is in de weestand schieten en is daarmee het tegendeel van verwerken. Seth zou waarschijnlijk betogen dat bij verdringing de pijn ergens ondergeschoven en dan genegeerd wordt. Bij verwerking wordt de pijn erkend, denkbeeldig eruit getrokken, en vervangen door vredige gedachten en opbouwende energie. Daar was Van Monsjou bij uitstek mee bezig, aftastend zoekend naar de positieve energie van liefde. Het is het verslag van een helingsproces dat met veel vallen en opstaan gepaard ging en indringend door haar beschreven is.

Alledaagse Wijsheden 

“Niets wat ons wordt aangedaan,
doet ons òp of ondergaan.
Maar
onze wijze van ernaar kijken,
zal ons verarmen of verrijken.”

Ellen van Monsjou-Krijger

“Ik ben vrienden geworden met mijn verdriet.
Elke keer als ik mij triest voel, schudden we elkaar de hand.”

Sam Smith 

“Waar pijn doorstaan en verteerd is, kan licht huizen.”

Marieke de Vrij



Spinoza versus Einstein?

Via Happinez kwam een aardige anekdote op mijn pad. Toen Einstein in een hotel zonder geld zat om zijn maaltijd te betalen, pakte hij een velletje papier, schreef er wat op, gaf het de portier en zei dat dit briefje wel eens meer waard kon worden dan wat de maaltijd had gekost. Hoe waar bleek dat te zijn toen eind 2017 het briefje voor ruim anderhalf miljoen dollar werd geveild. De portier zal daar niet veel van hebben gezien, vrees ik.
Dan de tekst op het briefje: “Een stil, bescheiden leven geeft meer geluk dan het streven naar succes onder voortdurende onrust.” Tja, dat is wel afhankelijk van hoe je geluk definieert. Geluk bestaat in mijn ogen sterk bij de gratie van ongeluk, bij ups en downs. In dit verband zou ik eerder spreken over vredig of innerlijk vervuld zijn. Kort erna kwam ik een uitspraak tegen van Spinoza: “Geluk is niet de beloning voor deugdzaamheid; geluk is de deugd zelf.”
Mijn filosofische aderen kregen het druk. Staan de twee heren, met enkele eeuwen ertussen weliswaar, niet lijnrecht tegenover elkaar? Volgens filosoof Lawrence Jacobs wil Spinoza met zijn uitspraak zeggen dat we alles wat op ons pad komt – afgunst, woede, ongelukkig zijn – moeten accepteren, ervaren én onderzoeken. Vooral niet wegduwen. Hoe meer je begrijpt, hoe minder je ten prooi valt aan driften of gedachten. Met als uitkomst: hoe meer je in je eigen kracht leeft.
Zo bezien blijven in Spinoza’s visie de verschillen tussen mensen recht overeind, terwijl Einstein een recept geeft voor alle mensen. Onrust kon wel eens heel leerzaam zijn, veel inzichten opleveren. Het woord ‘voortdurende’ heeft wel een sleutelpositie, het suggereert dat die mensen de wortels van hun onrust niet onderzoeken. Komen langs die weg beide heren misschien wat dichter bij elkaar?

Alledaagse Wijsheden

“Het belangrijkste is dat je niet stopt met vragen stellen. Er is een reden dat er nieuwsgierigheid bestaat.”

Albert Einstein 

“The more clearly you understand yourself and your emotions, the more you become a lover of what is.”

Baruch Spinoza 



Op weg naar innerlijk evenwicht

(vervolg)

F. begint met een correctie. “We hebben natuurlijk altijd geleerd dat je bént wat je doet. Ik bén geen arts.” Je leert wat theorieën, maar verder ben je hetzelfde als iedereen. Je krijgt alle attributen om het doktersspel te spelen en hij kan dat prima, vindt F. Veel mensen die zichzelf als patiënt beschouwen geloven daarin, hijzelf niet.
Een primaire oorzaak van ziektes acht hij dat we wereldwijd in een gigantisch web van relaties leven en dat veel mensen niet het lef hebben daaruit te stappen. Angst voor vrijheid, nergens bij horen. Een schijnzekerheid en het is vergeefse moeite om in een ziek web één gezonde plek te maken. In dat web van afhankelijkheid, van reageren op elkaar is echte gezondheid niet mogelijk. Nu, tientallen jaren later, is dat web veel groter en indringender geworden met internet en sociale media, de toename van ziektes is zo bezien niet verwonderlijk. Innerlijk evenwicht ontbreekt.
Gynaecoloog professor Kloosterman zei begin jaren 80 dat de historie van de geneeskunde wemelt van behandelingsmethoden waarvan nu bewezen kan worden dat zij niet alleen onwerkzaam en zinloos waren, maar vaak ronduit schadelijk. Hij achtte het een ernstige vergissing om te denken dat de geneeskunde dit verschijnsel te boven gekomen is, hij vreesde zelfs dat het op grotere schaal voorkomt dan ooit tevoren.
Nu, anno 2019, lees ik dat de invloedrijke medisch bioloog Sjoerd Repping zich bezorgd maakt over het feit dat heel veel behandelingen ineffectief zijn. Van de helft van wat we doen in de geneeskunde weten we niet of het werkt. Die helft, inclusief de kosten, breidt steeds meer uit. Het is dus goed om terug te gaan naar: ‘bij twijfel niet doen’. Én om innerlijke ontwikkeling en verziekte delen van de maatschappij meer positieve aandacht te geven.

Alledaagse Wijsheden 

“In een zieke maatschappij kunnen alleen zieke mensen leven, gezonden passen daar niet in.”

“Voor mij heeft de ware geneeskunst (let wel: kunst) te maken met mensen de weg uit het web wijzen. Het web is ziekmakend, ziekhoudend en zolang je in het web zit, sta je bloot aan en reageer je op allerlei ziekmakende factoren.”

Thomas F. 

”Wie het deel niet ziet in het geheel, ziet het deel in het geheel niet.”

Bert Röling



Op weg naar medisch niet-doen

(vervolg)

Stufkens betoogt dat het erop lijkt dat we met al het geld dat we aan de gezondheidszorg besteden, terwijl de medicalisering weinig toevoegt aan onze gezondheidstoestand, proberen om de angst voor ziekte en dood te bezweren nu de oude magie en religie daar niet meer in voorzien. Hij interviewt huisarts Thomas F. erover. Dat deze anoniem wil blijven is begrijpelijk, zijn ideeën zijn blasfemie voor patiënten met een heilig geloof in de genezende huisarts.
Ziekte beschouwt F. als aanwijzing van het lichaam: ‘zo niet doorgaan, anders haak ik af’. Onze denk- processen hebben gevolgen, of dat nu griep of kanker is. Niet ‘eigen schuld, dikke bult’, maar wel zelf de verantwoording nemen. De dokter kan de pijn stillen, maar daar word je niet beter van. Dit geldt ook voor de alternatieve geneeskunde. Er worden adviezen, geneeswijzen, leefwijzen gegeven en daarmee wordt de verantwoordelijkheid weggenomen bij de patiënt. De adviezen raken de grondoorzaak niet, het ontbrekende contact met de ziel. Als je het denken gelijk stelt met de ziel, zegt F., dan is dat denken altijd zielig. Dat zal de leefstijlcoach anno 2019 ook niet kunnen verhelpen, die werkt met oppervlakkige uitingsvormen, symptomen.
De focus ligt te veel op doen, in plaats van niet-doen. De rol van de geneeskunde in gezondheid en ziekte is een heilloze, in de ware betekenis ven het woord, vindt F. Mensen de verantwoordelijkheid voor  hun eigen gezondheid teruggeven is niet haalbaar vanwege de gigantische economische belangen die ermee gemoeid zijn. F: “Ik zeg wel eens heel wrang, het is natuurlijk een hele belangrijke taak van ons dat wij de mensen ziek houden.”
Dan volgt de onvermijdelijke vraag van Stufkens: “Je bent zelf arts, huisarts. Je hebt een praktijk, patiënten, enzovoorts. Hoe kun je eigenlijk arts zijn, en hoe doe jij dat dan?”

                                                                                                     Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden

“Als mensen niet denken, dan zijn ze pas gezond. Het denken heeft niets met het zijn te maken, maar het denken heeft te maken met leven met een verleden en een toekomst. (...) Dat denken roept in wezen angst op en daarmee de ziekte.”

Thomas F. 


“Niets is gemakkelijker dan het geven van adviezen, niets is moeilijker dan jezelf kennen, en als je jezelf kent besef je pas dat het geven van adviezen heilloos is.”

Thales van Milete 



Leefstijlcoach

Van George Orwell’s boek ‘1984’ kwam in 1949 de eerste druk uit. Zijn idee dat het individu ten onder zou gaan aan een totalitair systeem is in de 35 jaren die volgden geen bewaarheid geworden. Steeds duidelijker werd dat de individuele identiteit aan belang won, in negatieve zin gehekeld als het ‘ik-tijdperk’. Politici doen hun best om de kiezers naar de mond te praten, verloochenen daarvoor desnoods milieu en religie.
Aan de andere kant is Orwell’s ‘Big Brother is watching you’ door de voortschrijdende techniek wel steeds meer werkelijkheid geworden. En door het aureool dat de wetenschap verworven heeft, moeten we ons houden aan de opperste waarheden over de grote vier: B.E.A.R. (blog 16/3/’14: veel Bewegen, Eten dat het stempel ‘gezond’ heeft, geen/weinig Alcohol, niet Roken). Daar vloeit een mate van toe- zicht en dwang uit voort, een vermindering van persoonlijke vrijheid.
Per 1 januari is de overheid met een nieuw wapenfeit gekomen: een gratis leefstijlcoach als de dokter dat voorschrijft. Bij een BMI tussen de 25 en 30 moet je wel aan bepaalde voorwaarden voldoen, boven de 30 ben je er zeker van. Dus grensgevallen kunnen nog even goed bunkeren om dat te halen. Het is trouwens geen pure menslievendheid, minister Bruins van Medische Zorg verzekert ons dat de zorg- kosten erdoor zullen afnemen. Ik waag het te betwijfelen.
Momenteel ben ik het boek ‘Gezichten van de nieuwe tijd’ (Hein Stufkens) aan het lezen, uitgekomen in 1984. Een boeiend boek over de visies en vooruitzichten van 35 jaar geleden, met machtig interessante interviews over medische zorg (met een huisarts), en oorlog en vrede (met een socioloog / Ghandi-expert). Het eerstgenoemde interview vind ik zelfs bizar (interessant) en de inzichten raken ook de leefstijlcoach. Waarover meer.

                                     Wordt vervolgd

Alledaagse Waarheden

“Iedere generatie verbeeldt zich intelligenter te zijn dan de generatie ervoor en wijzer dan de generatie erna.”

George Orwell 

“De Westerse geneeskunde heeft ons vervreemd van onze eigen genezende kracht en van de verantwoordelijkheid voor onze eigen gezondheid.”

Hein Stufkens (in: ‘Gezichten van de nieuwe tijd’, 1984)