Projectie van mens op dier

“Waarom zou een paard niet kunnen denken?”, vroeg een klasgenoot aan de biologieleraar. De man had dat net betoogd en kwam met een nietszeggend antwoord. Ik vond de vraag beslist boeiend. En als alles bezield is (vorig blog), dan moeten we ook alle mogelijkheden openhouden. Dat is precies wat de Duitse filosoof Richard David Precht bepleit met zijn nieuwe dierethiek. Het niet-weten is zijn uitgangs- punt, we weten niet wat er in andere levensvormen omgaat. We interpreteren het vanuit ons mens-zijn en daarmee slaan we vaak de plank mis. Een houding van voorzichtigheid en respect is ethisch verant- woord, nieuwsgierig dieren, planten, materialen observeren.
Een voorbeeld van menselijke interpretatie geprojecteerd op dieren kwam ik tegen in een interview van Alex Tieleman met de Spaanse stierenvechter Manuel Escribano. Hij vertelt dat hij last heeft van de dierenactivisten, die het altijd hebben over hoe de stier sterft. “Kijk hoe hij leeft!” zegt Escribano. De stier wordt vier jaar lang als een koning in de natuur behandeld en krijgt het beste voedsel. Een vleeskoe heeft het een stuk slechter. “Als de stier zou mogen kiezen tussen een stroomstoot of sterven in de arena, denk ik dat hij voor het laatste kiest.”
Zo projecteert hij zijn belevingswereld op de stier. Echt sterk wordt dat bij zijn volgende inschatting: “De stier is een levend wezen dat voor het oog van duizenden mensen in de arena sterft. Hij kan daarmee geschiedenis schrijven en voor altijd herinnerd worden. Weet jij de naam nog van het stukje vlees dat je laatst hebt gegeten?” De man probeert te overtuigen, maar ik ben het te meer eens met Precht dat respect geboden is. Een stier door de straten van de stad opjagen naar zijn gewelddadige dood voldoet daar volstrekt niet aan.

Alledaagse Wijsheden

“Laten we nu voor eens en voor altijd erkennen dat we ten diepste niet weten wat er in dieren omgaat.”

Erno Eskens

“De betrouwbaarste maatstaf voor de beschaving bij een volk en een mens is hoe zij de dieren beschouwen en behandelen.”

Berthold-Auerbach 



Zorgen wegvegen

(vervolg)

Ze zijn mooi, de door Annemiek Leclaire opgetekende wijsheden uit Japan. Ik zal een aantal hier kort duiden. Om te beginnen een diep besef ontwikkelen van de vergankelijkheid van alles en de schoonheid daarvan waarderen. De melancholische berusting die daaruit voortkomt, stemt eerder dankbaar dan bedroefd. Zij versterkt de behoefte om eenvoudig te leven.
Dan het bosbad, een bos bewust opnemen via al je zintuigen. Schoonheid streelt de ogen, ruisen klinkt als muziek in de oren, de neus neemt zuivere geuren op, handen en voeten voelen de bomen, planten, aarde. Je ervaart de levensenergie van het bos. Verder kennen Japanners nog de ‘tachtigprocenten- regel’. Eet tot je acht van de tien parten vol bent, dus stoppen met eten voordat je vol zit. Wereldwijd obesitas onderzoek in 2016 onder volwassenen laat zien dat de regel effect heeft, Japan behoort inderdaad met 4% tot de zeven van de 132 landen met een percentage onder de vijf. Ter vergelijk: de VS 36%, Groot Britannië 28%, Nederland 20%.
Ook wijze woorden voor het door burn-out geteisterde Westen: perfectie is niet interessant, een goed leven gaat om de kracht van het vernuft waarmee je tegenslagen probeert op te vangen. Dat vraagt om goed omgaan met de levensenergie, diepe ademhaling en de wereld meer met het gevoel waarnemen, dan met het intellect.
De ervaring van de spirituele betekenis van schoonmaken sprak mij ook erg aan. Ik heb het wat laat ontdekt. Geconcentreerd iets schoonmaken werkt meditatief. Letterlijk piekeren en zorgen uit je hoofd wegvegen. Een laatste is de natuurgodsdienst shintoïsme. Japanners geloven dat alles in het universum bezield is, zij voelen de spirituele energie in mensen, dieren, planten, rivieren rotsen. “Door bosbaden of thee drinken voor een huisaltaar proberen Japanners met dat bezielde universum in contact te komen.”

Alledaagse Wijsheden

“Wie zichzelf verlost van spullen bevrijdt zich ook van de ruis in het leven. Zo ontstaat er vanzelf ruimte voor wat echt belangrijk voor je is.”

Fumio Sasaki

“De kunst van ademhalen activeerde iets in mij wat tijdens mijn depressie alleen maar minder was geworden; het gevoel van diepe vreugde om te leven.”

Jean-Philippe Desbordes



Verschillende werkelijkheden over Japan

‘Allemaal Andersdenkenden; omgaan met cultuurverschillen’ — het boek van emeritus hoogleraar ‘Vergelijkende cultuurstudies van organisaties’ dat in de jaren 70 uitkwam. De inhoud maakte grote indruk op mij. En niet alleen op mij, het is vertaald in ruim twintig talen en heeft bijgedragen aan een beter begrip tussen culturen. Voor mijn werk was vooral ook zijn indeling van landen naar de mate van masculiniteit belangrijk. Een schaal van de meest mannelijke naar de minst mannelijke landen. Japan eindigde bovenaan deze masculiniteitschaal en Zweden onderaan. (Nederland eindigde laag, iets boven Zweden.)
Ik keek dus niet op toen historicus Rutger Bregman vaststelde dat vrijwel nergens zo hard gewerkt wordt als in Japan en dat het daarmee het meest overwerkte land is, ondanks al het werk dat door robots wordt verzet. Hij wijt dat aan onzinbanen, veel nutteloos werk. Ik keek wel op toen ik in het artikel van journalist Annemiek Leclaire las dat het hart van de Japanse filosofische inzichten altijd over harmonie gaat. Harmonie met de natuur, met anderen, met je lichaam, je geest, je verwachtingen van het leven.
Door deze hang naar kalmte en schoonheid hebben Japanners, alsook de inwoners van Hong Kong, de hoogste levensverwachting ter wereld. De vele 100-plussers zijn behoorlijk tevreden over hun leven. Dat sluit bepaald niet aan bij de hoogste positie op de masculiniteitschaal, dus hup, factchecken via de internationale levensverwachtingschaal. En ja hoor, Hong Kong prijkt bovenaan met 84,3 jaar, gevolgd door Japan met 83,8 jaar. Bij de eerste twintig landen (Nederland op 19 met 81,7 jaar) zijn alleen Azië en Europa vertegenwoordigd.
Verschillende werkelijkheden over Japan naast elkaar en dat maakte me des te geïnteresseerder in het overzicht van vijftien wijsheden uit Japan, die Annemiek Leclaire aan het papier toevertrouwde.
                                                                                                           Wordt vervolgd 

Alledaagse Wijsheden 

“Japan, niet alleen een mega-drukke stad die op elektronica en efficiëntie drijft, heeft eigenlijk een bijna heilige waardering voor de natuur. Je moet buiten Tokio reizen om echt het ‘oude Japan’ te ervaren en belangrijker nog om deze aspecten van de Japanse cultuur te voelen.”

Apolo Ohno 

“De levensdraad blijft gelijk, of we hem nu lachend of huilend afwikkelen.”

Japans spreekwoord



Vertragend versnellen

De ‘slowbeweging’ is alweer eenderde eeuw jong. Het tijdschrift Flow rapporteert er bij monde van journalist Hedwig Wiebes uitvoerig over. De oprichter was in 1986 de Italiaan Carlo Petrini die zich met ‘Slow Food’ (als tegenhanger van fastfood) hard wilde maken voor onder andere het gebruik van traditionele ingrediënten, lokale gerechten en biologische landbouw. Al snel breidde de beweging zich
uit buiten de landsgrenzen en met de nadruk op ‘onthaasten’ ook naar veel andere terreinen. Yoga en mindfulness varen er wel bij.
Midden-Delfland was de eerste Nederlandse gemeente die zich tien jaar geleden aanmeldde bij Cittaslow (Langzame stad), een internationaal keurmerk voor gemeenten tot 50.000 inwoners dat de kwaliteit van het leven centraal stelt. Burgemeester Arnoud Rodenburg stelt dat het bij slow draait om focussen op kwaliteit en autheticiteit. Slow betekent trouwens niet specifiek alles langzaam doen, maar wel in het volle bewustzijn. Zelf erover kunnen beslissen, niet je laten leven door anderen. Intuïtief kunnen schiften wat wel en wat niet bij je past, niet aan alles mee hoeven doen. Het betekent in essentie in verbinding staan met je zielekracht.
Wiebes rept niet over een samenhang van slow met de titel van het tijdschrift, maar een flow lijkt mij enerzijds bij uitstek het ultieme onthaasten. De tijd staat stil, je leeft elk ogenblik in de ‘eeuwigheid’. 
In een flow schrijven, koken, schilderen of wat dan ook gebeurt met de opperste aandacht, omgevings- factoren vallen weg en zeker ook alle haastgevoelens. Het betekent anderzijds dus ook dat je uiterst creatief en productief kunt zijn. De tijd vertraagt in je bewustzijn tot een nulpunt, de productiviteit versnelt tot een optimum. 

Alledaagse Wijsheden

“De angst om iets te missen is niets vergeleken bij de vreugde om iets te missen.”

Cecile Poignant

“Het gaat om de balans: wat vind je waardevol om wél tijd aan te besteden. Welke elementen maken je bestaan de moeite waard? Als je daar niet bewust over nadenkt, vliegt het leven inderdaad aan je voorbij.”

Marli Huijer



God & Wraak & Vertoeristisering

Indiase filosofen van de Nayaya-Vaiseshikaschool deden zo’n tweeduizend jaar geleden hun best om het bestaan van een opperwezen te bewijzen. Soms hielden ze het kort en krachtig, zoals het uitgangspunt dat ieder gevolg een oorzaak heeft. Logisch geredeneerd. Vervolgens: het universum is een gevolg, dus moet er ook een oorzaak zijn. Die oorzaak is God. Een atheïst vraagt natuurlijk wat de oorzaak van God dan wel mag zijn. Mijn antwoord erop zou zijn dat het universum een vorm heeft, gezien en onderzocht kan worden, en God niet. Dus God is enkel oorzaak.
Maar goed, ik ben geen filosoof, ik geloof ook niet zo in de waarde van redeneren zonder gebruikmaking van intuïtie, gevoel, ervaring. Iets heel anders. Turks-Nederlandse genocide-onderzoeker Ugur Üngör, die verhalen verzamelt van Syriërs, is van mening dat ieder ander land in een burgeroorlog verzeild kan raken. Elk mens kan iemand overhoop schieten, bijvoorbeeld als je kind voor je ogen wordt vermoord. Wraak, die leidt tot wederwraak. Zo begint de burgeroorlog. Het lijkt me een doorgeschoten mannelijke visie, ik denk dat menigeen ook dan niet in staat is te schieten en er ook geen genoegdoening uit zou halen.
Dan, weer op een geheel ander terrein, een tegendraadse visie die me wel aanspreekt. Onze wereld is aan het vertoeristiseren, vertelt filosoof en toerisme-expert Ruud Welten aan Marc van Dijk. Wezens- kenmerk van de toerist is dat hij zelf geen toerist wil zijn. We zouden volgens Welten minder gespitst moeten zijn op reizen als manier om je identiteit op te bouwen. “Als je veel gereisd hebt, word je geen interessanter mens.” Filosoof Seneca zei in de eerste eeuw dat reizen vooral een vlucht is, een voor jezelf. Welten’s tip: vraag eens niet aan mensen ‘Waar ga jij naar toe?’, maar ‘Waar wil jij van weg?’ 

Alledaagse Wijsheden

“De ‘authenticiteit’ die we als toeristen zoeken, wordt voor ons in scène gezet – mensen gaan speciaal voor de toeristen in traditionele kleding lopen die al decennia verdwenen was – waardoor het leven ter plaatste in veel gevallen blijvend verandert.”

Ruud Welten 

“Je vlucht in gezelschap van jezelf. Je moet de last van je geest afleggen, anders zal geen enkel landschap je rust geven.”

Lucius Annaeus Seneca 

“Toerisme: het heel erg ver weg op zoek gaan naar de drang om naar huis te keren.”

George Elgozy



Lessen van Indiaanse opperhoofden

Een artikel over indiaans leiderschap in HP/De Tijd, opgetekend door schrijver Serv Wiemers. Sinds mijn onderzoek onder managers naar leiderschap ben ik extra geïnteresseerd in dit onderwerp. Goed bestuur werd voor mij gedragen door Triple A leiderschap: Authentiek, Androgyn en Altruïstisch (blog 15/6/’14). Siemens onderzocht de kracht van leiderschap in Indianenvolken, waar ze van oudsher waardegedreven en dienend leiderschap kennen.  
Indianen voelen zich intrinsiek verbonden met de aarde en haar veelsoortige verschijningsvormen, wat hen een diep verantwoordelijkheidsgevoel geeft jegens al wat leeft, al wat is. Ze zijn ook actief geweest bij het Parijs-akkoord, veel meer dan westerse deelnemers gedreven door diepgevoelde waarden. De kern van de indiaanse leiderschapsstijl is bescheidenheid en mondjesmaat dringt dat in het Westen door.
Wiemers sprak met medicijnman Ivan Looking-horse. “Echte leiders zijn spirituele leiders. Ze moeten leven naar de zeven Lakota-waarden.” Die waarden zijn spiritualiteit, bescheidenheid, respect, zorg, generositeit, oprechtheid en wijsheid. Dit betreft geen effectief leiderschap, zoals wij dat in het Westen gewoon zijn gaan vinden, maar ethisch leiderschap. Dienend leiderschap schept vertrouwen, autoritaitr leiderschap schept een angstcultuur.
Triple A bevat meer impliciet  een aantal van deze waarden, vooral vanuit het andrgyne, waarbij mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten in evenwicht zijn, en het altruïstische, de niet op eigenbelang stoelende gerichtheid op de ander. Wiemers rondt het artikel mooi af door een drietal Nederlandse en een vijftal buitenlandse leiders goed onderbouwd een rapportcijfer te geven met de Indiaanse leiderschapsstijl als meetlat. Xi Jinping, Kim Jong-un, Thierry Baudet en Alan Jope (opvolger van Paul Polman, Unilever) komen niet verder dan een 2, Paul Polman zelf moet het stellen met een 5, Mark Rutte behaalt een 7. Bovenaan de lijst prijkt Barack Obama met een 9, onderaan de lijst Donald Trump met een 1. 

Alledaagse Wijsheden

“Alle zielen zijn met elkaar verbonden. Of het nou dieren zijn, gras, bomen. Ik ben niet belangrijker dan wat dan ook. Ik ben niet groter dan enig ander levend wezen. Ik ben gewoon een onderdeel, en dat begrijp je als je weet dat je verbonden bent met andere zielen.”

Dave Archambault II

“Het is een zware last opperhoofd te zijn. Onze samenleving is een omgedraaide piramide. Opperhoofden staan in dienst van het volk. Als iemand honger heeft, geeft hij hem voedsel; als iemand het koud heeft, geeft hij hem kleding, enzovoort.”

Timothy Elijah 

“Als stamoudste ben je zichtbaar aanwezig om de jongeren te laten weten dat je achter hen staat. Als ze ons om advies vragen, geven we dat. Maar we preken niet. Zij moeten het doen. En ze mogen fouten maken; dat deden wij vroeger ook.”

Thunder Hawk (78 jaar)



Burgerlijke ongehoorzaamheid

Een fris geluid, Marian Donner vindt zichzelf een gelukkige roker. Dat is weer eens wat anders dan het gebruikelijke gejerimieer. En ik neem aan dat een gelukkige roker minder klachten van dit gedrag ondervindt dan een schuldbewuste roker. De geest doet ook wat. Ze praat met journalist Irene Start over haar nieuwe boek met de titel: Zelfverwoestingsboek. Het is duidelijk welke kant ze op wil: meer rommeligheid toelaten, minder perfectie en carrièredrift. Ze neemt het op voor mensen die afwijken van de norm, de ‘losers’.
Ik vraag me af of we allemaal wel zo streven naar mooi en succesvol zijn. En dat we met onze rijkdom pronken, dat het bij onze moraal zou horen, betwijfel ik ook. Eerder hoort bij onze moraal om het wat af te zwakken. Dat neemt niet weg dat ik haar eigen afwijken van de norm mooi vind. Als afgestudeerd psycholoog ruilt ze haar eerste, een soort carrière baan in voor een baan achter de bar. Ze gedijde niet bij werken van negen tot vijf. Daarna een baan als telefoniste bij een high-class escortclub, luisteren naar verhalen van de vrouwen, een fascinerende ervaring. Er is voor hoog opgeleide vrouwen een schaduwwereld waar je naartoe kunt vluchten.
Liefdevol spreekt ze over haar vader, schaakgrootmeester en schrijven Hein Donner. Zijn buitensporige rook- en drankgedrag stoorde haar als kind niet. Hij week ook af van wat ‘normaal’ heet te zijn. Een bohemien die ’s nachts werkte en zijn dochter ook naar school bracht. Aan de hand van bijvoorbeeld de film Annie leerde hij haar nadenken, argumenteren, debatteren. Ze heeft dezelfde vrijheidsdrang als haar vader had, als puber was ze nauwelijks thuis en spijbelde veel. Haar persoonlijke verhaal maakt duidelijk waarom ze een vurige oproep doet tot burgerlijke ongehoorzaamheid.

Alledaagse Wijsheden

“Ongehoorzaamheid is de ware stichter van vrijheid.”

Henry David Thoreau

“Er wordt meer gezondigd door misbruik van gehoorzaamheid dan door ongehoorzaamheid.”

Karl Peltzer 

“Succes geeft vleugels, maar alleen vreugde brengt je bij jezelf.”

Bram Vermeulen



Zin en zelfkennis

Weer stuit ik op een bar interessant interview van Fokke Obbema, ditmaal met de 51-jarige bergbeklim- mer Wilco van Rooijen. Obbema is nog steeds bezig mensen te bevragen over de zin van ons leven op aarde. In verhalen van bergbeklimmers proef ik vaak een soort oerdrift. Het is niet zomaar een sport om te winnen, jezelf te bewijzen, maar het lijkt wel of die mensen niet anders kunnen dan steeds weer die berg opgaan. Met alle gevaren vandien, bij de K2 berg in de Himalaya komt één op de vier mensen om het leven.
Van Rooijen is met hart en ziel zo’n type bergbeklimmer. Doorgaan, terwijl je zelf op het randje van de dood hebt gezweefd en goede vrienden, medeklimmers, bij een tocht verloren hebt. Wat is voor zo iemand de zin van het aardse bestaan, die vraag intrigeerde me wel.
Terwijl hij zichzelf op jonge leeftijd ziet als een competitief ‘alfamannetje’ die per se wilde winnen, heeft hij door de bergsport geleerd dat deze houding funest is op een expeditie. Hij beschouwt mensen nu als complementair, samen staan ze veel sterker. Zo bevordert de bergsport het doorbreken van vrouwelijke energie.
Dat blijkt ook uit wat hij als de zin van het leven is gaan zien. Het draait voor hem om dankbaarheid, voor wat hij mag doen en voor het leven zelf. Het gewone is ervan af, ook de kleine dingen in de natuur is hij uniek gaan vinden. Zelfkennis hangt in zijn ogen samen met de zin van het leven. Die zelfkennis zul je bij een bergtocht beslist ook nodig hebben, plus de relativering dat iedereen een eigen waarheid heeft. “Waar het in iedere situatie om gaat is: wat ga je ervan leren?” Spiritueler kan het niet.

Alledaagse Wijsheden

“Wat ik vooral niet begrijp, is dat de meeste mensen geen dromen lijken te hebben. Dat is toch bizar. (...) Je droom kan van alles zijn. Het gaat niet om het doel, maar om de weg erheen. Maar dan moet je wel eerst een richting kiezen.”

Wilco van Rooijen 

“Taoïsme is een manier om in harmonie te leven met Tao, de Weg van het Universum, waarvan het karakter wordt geopenbaard in de werking van de natuur.” 

Benjamin Hoff



Liefde aan de macht?

Dat is nog eens een spirituele ervaring, de Friese elfstedenzwemtocht van Maarten van der Weijden. Wisselende meezwemmers vertelden dat Van de Weijden en zij al zwemmend één zijn met elkaar. Dat is precies waar het kosmisch om draait, de eenheid van al-wat-is ervaren en dan is dit toch een leuk beginnetje. Over die eenheidsbeleving, in feite de ondeelbare liefde, heeft Amerikaans spiritueel voorloopster Marianne Williamson (1952) veel geschreven, vaak gebaseerd op ‘A Course in Miracles’ (blog 25/8/’15).
In een van haar bekendste boeken, ‘A Return to Love’, beschrijft zij hoe angst omgeruild kan en moet worden door liefde om de wereld te verbeteren. De essentie huist in het denken, de gedachtenwereld dient geschoond te worden richting liefdevolle gedachten. Ze vecht in feite tegen de mind en het ego, alhoewel competitie en strijd in haar ogen de liefde blokkeren. Volgens mij zorgen angsten ego er als tegenhanger wel voor dat bewustwording van liefde mogelijk is.
Spirituele groten, zoals Oprah Winfrey en Deepak Chopra, hebben haar lof toegezwaaid. Ze geniet draagvlak over de hele wereld. Dus lees ik met vreugde de kreet ‘Marianne Williamson for president’. Denk niet dat het een loze kreet is, want ze is in 2018 begonnen met de voorbereidingen en kan als Democatische kandidaat al gekozen worden. Williamson zegt met een co-creatieve inspanning, een inspanning van liefde, een wonder te willen verrichten voor haar land en hopelijk voor de wereld. Ze ervaart ervoor voldoende positieve energie.
Ik vind het prachtig, hoe meer aandacht hoe beter. Ze wil met haar vele volgers ‘the power of love’ verspreiden. De kracht van liefde is enorm, dat ben ik met haar eens, maar wat gebeurt er op die presidentsplek met macht? Daar moet ik nog eens grondig over denken, maar laat ze vooral doorgaan met haar inspanningen.

Alledaagse Wijsheden

“Als we niet geloven proberen we wanhopig om zaken onder controle te krijgen die buiten onze competentie vallen en snelle oplossingen te bedenken voor problemen die we niet kunnen oplossen.”

“Geloven is vertrouwen stellen in de drijvende kracht van het universum. Het geloof is niet blind, het is visionair.”

“Wij denken dat we God hebben bedacht, in plaats van ons te realiseren dat Hij ons heeft bedacht.”

Marianne Williamson



Spirituele visies

Eens las ik in Happinez dat je precies goed zoals je bent, hier en nu. De auteur ging ervan uit dat het voor veel mensen nauwelijks te geloven is, omdat diep in onze ziel een knagend gevoel zit dat we nog niet goed genoeg zijn, dat er wat ontbreekt. Ik ga ik ervan uit dat het knagende gevoel zeker niet in de ziel zit, maar in het ego. Hoe lager het pitje van het ego, hoe meer we er gewoon mogen zijn. Dan valt er niets te bewijzen.
Heel wat spiritueel geïnteresseerde mensen hebben erover geschreven. Osho zegt dat als je van alle narigheden en pijn af wilt komen, je zult moeten begrijpen dat je geen zelf hebt. Ik denk echter niet dat je het alleen maar moet begríjpen, pas als je het ten diepste voelt, vervagen de grenzen. Osho: “Het is niet zomaar een opluchting, maar een gewéldige opluchting.”
Hij verbindt er nog een andere visie aan. Als je geen zelf hebt, verdwijnt ook de behoefte aan de ander. Je hebt dan niet meer een afgescheiden zelf dat gevoed moet worden door die ander. Dat vind ik weer begrijpelijk, maar het probleem blijft dat het aardse leven niet bedoeld is voor verlichte mensen die de volstrekte eenheid ervaren.
Voor de uitwerking van het laatste idee kom ik bij Jetta Elbers terecht. Negativiteit of lijden heeft in haar ogen geen andere bedoeling dan om te groeien naar gedachten, gevoelens en handelingen van liefde ten aanzien van jezelf en van al het andere bestaande. Dat doorzien vraagt een hoge graad van zuivering. “Het is alleen mogelijk wanneer een mens bewust vanuit de stilte van het ‘zijn’ leeft, vanuit zijn, haar, diepere vrouwelijke kern, het hogere Ik.” Mooi gezegd! 

Alledaagse Wijsheden

“In het hogere Ik ligt het vermogen tot totale liefde (vrouwelijk) besloten, maar deze liefde komt pas tot bewustzijn (mannelijk) in dat hogere Ik in de mate waarin het gewone ‘ik’ in het dagelijks leven liefde verwerkt.”

“De diepste aanvaarding speelt zich woordeloos af in het gevoel. Het is een zich loslaten in die aanvaarding.”

Jetta Elbers

“Geef jezelf de gelegenheid alleen te zijn, stil te zijn. (...) Door deze stilte in je binnenste vind je een nieuwe dimensie in je leven. In deze dimensie bestaat geen hebzucht, bestaat geen seks, bestaat geen woede, bestaat geen geweld.”

“Je kunt nooit God tegenkomen, maar slechts goddelijkheid. Het is kwaliteit. Het is een andere naam voor liefde.”

Osho



Goede psychopaten

De Britse psycholoog en universitair onderzoeker Kevin Dutton heeft een aparte kijk op de psychopaat. Je kunt veel van deze mensen leren. Hij onderscheidt enerzijds goede en anderzijds criminele psycho- paten. De goede zijn onverschrokken, zelfverzekerd, charismatisch en gefocust. Dus kunnen we gemakkelijk John de Mol en Mark Rutte psychopaat noemen, weet journalist Joost van Kleef te melden. Dat soort mensen heb je als samenleving nodig.
Heel gedreven, en ze hebben geen last van inlevingsvermogen en van een geweten. Dat is wel een eigen aangepaste omschrijving van Dutton, want in officiële geschriften wordt gesproken over een anti-sociale persoonlijkheidsstoornis, waarbij mensen vaak relaties hebben die zich kenmerken door geweld, uitbuiting of verleiding. Tja, dan denk ik aan iemand als Harvey Weinstein, en die zal in de termen van Dutton onder de slechte psychopaten vallen.
Psychopaten zijn veel te vinden onder CEO’s, advocaten, politici, chirurgen, verkopers, mediamensen en beroemdheden in het algemeen. Er zit wat in, onverschrokken, zonder je in te leven in de gevoelens van anderen kun je veel werk verzetten. Maar huisartsen, verplegers, docenten kunnen dat ook en dat zijn juist de beroepen waarin psychopatisch gedrag weinig voorkomt. Van Kleef stelt terecht vast dat empathie hoog gewaardeerd wordt, maar dat het slecht wordt betaald.
Als ik het allemaal zo lees lijkt me deze vorm van psychopathie een weeffoutje. Geen probleem, weef- fouten hebben we allemaal. Tegenover de goede psychopaten staan neem ik aan de hoogsensitieven.
Zij maken het zich een stuk moeilijker met het invoelen van stemmingen, van andere mensen. In ieder geval heeft Dutton met zijn boeken en lezingen het begrip uit de criminele sfeer van seriemoordenaars en terroristen gehaald.

Alledaagse Wijsheden 

“Niemand lijkt de bijzonder gedreven Mark Rutte écht te kennen. Is hij gemaakt van teflon? Alles glijdt altijd onmiddellijk van hem af. Rutte lacht altijd en ook alles weg. Biedt net zo makkelijk zijn excuses aan als dat hij verantwoordelijkheid al dan niet terecht wegwuift.”

Joost van Kleef

“Vrede is een staat van harmonie in de samenleving, waarbij iedereen elkaar als gelijkwaardig beschouwt en behandelt als broeder of zuster, met compassie voor de ander.”  

Arun Ghandi



Eigengereid

Vanaf het blendle-scherm kijkt hij me met een wat vreugeloze blik aan, geen uitstraling om gretig bijbehorend artikel te gaan lezen. Voor ik doorscrol lees ik toch even de tekst onder zijn foto en schiet in de lach. Heinz Bude is voor ‘hoop zonder optimisme’. Geestig, ik ben namelijk voor optimisme zonder hoop. Een uitdaging dus om wel verder te lezen.
Een poosje gaat het lezen van deze door Rik Torfs geïnterviewde Duitse hoogleraar sociologie/filosofie redelijk goed. Een pleidooi voor solidariteit op samenlevingsniveau, niet op groepsniveau, wie is daar niet voor. Maar dan stuit ik op zijn kijk op meditatie. Voor velen zou dat een veilige vlucht, ver weg van elke solidariteit zijn. Zichzelf goed voelen zonder zich om anderen te bekommeren. Lieve help, van de innerlijke rust die met meditatie bereikt kan worden profiteert iedereen mee. Laat hij eens met de dalai lama gaan praten.
Als de katholieke Bude vervolgens stelt dat onze samenleving wat minder Boeddha (te veel flegmatieke meditatie) en wat meer Jezus Christus nodig heeft, haak ik bijna af. Waar blijft de solidariteit met andere levensbeschouwingen? Vervolgens stuit ik op de hoop. Religie zou hoop betekenen. Neen, het betekent verbinding. Hoop kijkt naar de toekomst en ligt aan de voeten van teleurstellingen. Vertrouwen vertoeft in het nu, er het beste van maken.
Bude vindt optimisme onzin, een manier om de werkelijkheid te ontkennen. Neen, optimisme komt voort uit een basaal vertrouwen, zonder optimisme vervalt de mens al gauw in doemdenken. Aha, we zijn het nog ergens over eens: niet alleen mensen doen ertoe, de wereld hangt ook van dieren, bomen, planten af. (Vanzelfsprekend natuurlijk.) Maar om die levensinstelling specifiek aan het katholicisme op te hangen, gaat me weer te ver. Wat een eigengereide man, minstens even eigengereid als ik ben.

Alledaagse Wijsheden

“Het doel is niet om beter te zijn dan andere mensen, maar beter dan je vorige zelf.”

Dalai Lama

“De langste reis van het leven is de reis naar binnen.”  

Dag Hammarskjöld



De spelende mens

We kennen de huidige problemen met depressies, burn-out, overdadig medicijngebruik, etc. Laat onze cultuur het spelelement te weinig toe in het dagelijks leven? Historicus John Huizinga (1872­–1945) vroeg zich dat in zijn tijd al af. In hoeverre is de ludieke geest vaardig over de mens die de cultuur beleeft? Hij knoopte daaraan vast dat de achttiende eeuw veel aan het spelelement had ingeboet. In 1938 verscheen zijn boek ‘Homo Ludens, de spelende mens’.
Zijn tijdgenoot de econoom John Maynard Keynes (1883–1946) had in de jaren dertig nog de verwachting, beter gezegd de hoop dat in een eeuw tijd mensen zouden kunnen volstaan met vijftien uur werken per week. Door de technische mogelijkheden zou dus alle ruimte ontstaan voor de vrij levende en spelende mens. Dat kan met anderen en zonder anderen, maar niet ten koste van anderen. Het is een ijdele hoop gebleken, zeer onwaarschijnlijk dat het een kenschets wordt van de jaren dertig in deze eeuw.
Maar we zouden wel stappen vooruit kunnen zetten. Het spelelement, los van status en (materiële) belangen, bijvoorbeeld op scholen en universiteiten een veel grotere plaats geven. Internet geeft al
wel mogelijkheden voor het spel, maar wordt soms ook dramatisch serieus genomen. En de materiële belangen ervan zijn niet gering.
Sowieso denk ik dat als het spelelement sterker ingebouwd raakt in onze cultuur, de ervaring van schrijnende eenzaamheid aanzienlijk zal verminderen, juist ook onder ouderen. Een speelse geest veraangenaamt het isolement. In feite gaat het om de basis van ons menszijn, getuige filosoof
Friedrich Schiller: “De mens speelt alleen indien hij in de volle betekenis van het woord mens is
en hij is alleen geheel mens indien hij speelt.”

Alledaagse Wijsheden 

“Veel mensen maken het zichzelf ongelofelijk moeilijk. Ze zijn kritisch op zichzelf, ze accepteren niet wie ze zijn, het moet altijd maar beter. (...) Ik realiseerde me hoe waardevol het was dat mijn leraar zijn imperfecties omarmde. Hij nam zichzelf niet zo serieus, en was daardoor ook milder tegenover anderen. Dat maakte het voor ons gemakkelijker om ons spirituele pad te volgen.”

Haemin Sunim 

“Er ontstaan nieuwe, ongestuurde manieren om cultuur te produceren. In de popmuziek is Spinvis daar een ultiem voorbeeld van, iemand die voordat hij succes had jarenlang in zijn eentje bezig was liedjes in elkaar te knutselen.”

Léon Hanssen



Piekeren doorbreken

Wie kent dat niet, die maalsessies. Zoeken naar de bedoeling van de bedoeling en wat daar de bedoeling van kan zijn. De man zegt tegen zijn vrouw: ‘Goh, het eten is vanavond lekker.’ Dat voelt even goed, totdat ze gaat malen. En na een poosje geagiteerd zegt: ‘Was het gisteren dan niet lekker?’ Nu zijn vrouwen over het algemeen beter in dit soort malen dan mannen. Het gaat om menselijke relaties en daar zijn vrouwen doorgaans meer mee bezig. Ik heb eens een lezing gehouden voor een zaal met alleen maar hooggeplaatste heren, die het woord niet eens kenden.
Piekeren is ook een vorm van malen. Helemaal opgaan in mogelijke mislukkingen die zich helemaal nog niet hebben aangediend. Een reeks gedachten over wat er mis zou kunnen lopen. Het blokkeert je om gewoon met de werkelijkheid om te gaan. Het kost veel energie en levensvreugde. Je wil wel uit die gedachtenstroom stappen, maar het blijft hinderlijk terugkomen.
Psychologe Tara Brach hoorde in boeddhistische kringen een fraaie mantra om de stroom van negatieve gedachten te doorbreken: ‘Echt maar niet waar’. Waaraan je denkt voelt echt, maar het is in het nu niet waar. “Wanneer je dat beseft, verliezen de gedachten hun kracht om bezit van ons te nemen en onze wereld te verschrompelen.”, aldus Brach. Het werkt, ik heb het in een maalbui uitgetest. Vooral ook door het een paar keer achter elkaar te zeggen.
Het lijkt me ook een probaat middel om los te komen van jezelf steeds vergelijken met anderen en malen over wat anderen misschien van je denken, zoals dat in het vorig blog aan de orde kwam.
Om Krishnamurti te herhalen: het vergroot je kans om jezelf te worden. 

Alledaagse Wijsheden

“Piekeren is als het zitten in een schommelstoel; het geeft je iets te doen, maar het brengt je nergens.”

Engels gezegde  

“Vreugde is je innerlijke God die opstaat, zichzelf afschudt en begint te glimlachen.”

Emmanuel / Pat Rodegast 



Leedvermaak & Zelfwaardering

Een ijskoude dag, een stoer doenerige man in zwempak wordt staande bij het zwembad gefilmd. Hij neemt een duik en smakt op een dikke laag ijs. Wat doe je als je dit filmpje ziet.......? Automatisch schrikken? Nee, zeggen deskundigen, je lacht. Het gevoel van plezier beleven aan ongeluk van anderen kent iedereen. Ik lees het in een artikel van Teake Zuidema. Leedvermaak, schadenfreude, joie maligne. Volgens die deskundigen hebben Engelsen er geen woord voor en gebruiken ‘schadenfreude’. (Maar ik heb ijverig op internet gezocht en trof daar ‘sorrow entertainment’ aan.)
Hoogleraar psychologie Wilco van Dijk onderscheidt twee belangrijke motieven voor leedvermaak: gerechtigheid en sociale vergelijking. De eerste is het ‘boontje komt om zijn loontje’ effect. De ander verdient het. Van Dijk neemt het ophangen van Saddam Hoessein als voorbeeld, miljoenen mensen genoten er openlijk van, want het recht zegevierde. Maar we moeten dat recht natuurlijk wel serieus nemen. Ik keek wel raar op toen Obama na de moord op Bin Laden juichend riep: We hebben hem!
Daar was geen proces aan te pas gekomen.
Sociale vergelijking als motief voor leedvermaak houdt in dat het leed van anderen ervoor kan zorgen dat je je beter voelt over jezelf. Je zelfwaardering groeit. Leedvermaak is volgens Van Dijk een complexe emotie, een reactie die veel voldoening kan geven. Dat is in mijn ogen dan wel een wankele voldoening. De zelfwaardering kan onvoldoende vanuit je innerlijk ontstaan, je hebt daarvoor het leed van anderen nodig.
Van Dijk relativeert de generalisaties nog wel. “Toch heeft niet iedereen behoefte aan leedvermaak. (...) Deze mensen scoren wellicht hoog op empathie.” Mooi, dan hebben we toch nog wat verschillen. Meer vrouwen dan mannen blijken trouwens tot deze empathische groep te behoren.

Alledaagse Wijsheden

“We krijgen maar geen genoeg van onszelf af te vragen wat we zijn en wat we zouden moeten zijn. De gewoonte om ons altijd te meten met iets of iemand is een van de hoofdoorzaken van onze concflicten. Waarom ons steeds met anderen vergelijken? Als je je met niemand vergelijkt, word je jezelf.”

Krishnamurti

“Ego komt niet uit liefde voort, maar uit vergelijking. Als je jezelf met anderen vergelijkt, steekt het ego de kop op.”

Osho



Dapperstraat

In blog 9/9/’17 noemde ik mezelf prozadoof, maar niet als de boodschap mij raakt. Dat klinkt in principe nog weinig prozadoof, behalve dat gedichten mij vaak niet raken. Soms ben ik zelfs verbaasd dat het door kenners de bejubelde term ‘poëzie’ krijgt. Een bloemlezing van de bekendste Nederlandstalige gedichten (uitgekomen in 1990) kruiste mijn pad en ik dacht: laat ik het nog eens een kans geven.
C.J. Aarts en M.C. van Etten verzamelden 250 gedichten, waarvan er zo’n twintig geschreven zijn door een vrouw.
Dat laatste is verwonderlijk, want behalve de mannelijke vormkracht heb je juist ook het vrouwelijke in de mens nodig om anderen gevoelsmatig te raken. Maar goed, laat me eens kijken of het met die doofheid wel meevalt. Na vele bladzijden besef ik dat ik menig gedicht knap geschreven vind, bijvoor- beeld van Hendrik Marsman: ‘Denkend aan Holland ­ zie ik brede rivieren...’, maar dat de inhoud van de tekst me weinig doet. En sommige ‘gedichten’ raken in mijn beleving kant noch wal. Waarom kozen
de verzamelaars Vaandrager’s: ‘De kroketten in het restaurant – zijn aan de kleine kant’? Of: Hanlo’s gedicht ‘De mus’, dat bestaat uit twintig keer het woord ‘tjielp’.
Er was wel herkenning. ‘De moerbeitoppen ruisten, God ging voorbij...’ (Nicolaas Beets) heb ik nog uit m’n hoofd op school voorgedragen. Buddingh's ‘Blauwbilgorgel’ heb ik uit volle borst meegezongen. ‘De tuinman en de dood’ van P.N. van Eyck vind ik nog steeds magistraal. En Annie M.G. Schmidt overtreft alle anderen in knappe grappigheid. Gevoelsmatig zeer indrukwekkend is natuurlijk Jan Campert’s ‘De achttien doden’.
Ten slotte de naam van de bundel: ‘Domweg gelukkig, in de Dapperstraat’. Ja, die slotzin van J.C. Bloem zing ik nog wel als ik bewust gelukkig ben, inclusief de naam van de straat waar ik op dat moment ben.

Alledaagse Wijsheden

“Poëzie is doping voor de ziel.”

Hester Knibbe 

“Ik weet dat poëzie onmisbaar is, maar ik weet alleen niet voor wie.”

Jean Cocteau



Focus en gedrevenheid

Een vierde concentratielek volgens Tigchelaar en Bos: te weinig ontspanning. Klinkt vanzelfsprekend, maar het gaat om de uitleg. Mensen kunnen de neiging hebben om maar dóór, dóór, dóór te gaan. De kernvraag is echter: wat wil iemand met dat harde werken bereiken? Is het status verwerven, hoog inkomen, anderen pleasen? Ja, dan is af en toe ontspannen wel een vereiste om niet in het burn-out gat te vallen. Maar als het gebeurt vanuit een innerlijk bestemmingsniveau, zwaar gemotiveerd tegen de flow aan, dan is dóórgaan juist ontspanning.
Tichgelaar licht het toe met zijn eigen ervaringen. Hij heeft het meeste moeite met het dichten van dit concentratielek. Een fijne vakantie met vrouw en kind, en toch had hij de compulsieve drang om iedere dag minstens twee uur te schrijven. Mij zegt dat vooral dat hij werkelijk innerlijk gedreven is en maar beter die twee uur kan gaan schrijven.
Het idee achter zijn gedrag was: ‘Ik werk dus ik besta.’ Pas als je regelmatig de focus even ‘uit’ zet, kan de focus weer ‘aan’, is zijn stelling Als je werkelijk innerlijk gedreven bent, is zogenaamde ontspanning op zo’n moment erg gekunsteld én behoorlijk vermoeiend. De gedrevenheid wordt kunstmatig weggedrukt. Die gaat onderhuids verder, want een echte focus kun je volgens mij niet even uitzetten voordat het project is voltooid.

In een interview van Vincent de Vries met o.a. Vera Pauw (56, eind vorige eeuw voetbalster voor het Nederlands elftal) lees ik dat tot eind jaren 70 meisjes van de KNVB pas op hun 16de op voetbal mochten. Iedereen vond dat normaal. Reden: jonge vrouwen konden gekneusde borsten krijgen… Ongelofelijk. Maar ja, die vooruitstrevende jaren 70 waren niet op alle fronten zo vernieuwingsgezind.

Alledaagse Wijsheden 

“Go with the flow. Force nothing. Let it happen... trusting that whichever way it goes, it’s for the best.”

Mandy Hale 

“De ziel hunkert ernaar om zichzelf te ervaren zoals ze zichzelf kent.”

Deepak Chopra



Focusverlies tegengaan

Neuropsycholoog Mark Tigchelaar heeft een missie, merkte journalist Ykje Vriesinga tijdens haar gesprek met hem. Namelijk: mensen zich beter laten concentreren. Samen met Oscar Bos schreef hij het boek Focus AAN/UIT. Aandacht goed managen is de kern van het betoog. De auteurs ontdekten vier belangrijke concentratielekken. Als je die kunt dichten, krijg je op de meest chaotische dagen alles voor elkaar.
Dan wil ik wel weten of het strookt met mijn ervaring. Ik heb altijd goed kunnen focussen, dus kennelijk weinig lekken. Twee van de vier kan ik onderschrijven. Allereerst: een teveel aan prikkels in het brein. Voor ik aan een project begin, moeten altijd eerst de kleine karweitjes worden weggewerkt, zodat ze me niet storen bij het grotere werk.
Ook herkenbaar: een overschot aan externe prikkels. Een kantoortuin heeft me altijd een ramp geleken. Funest voor de concentratie, zegt Tigchelaar, je productiviteit kan met 60 procent dalen als er iemand naast je zit te praten. De kantoortuin is volgens Tigchelaar paradoxaal genoeg ook slecht voor de onderlinge communicatie. Helemaal niet paradoxaal, als iedereen kan meeluisteren zal er van een gesprek weinig terecht komen.
Dan een derde concentratielek: een tekort aan prikkels. Ons brein is niet ontworpen om zich op één ding te focussen, vinden de mannen. Het overactieve brein kan ons in de weg zitten bij die ene klus. Je lost het op door extra capaciteit van je brein in beslag te laten nemen door een simpele tweede taak die geen bewuste aandacht vraagt, bijvoorbeeld bekende muziek draaien. Die herken ik niet, voor mij is pure gerichtheid op die ene taak toch wel het summum, kennelijk een anders ontworpen brein.
Voor het vierde concentratielek, dat volstrekt niet bij mijn ervaring past, heb ik wat meer ruimte nodig. Dus: Wordt vervolgd. 

Alledaagse Wijsheden

“Als we zestig mailtjes per dag binnenkrijgen een die elke keer direct lezen, werken we een uur per dag op het denkniveau van een elfjarige.”

“Wanneer we geen grip op onze aandacht hebben, waaien we met alle winden mee, kost het meer tijd om ons werk te doen en neemt de stress toe.”

Mark Tigchelaar



Neuro-taal

In mijn blog van 19 oktober 2014 heb ik de seculiere Tien (gezondheids)Geboden op een rij gezet en nu dient zich met kracht een nieuw gebod aan. Dan moet ik er een uithalen, want een elftal geboden past niet in de seculiere gezondheidsbijbel. Ik kies voor het tiende gebod: ‘Gij zult geen rekening houden met signalen vanuit Uw ziel.’ In seculiere termen bestaat de ziel helemaal niet, dus dan hoef je daar eigenlijk ook geen waarschuwing aan te verbinden. Het nieuwe gebod wordt: “Gij zult zeven à acht uur per nacht slapen.”
Al verschillende malen werd mijn scherm gevuld met slaapadviezen en de desastreuze gevolgen van weinig slaap. Nu is mijn persoonlijke ervaring dat het niet zoveel uitmaakt. Maar als je je er vreselijk over gaat opwinden tijdens het wakker liggen, kan dat je levenslust wel aantasten. Bregje Hofstede schreef een goed gedocumenteerd artikel over de ontwikkelingen in onze kijk op de slaapprestatie. Opscheppen over de weinig uren die je per nacht slaapt is lang bon ton geweest, vele groten der aarde gaven het voorbeeld.
Het tij is gekeerd, slapen heeft een duidelijke plaats verworven in de rij van roken, eten, alcohol, bewegen, etc. De gezondheidsgevaren van weinig slaap worden breed uitgemeten en er worden ook slaaptrainingen gegeven. Slaaponderzoekster Els van der Helm weet te melden dat slaapgebrek ten koste gaat van je vermogen om te communiceren, redeneren, organiseren, plannen en wat al niet meer. Veel neuro-taal komt eraan te pas om dit te onderbouwen.
Als via onderzoek ook kanker, diabetes, hart- en vaatziekten, overgewicht, depressie, dementie erbij worden gesleept, dan weet je: slapen is het nieuwe troetelkind in het op gang houden van de angst- machine. De neuro-taal, gebaseerd op gemiddelden, staat een individuele zoektocht naar de invloed
van het eigen innerlijke leven in de weg.

Alledaagse Wijsheden 

“Dat het verheerlijken van slaapgebrek stilaan achter ons ligt, is mooi. Maar het alarmisme waarmee dat gebeurt, helpt ons van de regen in de drup. Zelden heb ik zo slecht geslapen als in de weken nadat ik Walkers boek Why we Sleep las, en me verdiepte in alle rampzalige effecten die slaap- gebrek kennelijk heeft. De eindeloze stroom waarschuwingen en grafieken maakt van een gebroken nacht een apocalyptische ervaring.”

Bregje Hofstede

“Slapen is geen geringe kunst. Je moet er de hele dag voor wakker blijven.”

Friedrich Nietzsche

“Vier het leven, adem diep en lach.” 

Swami Jypthitmayah



Zomaar

Het is bekend, een bankier is iemand die je pas een lening wil verstrekken als je kunt aantonen dat je die niet nodig hebt. Mark Twain zei het als volgt: “Een bankier is iemand die zijn paraplu uitleent als de zon schijnt en hem weer terug wil hebben als het regent.” Loesje blijft een dankbare bron voor een citatenverzamelaar: “Zelfacceptatie? — Maar ik ben gewoon niet zo mijn type.” De volgende van dit fenomeen is een doordenkertje voor wie op een inspirerende wijze leiding wil geven.
“De touwtjes in handen nemen
De eindjes aan elkaar knopen
En de knopen doorhakken”
Caberetier Kees Torn weet ook met woorden en betekenissen te spelen:
“Hij wist niet wat hij zonder sigaretten en zonder schaken moest beginnen.
Hij schaakte om de zinnen te verzetten en rookte om de zetten te verzinnen.”
Dan heb je nog de meer gevoelige overdenkingen, zoals deze van woordkunstenaar Freek de Jonge:
“Ik dacht: ik moet mijn vuisten ballen 
Iemand zei: open je hand
Ik was bang om door de mand te vallen
Iemand zei: er is geen mand.”
Wat betreft gevoelvolheid en ook een zacht kritische blik op de samenleving is Toon Hermans nauwelijks te overtreffen:
“Dat wat ik soms vooruitgang vind
lijkt af en toe verarming
hier zit ik, bang voor weer en wind
en dicht bij de verwarming.
Eens liepen hier de mensen rond
in vijgeblad of blote kont
nou moet je mij ... armzalige zien
met warme melk en aspirien.”   
Dat waren dan zomaar wat citaten, geplukt uit mijn verzameling, die ik vermakelijk en soms ook wel diepzinnig vind.

Alledaagse Zotheden 

“Mijn broertje blijft thuis wonen. Mijn ouders overwegen nu om zelf op kamers te gaan.”

“Zou God nog in ons geloven”

Loesje

“Autotelefoon: ik moet nu ophangen, want het barst hier van de spookrijders.”

“Doodgaan zou me nu slecht uitkomen, want ik moet van de dokter in beweging blijven.”

Fons Jansen



Multidimensionale werkelijkheid

Matthew McKay is een psycholoog die als psychotherapeut en sociaal onderzoeker een hoge status genoot in de wetenschappelijke wereld van Californië. Zijn wereld stortte in toen in 2008 zijn zoon Jordan gewelddadig om het leven werd gebracht. Heftige emoties dreven hem ertoe om op zoek te gaan naar de betekenis en waarheid van ons bestaan.
Zo belandde hij bij Induced After-Death Communication en leerde hij te praten met de zielengeest van Jordan. Zijn opluchting om zijn zoon aan gene zijde van de sluier van de dood te kunnen voelen en spreken was groot. Maar tegelijkertijd had hij het sterke gevoel de wetenschap ontrouw te zijn. Diepgaande inzichten kreeg hij via Jordan, bedoeld ook om een boek over te schrijven, maar toch bleef die knagende twijfel.
Angst om door zo’n boek geminacht te worden door collega’s lag aan zijn worsteling ten grondslag. Een medium toonde hem hoe die angst samenhing met ervaringen in een vorig leven. Dat hielp, hij besloot ervoor te gaan. Het boek ‘Het leven van onze doden; in contact met dierbaren’ kwam in 2016 uit. Nu maakt hij zich sterk voor het samenbrengen van spiritualiteit en wetenschap. Onafhankelijke ervaringen van velen zijn wetenschappelijk te onderzoeken via het verzamelen van verhalen, ook met metingen. Bijvoorbeeld verhalen van kinderen over vorige levens.
Ja, maar het probleem is niet zozeer de methode, maar het onderwerp. Verhalenonderzoek naar bijvoorbeeld verdriet wordt wetenschappelijk genoemd, onderzoek met dezelfde methode dat verwijst naar een multidimensionale werkelijkheid krijgt die status niet. (blog 21/3/’15) De felheid van sceptici zal ook gebaseerd zijn op angst en samenhangen met vorige levens. Laat McKay vooral doorgaan met zijn missie. De huidige angstfase aangaande spiritualiteit gaat, zij het geleidelijk, heus wel voorbij.

Alledaagse Werkelijkheid

“De spirituele waarheid is niet het exclusieve domein van goeroes, priesters, mediums, maar iets wat je kunt ontdekken in ervaringen van anderen en je eigen hart. Wees je eigen wetenschapper.”

Ik heb voorbij de sluier gekeken. Ik begrijp de fundamentele waarheid dat wij niet alleen zijn, dat wij tot voorbij de dood met elkaar verbonden zijn en dat liefde de basis is van onze werkelijkheid.”

Matthew McKay 

“Als je zou weten wie er naast je liep, hoefde je je nooit alleen te voelen.”

Verrezen Meesters



Loving you

Nederland siddert en ik sidder vrolijk mee. Ik heb dan wel fraaie ideeën over schaalvergroting/-verkleining en afnemend nationalisme (vorig blog), maar op zo’n dag als vandaag wil toch ook ik
wel dat Nederland in Jeruzalem het songfestival wint. Ten tijde van de vorige winst was ik een jonge dertiger, jong gezin, veel aan m’n hoofd en toen is het gedingedong me wat ontgaan. Duncan Laurence raakt met zijn lied Loving you is a losing game bij mensen een sterke emotie die wereldwijd herkenbaar is.
Wie heeft dat niet meegemaakt, een onbeantwoorde liefde of een liefdesrelatie die niet werkt. Nu is een onbeantwoorde liefde lang niet altijd pijnlijk. Zo ben ik vanaf mijn dertiende vier jaar lang in het geheim verliefd geweest op een jongen uit mijn klas. Ik wist nauwelijks wat er verder mee gedaan kon worden, ik was redelijk naïef eind jaren 50. Die verliefdheid was heerlijk, zij heeft mijn middelbare schooltijd zeer veraangenaamd. Toen ik het laatste schooljaar in een andere klas kwam, werd ik dan ook prompt verliefd op een andere jongen.
In feite kun je natuurlijk niet zeggen dat de liefde voor een ander een verloren spel is. In mijn blog van afgelopen kerst kwam Emmanuel aan bod met de uitspraak ‘Liefde uit het hart is nooit verkeerd.’ Liefde is helend, de essentie van ons bestaan. Dus als je dat kunt voelen ben je bevoorrecht. Wat natuurlijk wel heel pijnlijk kan zijn, is als de verwachtingen die je aan een liefdesrelatie hecht, volstrekt met voeten getreden worden. Maar die verwachtingen kun je zelf bijstellen, waardoor je meer kunt genieten van je liefdesgevoelens.
Doet er niet toe, Duncan raakt vele gevoelige snaren, zijn zang en performance zijn geweldig. Dus we sidderen vrolijk verder.

Alledaagse Wijsheden

“Liefde maakt anders, liefde vernieuwt.”  

 J.V. Meininger 

“Zuivere liefde is een energie, een vibratie die niet tastbaar is maar wel voelbaar. Het is een vibratie die accepterend is voor wat er is.”

Sun van Meijel

“Elk leven is bedoeld om een stukje verder naar totaal bewustzijn van liefde toe te groeien. Dat is dus de zin van elk leven.”

Jita Elbers



Ervaring & Europa

Weer een prachtig interview van Fokke Obbema (vorige o.a. 4/2/’19), dit keer met broeder Bernardus. De zin van ons leven volgens da laatste is dat ons ruimte, vrijheid geboden wordt om een gelukkig leven te leiden. Dat staat helemaal los van religie, maar voor hem is het wezenlijk om de eenheid met God te beleven.
Toen hij tien jaar was had hij zijn eerste godservaring. Hij werd overvallen door het gevoel dat hij werd opgenomen in iets zo groots dat hem een enorm vredig en vreugdevol gevoel gaf, maar ook wat angst- aanjagend. Alsof er geen ‘ik’ meer was, een soort samensmelting van alles.
Wetenschap zegt dan: “God? Bewijs het maar.” Het is niet te bewijzen, zegt Bernardus, het gaat niet over ons intellect, maar over ervaring. Daarmee raakt hij een kern van Manzotti’s theorie (vorig blog), de persoonlijke ervaring wordt verwaarloosd, alsof die door de wetenschap bewezen moet worden.

Volgende week stemmen voor Europa. In de plaatselijke krant las ik dat drie burgemeesters van partnersteden (Gödöllö, Hongarije; Mörfel-Waldorf, Duitsland; en Wageningen) een resolutie hebben getekend. Ze pleiten voor democratie, tolerantie en mensenrechten in Europa, en tegen nationalisme, racisme en discriminatie. Na alle negatieve retoriek en politici die uit zijn op stemmerswinst, zou je haast gaan denken dat zoiets niet meer mogelijk is.
Goed nieuws dus. Lokaal praat je met mensen uit andere landen en je hebt minder last van de race
om stemmen. Het is ook de juiste weg: schaalvergroting (Europa) valt samen met schaalverkleining (lokale eenheden). Daarmee maak je vanzelf het nationale minder belangrijk.
De Belgische cartoonist Kamagurka had wel een origineel stemadvies: “Stem gewoon op een politicus die je nooit meer wil zien.” Grappig, maar ik houd het toch maar op mijn groene favoriet.

Alledaagse Wijsheden

Fokke Obbema: “Ontzegt u zich met deze levensvorm niet veel?”

Broeder Bernardus: “Juist door de beperkingen kan ik al mijn aandacht schenken aan wat ik echt belangrijk vind. Gegrepen door mijn godservaring ben ik bereid andere relaties op te geven, zoals u dat bereid bent omwille van de relatie met uw vrouw. Er lopen tenslotte miljoenen anderen op de wereld rond, waarom juist die ene? Dat valt nooit helemaal uit te leggen. Zo is het ook met mij en God.”

“Bij het verwoorden van wat ik ervaar, heb ik het intellect en dus ook de wetenschap nodig, zeker, maar de wetenschap maakt niet dat ik iets ervaar. Je moet altijd zoeken naar een balans tussen intellect en ervaring, maar die laatste wordt in deze tijd veel te weinig gewaardeerd.”

Broeder Bernardus



Zetel van bewustzijn

Het blijft rommelen in de wereld van de neurowetenschappers die zo graag vanalles fysiek in het brein willen proppen. Alles moet daar een plek krijgen, fysiek beschreven kunnen worden. En als we dan een bijna-dood ervaring hebben, moet er een stofje aangewezen worden om dat te verklaren, want als pure ervaring, los van het brein, wordt het niet geaccepteerd.
Maar ons brein is helemaal niet zo interessant, zegt schrijver Tim Parks tegen journalist Elke van Riel. Hij volgt de theorie van filosoof en psycholoog professor Ricardo Manzotti. De meeste filosofen en neurowetenschappers vatten bewustzijn op als iets dat in ons brein zetelt. Dat is gebaseerd op allerlei onjuiste aannames en ook op de behoefte om de wetenschap meer macht te geven. Je eigen ervaring is niet maatgevend, maar hoe zij door de wetenschap wordt uitgelegd.
In tegenstelling tot deze internistische visie, gestoeld op een in zijn ogen naïef materialisme, stelt Manzotti dat het bewustzijn niet in je brein zit, maar in de wereld om ons heen. Geen enkele neuro- wetenschapper heeft nog bewustzijn in het hoofd kunnen lokaliseren. Het is een aanname vanuit het materialisme dat het wel zo moet zijn. Mooi is dat Manzotti’s theorie aansluit bij visies die mensen al duizenden jaren geleden hadden. Zo slim en ontwikkeld zijn we ook weer niet in vergelijking met vroegere tijden en we hebben onze eigen collectieve dwalingen.
Gaat de theorie van Manzotti de hoofdstroom worden? Uiteindelijk wel, denkt Parks, maar het zal nog tientallen jaren duren. Er is macht mee gemoeid. En taal is een belangrijk probleem, wat het beïnvloedt onze waarnemingen. Die taal is afgeleid van de techniek. “Het is techniek zonder wijsheid.”

Alledaagse Wijsheden

Materialisme stelt dat de werkelijkheid volledig fysiek moet zijn. Dus ze noemen bewustzijn een ‘ding’ en kijken ernaar als een object. Wat geen enkele wetenschapper kan ontkennen, is dat zij inderdaad dit ‘ding’ dat bewustzijn heet gebruiken om te zoeken naar dit ‘ding’ dat bewustzijn heet. En dat het onmogelijk is om buiten bewustzijn te staan en bewustzijn te bestuderen als een ‘ding’.

Doug Erhard

“Bewustzijn is niet een of ander wonderlijk product, slechts toevallig gevormd door de wisselwerking van chemische componenten. Je bent geen waardeloos brok materie en je bewustzijn zal niet in rook opgaan.”

Seth/Jane Roberts

“Mij wordt wel eens gevraagd wat we met het gebrek aan vertrouwen in de wetenschap aan moeten. Ik maak me eerder zorgen om het tegenovergestelde. Ik denk dat we te veel vertrouwen in de wetenschap hebben. (...) Wie roept dat wetenschap ‘ook maar een mening is’ maakt zich schuldig aan een soort hedendaagse blasfemie. Maar veel te vaak heeft zo iemand gewoon gelijk.”

Rosanne Herzberger



Bevolkingspolitiek

Een betekenisvolle samenloop van omstandigheden: Vrij Nederland komt uit met een artikel over de wenselijkheid van minder geboortes. Elsevier verschijnt een dag later met een artikel over overheden die naar meer kinderen streven. Mara van der Lugt wil minder geboortes ten gunste van het tegengaan van klimaatverandering, Jelte Wiersma richt zich op meer macht als er meer baby’s zijn. Zorg voor het klimaat in het linksige blad, streven naar macht in het rechtsige blad.
Mijn middenweg: niet minderen met geboortes, maar wel ten bate van zorg en milieu. Van der Lugt vindt dat de discussie over minder kinderen schittert door afwezigheid. Maar als je aan de onderkant gaat sleutelen en de bovenkant wordt alsmaar ouder en krakkemikkiger, dan wordt de samenleving een wangedrocht. We gaan al te veel die richting uit. Forse babydaling zou samengaan met veel minder zorg voor ouderen.
Wiersma laat zien dat het aanmoedigen van de bevolking om kinderen te krijgen, wat in vele landen plaatsvindt, te maken heeft met nationale, economische, militaire, raciale en politieke macht. Volgens hem is het taboe op bevolkingsbeleid juist aan het verdwijnen, maar dan ten gunste van meer kinderen in eigen land. Actief tegengaan van immigratie door meer geboortes vind ik ook geen goede richting, wetende dat we onvermijdelijk dat pad van integratie zijn opgegaan.
Vanwege bevolkingsbeleid zijn wel het vaderschapsverlof uitgebreid en de kinderbijslag verhoogd. Op zichzelf goede zaken, maar de intentie erachter is discutabel. Wiersma: “Het kabinet-Rutte III zegt het niet hardop maar de boodschap is impliciet: ‘Nieuwe Nederlanders? Die maken we zelf.’” De bedoeling achter een maatregel is van essentieel belang, dat maakt bevolkingspolitiek zo complex.

Alledaagse Wijsheden

“Goede intenties zijn organisch: bloeien bij aandacht en verwelken bij verwaarlozing.”

Phillip Moffit

“Het Universum is een veld van intentie dat permanent zoekt naar expressie van die intentie.
Daar maken wij deel van uit. Leven als avontuur.”

Patrick Mundus



Kiekeboe

Het tromgeroffel is gestopt na twaalf uur lang doordenderen. Dat krijg je als je in Wageningen woont op zo’n honderd meter afstand van de grootste muziektent van het bevrijdingsfestival. Nu ben ik geen festivalganger en muziek heb ik in al het monotone gedreun niet kunnen horen. De feeststemming van de duizenden bezoekers heb ik wel kunnen inhaleren en m’n dag begon bevrijdend met de vrolijk stemmende zienswijze van Alan Watts (blog 9/8/’18). Via Happinez vernam ik dat de baby weet dat ‘kiekeboe’ het basisspel is.
De baby lacht niet om ons volwassen kiekeboe-gedoe omdat hij/zij zo simpel is, zo onwetend, maar juist omdat de baby begrijpt wat wij als volwassenen vaak al niet meer begrijpen. De baby bevindt zich nog dicht bij de bron. Watts ziet het hele leven als verstoppertje spelen. God speelt verstoppertje met zichzelf, kiekeboe, in de vorm van ons. God miste in de liefdevolle Eenheid de verrassing, de uitdaging en zie daar, wij mensen mogen met een masker op de rollen spelen.
Met humor gebracht is het een visie met een diepe waarheid. Schrijver Gerd Ziegler is van mening dat alle mensen die het diepe wezen van de wereld kunnen zien, gemakkelijk te herkennen zijn aan hun uitgesproken gevoel voor humor. “Enkel onwetenden zijn doodserieus en identificeren zich volledig met hun denken en doen.” Voor Watts geldt dat zeker, maar bij spirituele groten als Krishnamurti, Martin Buber, Carl Jung kan ik weinig humor ontwaren. Doodserieus, zich indentificerend met eigen denken/ doen, zijn ze trouwens ook niet  geweest.
À propos, gisteren was het ook internationale ‘Dag van de Lach’, in het leven geroepen door de grond- legger van de ‘Laughter-Yoga beweging’. Vandaag is het internationale ‘Bellenblaasdag’ (zeepbellen blazen om iemand te gedenken of een wens te doen) en internationale ‘Anti-Dieetdag’. Je blijft lachen. 

Alledaagse Wijsheden

“Je zou de vraag kunnen stellen, waarom God zich soms verbergt in de vorm van afschuwelijke mensen, of doet alsof hij mensen is die erg ziek zijn of veel pijn lijden. Bedenk dan vóór alles, dat hij dit niemand dan zichzelf echt aandoet. Vergeet evenmin dat in bijna alle verhalen waarvan je geniet, er goede zowel als slechte mensen moeten zijn, want de sensatie van het verhaal zit hem in het te weten komen hoe de goede mensen de overhand zullen krijgen over de slechte.”

Alan Watts 

“Gerucht: Alle kranten hebben al een editie klaarliggen voor als de wereldvrede uitbreekt.”

Loesje



Pluriforme Eenheid

Hij is weer in de brievenbus gevallen: de stempas. Direct maar de Euro stemwijzer geraadpleegd, terwijl ik allang weet op welke partij ik ga stemmen. Dan is het toch mooi als die partij op mijn ranglijst ook werkelijk bovenaan komt te staan. Minstens evenveel voldoening gaf het me om de partij die mij het minste aanspreekt onderaan de lijst met zestien partijen te zien bungelen. Heerlijk, dertig vragen op het gevoel beantwoorden, geen last van zogenaamde feitenkennis.
Omdat ik sterk voor Europa ben, op weg naar een Verenigde Wereld (vanuit het streven naar alomvat- tende Eenheid, zoals in het vorige blog verwoord, is een VW erg logisch), lees ik met graagte de opbeurende en stimulerende feiten. En die kwam ik de laatste weken in het doorgaans wat EU-sombere medialand wel tegen. Journalist Jeroen de Preter verzamelde een indrukwekkend aantal. Het gaat over kwaliteit van water/voedsel, dierenwelzijn, isolatie woningen, energieverbruik apparaten, verbod op wegwerpplastic, veiligheid auto’s en nog veel meer.
Hoogleraar Europese politiek Hendrik de Vos vindt het veelgehoorde verwijt dat Europa een zuiver neo-liberaal project is onterecht. Eurocommissaris Mededinging heeft bijvoorbeeld al drie keer Google een miljardenboete opgelegd. De Bulgaarse politicoloog Ivan Krastev zei tegen journalist Koen van de Ven dat het liberalisme niet gefaald heeft, maar dat het nog moet wennen aan het idee het niet het enige alternatief is voor de beste wereld. Het liberalisme moet een wereld met verschillende modellen herwaarderen, verliefd worden op een plek die ideologisch pluriformer is.
Daar herken ik mijn eigen pluriformiteit wel in. Mijn levensinstelling is behoorlijk liberaal en op de ranglijst van politieke partijen belandde de VVD op de een na laatste plaats. Het past ook in de visie
van samenvallende Eenheid en veelheid.

Alledaagse Wijsheden

“Leven is een ding en kennis een ander. Misschien is er wel zo’n tegenstelling tussen beide dat we kunnen zeggen dat al het vitale anti-rationeel is, niet alleen maar irrationeel, en dat al het rationele anti-vitaal is. Dit is de basis van de tragiek van het leven.”

Miguel de Unamuno 

“Door te laten zien dat de realiteit geen grenzen heeft, laat je zien dat alle conflicten berusten op illusie.” 

Ken Wilber

“Ik keek en keek. En wat zag toen mijn blik?
Wat eerst jou en mij leek, was echter mij en ik.” 

Oud spreekwoord



Wijsheid uit India

Een boekenkastje aan een huis gemonteerd ­– ik kende het verschijnsel niet. Maar ik vind het erg nuttig. Eenieder kan er boeken instoppen en/of uithalen. Een anonieme uitwisseling van boeken, met een grote variatie, daar houd ik wel van. Het is bovendien milieuvriendelijk. Zo stuitte ik op het fraaie boekwerk: ‘Wijsheid uit India’, met gevoelvolle citaten en prachtige foto’s.
In de colofon las ik dat in deze reeks ook zijn verschenen: ‘Wijsheid uit Azië’ en ‘Wijsheid uit Afrika’.
Tja, Europa was er niet bij. Wel begrijpelijk, op ons continent wordt in navolging van Descartes’ ‘ik denk, dus ik ben’ teveel gedacht. Dat smoort de wijsheid. Voor Noord-Amerika en Australië geldt dat ook, Zuid-Amerika zou ik nog wel een kansje hebben gegeven. En ja hoor, thuisgekomen zie ik op internet dat er ook een boek ‘Wijsheid uit Latijns-Amerika’ bestaat.
Wat het ophemelen van het denken betreft, in ‘Wijsheid uit India’ zet Krishnamurti daar vraagtekens bij. Het denken is in zijn ogen verknipt, omdat het van alles kan uitvinden en dingen kan oproepen die er niet zijn. Dat zal neem ik aan het geval zijn als het denken niet in contact staat met de intuïtie en het hart. De stortvloed aan informatie vandaag de dag maakt die dienstbaarheid van het denken aan intuïtie en hart nog belangrijker. Snel kunnen schiften wat er wel/niet toe doet.
Als er al een rode draad is in de meer dan honderd citaten dan springt de alomvattende Eenheid
het meest in het oog, het samenvallen van al het bestaande met de Goddelijke kern. De veelheid
en uniciteit van alles wordt daar vloeiend mee verbonden.

Alledaagse Wijsheden 

“Hoe leidt het zien van verschil tot eenheid? Eenvoudig omdat fysieke eenheid niet bestaat: het fysieke is het domein van de vormen en alle vormen verschillen onderling. Eenheid bestaat enkel
in het hart, als gevoel, als liefde. In de liefde verdwijnt het ik en blijft alleen de andere over.”

Svami Prajnanpad (1891–1974)

“De wereldenergie komt uit God in het centrum en vloeit naar hem terug. De wijzen beschouwen
het leven als een wiel waar ieder individu van zijn geboorte tot zijn dood in ronddraait. Men blijft
aan het wiel gekluisterd zolang men zich als afzonderlijk ervaart; maar men breekt eruit los eens
dat men zich zijn eenheid met God realiseert.”

Svetasvatara Upanishad (tussen 400 en 600 v. Chr.)



De geest verhuist

Met stijgende verbazing heb ik naar het tv programma ‘Het eeuwige leven van Jan Mulder’ gekeken.
Het begint zoals te verwachten was. Jan is niet bang om te sterven, maar hij vreest het grote NIETS.
Hij haat de machteloosheid dat je zelf niet kunt beslissen wanneer je ermee wilt stoppen, maar dat het lot van het lichaam met gebreken dat bepaalt. Het is afschuwelijk dat dit bestaan, dat hij zo liefheeft, voorbij gaat. Hij heeft er niet om gevraagd om hier te leven, maar om dan ook nog te moeten sterven... Een fout in de evolutie, die deugt niet, vindt hij.
De verbazing dient zich aan tijdens zijn gesprek met de Engelse futuroloog professor Ian Pearson.
In eigentijdse termen schetst hij de technische mogelijkheden. Over een paar decennia kan er een koppeling worden aangebracht tussen je brein en een instrument. Dan is de technologie ontwikkeld om het denken, geheugen, etc. naar een ‘cloud’ te brengen. Je bewustzijn bevindt zich dan in de machine- wereld. Daar kan je geest volledig doorleven als je lichaam stopt. Hij kan veel intenser ervaren en zich verbinden met andere geesten. Hij komt in een wereld met fantastische mogelijkheden terecht: “Being in heaven inside the cloud.”
Zo is het eeuwige leven, waar biljarden mensen al weet van hebben/hadden, gegoten in eigentijdse technische en atheïstische termen. Maar of je het nu ‘een cloud’, ‘de hemel’ of ‘een andere dimensie’ noemt, maakt niet veel uit. De visie komt dus verrassend dicht bij gangbare spirituele zienswijzen, maar wel met één cruciaal verschil. De technische visie gaat ervan uit dat elke geboorte een nieuwe geest/ bewustzijn produceert. Heel merkwaardig. Veel logischer is het dat die geest al bestaat en tijdelijk in dit lichaam gaat wonen. Om bij de dood weer te verhuizen naar het eeuwige NU.

Alledaagse Wijsheid 

Femke van der Laan (weduwe van burgemeester Eberhard van der Laan):

“Je krijgt de overtuiging: het komt uiteindelijk allemaal wel goed. Alles vindt uiteindelijk zijn weg wel. Het wordt wel anders, maar er komt een nieuw goed. Als je heel erg verdrietig bent, dan is dat er alleen maar. Net als wanneer je een huilbaby hebt. Dan weet je wel dat het kind op zijn achttiende niet meer huilt, maar als je daar middenin zit, zie je dat niet. Zo is het ook met rouwen om een dierbare. Maar nu weet ik: het komt allemaal wel weer op zijn pootjes terecht.”
Reactie van de interviewer: “Terwijl je ook kunt denken: alles loopt uiteindelijk verkeerd af.”
Femke van der Laan: “Nee, want de dood is niet verkeerd.”



Creatiesensatie en haar schaduw

Die sensatie waarover Seth vertelt (citaat 19/4/’19) en die in je hart huist, is volgens hem de essentie van het bestaan. Die vitaliteit is niet afhankelijk van je leeftijd of van een stoffelijk lichaam. Die vitaliteit gaat als een bevrijdend lied door het hele universum en door je hele persoonlijkheid. Je bent niet spiritueel als je loopt te somberen of jezelf aanvalt vanwege je zogenaamde zonden. “De vitaliteit van het heelal is creativiteit, blijdschap en liefde en dat is spiritualiteit.”
Die creatiesensatie kan iedereen ervaren, of het nu om koken, tuinieren of schilderen gaat. De grote kunstenaar Toon Hermans kwam onlangs weer op mijn pad met het boek ‘Liggen in het gras’. Ik heb al eerder (blog 18/5/’13) de loftrompet over hem gestoken. De gedichtjes zijn groots door de kleinheid waarmee hij diepe wijsheden verwoord en de humor die hij daarbij gebruikt. De cover van het boek is een schilderij van zijn hand.
Als je meer over het leven van Hermans leest, dan wordt duidelijk dat hij niet almaar dansend van creatieve blijdschap door het leven ging. Hij kon zwaarmoedig zijn, had depressieve periodes en de perfectie die hij nastreefde speelde hem regelmatig parten in het gemoed. De diepe creatieve sensatie kan kennelijk ook de donkere schaduw versterken.
Een duidelijk voorbeeld hiervan tref je aan bij Vincent van Gogh. Hij was zichzelf er terdege van bewust en verwoordde ook de gelijktijdigheid van emoties. In zijn ervaringswereld is er zelfs vrede in de storm. “Hoewel ik vaak in de diepten van ellende ben, is er toch nog kalmte, pure harmonie en muziek in mij.” Dat klinkt als een bevrijdend lied dat het universum verblijdt.

Alledaagse Wijsheden

“Je beroep is niet wat je wekelijks aan salaris thuisbrengt, je beroep is wat je hier op aarde doet
met zo'n passie en zo'n intensiteit dat het vanzelf spiritueel wordt.”

Vincent van Gogh

Kerkhof
hier is niemand klein of groot
hier is ied’reen éven dood
niemand kleinste, niemand grootste
hier is echt niet één de doodste
elke dode is gelijk
eindelijk ... einde – lijk”

“Twee treurwilgen staan bij de plas
zo intens, bijna mens’lijk te treuren
maar zijn ze alleen
met geen mens om zich heen
dan staan ze zich daar te bescheuren.”


Toon Hermans
 



Zelfonderzoek met compassie

Pasen is voor bijbelschrijvers de overtuiging dat de boodschap van Jezus Christus ­­– ‘vertrouwen op
God en de kracht van de liefde, mededogen met kwetsbare mensen, opkomen voor solidariteit en rechtvaardigheid’ – sterker is dan de dood. Zijn spiritualiteit gaat verder, blijft levend, is actueel,
urgent, aldus theoloog Theo Krabbe. Pasen kan voor ieder mens iedere dag gebeuren. Na een crisis,
een groot lijden weer opstaan, en met hernieuwde energie en verdiept inzicht de draad van je leven oppakken.
Vanwege Pasen trekt Blendle een blik open met artikelen over menselijke emoties en eraan gekoppeld adviezen voor een beter leven. Het gaat om wraakgevoel, vergeven, compassie. De aanpak is seculier, maar er worden wel pogingen gedaan om de humaniteit te versterken.
Wat betreft het zinnen op wraak is bij mij blijven hangen dat deskundigen ervan uitgaan dat iedereen zulke gevoelens kent. De fantasieën erbij worden niet afgekeurd, menigmaal zelfs toegejuicht. De gedachte aan wraak is zoet, het is een vorm van zelfverdediging. Je laat niet met je sollen, je zelfwaar- dering stijgt weer, je hebt een verstoord machtsevenwicht hersteld. 
Vervolgens zijn de deskundigen het erover eens dat daadwerkelijk wraak nemen ongezond is. Als er al sprake is van een triomfgevoel, dan is dat van korte duur. Wat mij vooral opvalt in de beschrijvingen is dat het begrip ‘dader’ zo absoluut wordt genomen. Er wordt gesproken over het aangedane leed, je bent beledigd, gekwetst door die dader. 
Maar het is toch je eigen inkleuring van die ervaring, het zijn toch je eigen verwachtingen en overtuigingen. Je eigen aandeel in de gebeurtenis onderzoeken en daarmee je kijk op de ander verzachten, lijkt me nog meer bevrijdend dan vergeven. Wel met compassie à la zenboeddhist en ‘twittermonnik’ Haemin Sunim (citaat hieronder). 

Alledaagse Wijsheden

“Niemand is perfect. Juist daarom is het belangrijk om liefdevol en mild te zijn voor jezelf en anderen. (...) Compassie is voor mij aandacht geven zonder enige vooringenomenheid, zonder ook maar iets aan die persoon te willen veranderen.”

Haemin Sunim

“Pasen is die uitzonderlijke ervaring dat het leven en de liefde het uiteindelijk winnen van de dood.”

Theo Krabbe



Lol in de dubbelrol

Socioloog Abram de Swaan schildert in zijn nieuwe boek de opkomst van de vrouwenemancipatie en de weerstand die dat oproept. Titel: ”Tegen de vrouwen: de wereldwijde strijd van rechtsisten en jihadisten tegen de emancipatie.” Hij toont zich ondanks de weerstand optimistisch over de voortgang. Onder ‘rechtsisten’ verstaat hij traditioneel orthodoxe én nieuwe extreemrechtse stromingen. Op grond van hun verheerlijking van de traditionele blanke natie willen de rechtsisten dat vrouwen dienstbaar blijven aan mannen.
In gesprek met journalist Han Renard heeft hij ook nog een dringend advies voor de vrouwenbeweging. ‘Bagatelliseer het huishouden niet.’ Veel vrouwen vinden dat ze in het huishouden belangrijk werk verrichten, maar hebben het gevoel dat linkse feministen hen minachten als huisvrouw en moeder. Jaag die vrouwen niet tegen je in het harnas, overtuig juist mannen ervan dat het belangrijk werk is, is zijn devies. Zeg: het huishouden is typisch mannenwerk — creatief, zelfstandig, eervol!’
Decennia geleden kwam de slogan: ‘Een zelfstandige meid is op haar toekomst voorbereid’. Tragische verhalen werden geschreven over de zware dubbelrol van vrouwen/moeders. Net als De Swaan nu had ik toen het ongemakkelijke idee dat je daarmee de dubbelrol onaantrekkelijk maakt voor mannen. Ik lanceerde de slogan: ‘Lol in de dubbelrol’, omdat ‘lol’ vooral ook jongens aanspreekt. Acteur Marcel Musters wil geloof ik de rollen helemaal omdraaien, getuige het citaat hieronder.
Dat lol beschouwd kan worden als een positief spiritueel begrip wist ik in de jaren tachtig nog niet. Seth (blog 18/5/’14) legt sterk de nadruk op het speelse, de creatieve vreugde van het spel. Werk wordt vaak te serieus genomen, dat remt de intuïtieve spontaniteit. Des te meer sta ik nu dus achter ‘Lol in de dubbelrol’, maar het heeft nog niet veel mannen die kant op gelokt. 

Alledaagse Wijsheden 

“Op de een of andere manier vind ik dat vrouwen veel slimmere wezens zijn, alsof jullie er een klein dimensietje bij hebben en dat die dimensie de wereld juist kan redden. (...) Ik denk dat de wereld door vrouwen geregeerd moet worden, dat de vrouwen nu aan de beurt zijn. De mannen hebben het zo verfuckt.”

Marcel Musters

“Echte spiritualiteit behoort toe aan de blijdschap en aan de aarde, en heeft niets te maken met zogenaamde volwassen waardigheid. Zij heeft ook niets te maken met deftige woorden en plechtstatige gezichten. Ze heeft wel te maken met de dans van het bewustzijn dat in je huist en met de sensatie van spiritueel avontuur, die in je hart huist.”

Seth / Jane Roberts



Communicerend vet

Wie wil dat niet, van alle narigheid en lijden afkomen. Osho heeft een advies ervoor. Dan moet je begrij- pen dat je geen ‘zelf’ hebt. Je zal het vooral ook moet voelen, denk ik, maar dit terzijde. Hij garandeert je dat het een gewéldige opluchting is. Want als je geen zelf hebt, verdwijnt ook de behoefte aan de ander. Je hoeft niet gevoed te worden door de ander.
Ik had net een artikel gelezen over obesitas en dat wordt door betrokkenen vaak als lijden beschouwd. Daarvoor klopt de Osho theorie wel. Met overgewicht (alsof er objectief een ideaal gewicht zou bestaan) voelen velen zich negatief bejegend. Als het oordeel van een ander je in het geheel niet raakt, verdwijnt het lijden. Maar ja, kom maar eens van dat ‘zelf’ af.
Lost Osho het probleem op via de psyche, in het artikel doen twee onderzoekers het via de materie. Liesbeth van Rossum en Mariëtte Boon schreven het boek ‘Vet belangrijk’. Een prima betoog waarmee de mythe ‘Elk pondje komt door het mondje’ onderuit gehaald wordt. Je aanleg om dik te worden hangt voor meer dan de helft van je genen af.
Vet is intelligent en ons grootste orgaan. Het communiceert constant met de rest van je lichaam. Sterker nog, vet heeft een geheugen. Dan blijkt er naast wit vet ook nog erg gunstig bruin vet te bestaan. Die bruine cellen kunnen bij kou veel sneller vet laten omzetten in warmte. Dus: een koude douche brandt via bruin vet calorieën weg.
Ik geloof het graag. Daarnaast zal ons slimme vet ook met de psyche samenwerken. Op dit vlak valt er nog veel aan inzichten te winnen, veel diepgravender dan het obligate ‘gebrek aan wilskracht’.

Alledaagse Wijsheden

“Veel stress kan dik maken doordat stresshormonen leiden tot 'snacktrek' en meer buikvet — Weinig slaap is funest voor het bioritme van ons vet — Prettige verrassing: door te eten draag je bij aan je verbranding — Er zijn veel verborgen dikmakers, zoals onbalans in onze darmbacteriën, bepaalde medicijnen en hormoon verstorende stoffen uit onze omgeving.”

Mariëtte Boon & Liesbeth van Rossum 

“Liefde is alleen authentiek als zij vrijheid biedt, laat dat je maatstaf zijn. Liefde is alleen dan oprecht als het de privacy van de ander niet aantast, en individualiteit en eigen ruimte respecteert.”

Osho



Hitparade van de angst

“Waarvoor zijn we écht bang?” Het Amerikaanse onderzoeksbureau Pew Research brengt dat via interviews wereldwijd jaarlijks in kaart. Journalist Jan Stevens schrijft erover. De angst voor klimaat- verandering spant de kroon, de angst voor terreur zwakt af en de angst voor cyberaanvallen en Noord-Koreaanse raketten zit in de lift. Ook de angst voor de Verenigde Staten groeit. Uiteraard zijn angsten regio- en tijdgebonden. Bijvoorbeeld: Polen ligt wakker van een mogelijke inval van Rusland, Nederland van cyberaanvallen.
En zo construeren de onderzoekers een hitparade van de angst. Angstdeskundige Paul Verhaeghe vindt de angst voor klimaatverandering zeer positief, want het wijst op een toenemende bewustwording en bereidheid er iets aan te doen. Ik denk dat angst vooral verlammend werkt, bereidheid om aan de slag te gaan zonder angst en met kennis van zaken is constructiever.
Zo’n uitstalling van angsten kan op zichzelf al angstvergrotend werken. Als zoveel mensen dat voelen... Hoe anders zou het zijn om een hitparade van de liefde samen te stellen. Natuur, muziek, dieren, mensen, sporten, kunst, cabaret, koken, reizen, musea, internet en weet ik wat nog meer zouden goed kunnen scoren. Daar word je vrolijk van.
Natuurlijk mogen angsten er zijn, het is goed om ze te accepteren en te koesteren. Belangrijk voor het hanteren van angst is zelfvertrouwen, geloven dat je kracht sterker is dan je angst. Het is een deel van onszelf, angst voor de angst brengt ons verder van huis. In veel gevallen zal het trouwens meer om bezorgdheid gaan in plaats van angst. En bezorgdheid is minder verlammend, zij kan overgaan in zorg. 

Alledaagse Wijsheden 

“Man ligt op stoel bij psychiater: ‘Mijn grootste angst is dat ik aan de verkeerde angst lijd.’”

Kamagurka (illustratie in HUMO)

“Angst zoekt zekerheid en sluit zo alle deuren. Vertrouwen strekt haar vleugels en vliegt vrij.” 

“Baan geen pad om je angsten heen. De enige weg is er dwars doorheen.”

Patrick Mundus



Meer ik, Meer wij

De Kameroense filosoof Pius Mosima, die in Tilburg promoveerde op het proefschrift ‘Interculturele filosofie’, vertelt aan journaliste Nanne van den Berg dat in een lange reeks Afrikaanse talen hij het woord ‘depressie’ niet is tegengekomen. Depressie zoals wij dat kennen, bestaat in zijn land niet. Symptomen als neerslachtigheid, interesseverlies zijn er wel, maar dat wordt uitgelegd als een verstoorde relatie met de gemeenschap. Die moet geheeld worden om je weer met de vitale levenskracht te verbinden.
Genezing is niet de taak van het individu, maar van de gemeenschap. De energie van het leven
stroomt van God, naar subgod, voorouder, mens, natuur. Aan het holistische helingsproces neemt de hele gemeenschap deel, er wordt gedanst, plezier gemaakt. Doel is om de verbroken band tussen gemeenschap en de persoon te herstellen. Individualiteit is van minder belang, de gemeenschap staat voorop.
Nederland, met depressie als volksziekte nummer 1, zou hiervan kunnen leren, vindt Mosima. Ja, de vitale energie die alles verbindt is wezenlijk, helemaal eens. Maar zijn uitgangspunt dat het hoogst haalbare voor iemand is om een positieve relatie te hebben met de mensen om zich heen, knelt voor de Westerse ontwikkelingsweg. Met veel vallen en niet altijd goed opstaan proberen we de eigen identiteit niet ondergeschikt te maken aan de gemeenschap. Dat heet individualiseren. Maar daarmee wordt de gemeenschap niet onbelangrijk gevonden. Het begint echter met een optimale zelfkennis, band met jezelf.
De vele depressies zijn dan ook minder een uiting van een verstoorde band met de gemeenschap, maar veel meer een teken dat de kosmische zingeving niet gevoeld wordt. De verbinding met die vitale kracht vanuit jezelf blijft een huzarenstukje. Teruggaan op deze weg kan echter niet meer. Mosima’s raad voor het Westen is: minder ik, meer wij’. We kunnen hier denk ik beter pleiten voor: ‘meer ik, meer wij’.

Alledaagse Wijsheden

“Wees de echo van niemand, zelfs niet van een wijsgeer.”

Pythagoras  (580–504 v.Chr.) 

“In de woorden ‘Ken uzelf’ ligt een nieuw geloof besloten, dat de menselijke natuur in staat is God te bereiken zonder dogma, autoriteit of angst. De innerlijke reis is van start gegaan en God is het hoogste doel geworden: complete zelfkennis.”

Socrates (470–399 v.Chr.)



Gemengde opinies

In het katern ‘Opinie & Debat’ van de NRC lees ik een zeer degelijk en uitgebreid artikel over het toenemende en vaak onnodige pillengebruik. Big Farma wringt zich volgens journalisten Karel Berkhout en Jeroen Wester ‘in de pen’ van de voorschrijvende arts. Duurdere pillen krijgen voorrang boven goedkopere onder het mom dat ze beter zijn, wat niet is aangetoond. En ga zo maar door. We hadden
al zo’n vermoeden ja, dat het niet erg zuiver was.
Vrolijker wordt het in een volgend artikel niet. Karin Gaemers en Hugo Borst spuien hun gal over de ‘bestuurlijke obesitas’ in de zorg. Ze zien na hun manifest over het moreel failliet in de zorg van twee jaar geleden geen enkele verbetering. Grootschaligheid, bestuurders en overheid zijn de boosdoeners. En passant worden onderwijs, politie, gevangeniswezen ook door de mangel gehaald.
Tussen deze ellende in mag Maarten Boudry (vorig blog) weer zijn zegje doen. Hij onderscheidt vier typen zwartkijkers. Allereerst de ‘nostalgische pessimist’, vroeger was alles beter. Vervolgens de ‘wacht maar doemdenker’. Ja, de wereld gaat vooruit, maar binnenkort overschrijden we een kritieke drempel en donderen we de afgrond in. Dan de ‘cyclische pessimist’ die erkent dat het nu goed gaat, maar dat de wereldgeschiedenis toont dat zulke periodes ten einde komen. Ten slotte de ‘trendmolendenker’. Het ene morele kwaad verdwijnt, het andere komt ervoor in de plaats.
Interessant en belangrijk, Boudry laat zien waar de valkuilen liggen. Met dergelijke kennis kan een fundament gelegd worden onder de adviezen voor verbetering. Want een basaal vertrouwen in de
alles omvattende verbondenheid is nodig voor werkelijke vooruitgang op de verschillende terreinen.

Alledaagse Wijsheden

“Het wijdverbreide pessimisme is schadelijk. Wie een betere wereld tot stand wil brengen, moet eerst geloven dat zoiets überhaupt mogelijk is.”

Maarten Boudry

“Vertrouwen daagt de ziel uit om verder te gaan dan zij kan zien.”

William Clarke



Samen één

“Eenzaamheid is in wezen niet iets wat je kunt uitzoeken of nalaten. Wij zijn eenzaam.” Bij deze uitspraak van Rainer Maria Rilke denk ik: Wat bedoelt hij ermee? Nu staat Rilke niet bekend als een vrolijkerd, dus ik vrees dat deze ‘waarheid’ voor ons allen is bedoeld. In positieve zin zou het citaat uiterst diepzinnig zijn. Tezamen zijn wij Eén, dus EenZaam, oftewel eenzaam, altijd bijeen. Dat sprankje hoop vervliegt als ik de toelichting van Carolien van Welij lees. Als je eerlijk bent weet je dat je in je eentje eenzaam bent, anders strooi je jezelf zand in de ogen. Dus we zitten weer opgescheept met negatieve energie die voor iedereen zou gelden.
Daar zijn mensen vaak goed in, negatieve energie verspreiden als dat niet nodig is. Neem de cultuur- pessimisten, wetenschapsfilosoof Maarten Boudry schreef er een artikel over op basis van zijn boek ‘Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat’. Het is bekend, slecht nieuws springt veel sneller in het oog dan goed nieuws en bereikt razendsnel de wereldbevolking. Sociologen spreken over ‘normatieve ophoging’. We raken gewend aan toegenomen zegeningen, verhogen onze standaard en worden gevoeliger voor misstanden. Vrede, vrijheid en welvaart wennen.
Boudry geeft nog een verklaring voor het verschijnsel. Als je klaagt over jezelf word je een zeurpiet gevonden, maar doe je dat over de hele samenleving, dan ben je diepzinnig en slim. Zeg je dat het nog nooit zo goed is gegaan, dan ben een naïeveling met een gebrek aan kritisch denkvermogen. “Echte intellectuelen zijn pessimisten.” Tja, dan maar geen intellectueel, ik had daar toch al niet veel mee op. Natuurlijk kan er nog veel verbeterd worden, de uitdaging is om Samen-Eén-Zijn steeds beter vorm te geven in de aardse werkelijkheid.

Alledaagse Wijsheden

“Weinig cultuurpessimisten getroosten zich de moeite om feiten en cijfers aan te dragen voor hun grandioze beweringen over het diepe verval van onze tijd. Dat bewijst natuurlijk nogmaals hun ontzettende slimheid. Gewapend louter met hun eigen natte vinger en hun eruditie, kijken zij door de sluier van het wereldgebeuren, en voorvoelen zij de nakende ondergang.”

Maarten Boudry 

“Creativiteit is de vrije stroom van Universele intelligentie door onze energievelden en onze harten, van en naar de Eenheid. De unieke talenten, bekwaamheden en ervaringen die we hebben zij ons gegeven door – en onze bijdrage aan –­ deze Eenheid.”

Arnold Patent



Onderliggende standpunten

Begin jaren zeventig deed ik onderzoek naar communes. Toen de uitkomsten naar buiten kwamen werd me nogal eens gevraagd of ik zelf in een commune woonde. Mijn ontkennende antwoord lokte niet zelden de reactie uit: ‘Dan kun je het niet onderzoeken.’ Eind jaren zeventig verrichtte ik een onderzoek naar echtscheiding. De vraag of ik zelf gescheiden was, kon ik dit keer met ‘ja’ beantwoorden. Menigmaal was de reactie: ‘Dan kun je het niet onderzoeken.’
Heerlijk bevrijdend, niets voldeed. In het eerste geval kon ik me niet inleven, was de gedachte, in het tweede geval was ik bevooroordeeld. Onderliggende uitgangspunt was in beide gevallen dat onderzoek waarheid moet opleveren, waardevrij dient te zijn. Dat aureool kan geen enkele wetenschapper waar- maken. Gedachten zijn energiestromen die de uitkomsten beïnvloeden.
Ik moest eraan denken toen ik in het interview van Greta Riemersma met psychiater Dirk De Wachter las dat de verbinding tussen mensen aan het teloorgaan is. De gerichtheid op het ‘ik’ levert hechtings- problemen op. Daartegenover staat het standpunt dat hechten in relaties gevaarlijk is, knellende verwachtingen en voorwaardelijk liefde tot gevolg heeft. (De niet rouwende weduwe in het vorige blog was wellicht een voorbeeld van een onthechte liefde.)
Ook ik dit geval zijn de onderliggende standpunten bepalend. De Wachter voegt zich bij de filosoof Levinas, die ‘de Ander’ beschouwt als de essentie van het bestaan. Onthechting wordt veelal vanuit
een universele blik geduid, de essentie wordt gezocht bij het grotere geheel. Ook dit is bevrijdend. Beide zienswijzen benoemen aspecten van de werkelijkheid, beide zijn waardevol.

Alledaagse Wijsheden

“Het leven is soms lastig - en dan iemand bijstaan, iemand helpen, dat geeft een vervullend gevoel. Het is betekenisvol om te weten: ik ben er voor iemand.”

Dirk de Wachter

“Onthechting is vergelijkbaar met onkruid wieden in de eigen tuin.”

Sun van Meijel



Ouderen

De romantiek van samen gezellig oud worden is al vaak ontrafeld. Psycholoog Luc Van De Ven doet daar in gesprek met Stefanie de Jonge een schepje bovenop. Hij praat uitgebreid over de irritaties bij oudere koppels en de overeind gebleven wens om de ander te veranderen. Zijn advies: stop daarmee en probeer de situatie leefbaar te maken. Studenten hebben het er moeite mee als hij zegt dat het bij oudere koppels niet over de Grote Liefde gaat.
Een thema dat verder zijn aandacht heeft is gecompliceerd rouwen. Een voorbeeld ervan is het verhaal van de weduwe Anna. Zij mist haar man helemaal niet, geen verdriet, maar ze is nog dagelijks kwaad op hem. Ze voelt zich schuldig dat ze niet rouwt zoals het hoort. De mores rond rouwen liggen nogal vast. Zelf heb ik eens een weduwe geïnterviewd die veel van haar man hield, maar geen enkel rouwproces doorliep. Het leven ging door, omstanders waren gechoqueerd, een psychologenvriendje veronderstelde een jeugdtrauma.
Anna’s man had haar vijftig jaar lang niet aangeraakt. Ze is boos op hem én op zichzelf omdat ze het heeft laten gebeuren.  Als zeventigers bij Van De Ven komen met het verhaal dat ze (zoals Anna) een aantal verkeerde beslissingen in hun leven  hebben genomen, dan probeert hij ze meer gemoedsrust te geven door ze te leren omgaan met het feit dat ze verkeerd gehandeld hebben. Iedereen heeft recht op één tot twee flaters per jaar, is zijn motto.
Het flaterschap zou ik niet bevestigen. Niemand weet hoe het leven was gelopen bij een ander besluit. Belangrijker lijkt mij de vraag: wat heb je geleerd, hoe heeft het leven je verrijkt, innerlijke groei bevorderd. Essentieel is om de schuld en het zelfmedelijden eruit te halen, dan kunnen mensen verder.

Alledaagse Wijsheden 

“Eerst is er altijd de inspanning, het moeizaam geploeter en dan is er opeens, als vanzelf, de heling. Dat is groei.”

Eva Pierrakos 

“Door het pad van loslaten te volgen zal je energie onbekommerd kunnen stromen en zul je een vrij mens worden. Zo kun je midden in het dagelijkse leven staande je psyche van haar ketenen bevrijden en de ziel haar aangeboren vrijheid terug geven.”

Michael Singer



Kinderen

“Het aantal doden is opgelopen tot....” En dan volgt een getal. Daarna wat feiten met beelden van de ramp. Een kenmerkend journaal fragment en het schema kan dagen achtereen herhaald worden. De getallenreeks verliest betekenis, de beelden zijn bekend. Standaardteksten, neutraal gepresenteerd, geen sinecure om dat maar steeds voor de buis te brengen.
Natuurlijk kan het ook anders, heel anders. Ik was onder de indruk van het programma ‘Sinan zoekt de klas van Elias’, het verhaal van en over de Syrisch-Nederlandse Elias (16). De oorlog in Syrië komt via het gevoel dichtbij. Als kinderen vertellen hoe hun leven verstoord werd door bommen, hoe ze vluchten naar het westen (eerst de vader) en naar het buurland (rest van het gezin), dan weet je niet alleen dat oorlog een drama is, je voelt het diep vanbinnen. De rustig betrokken manier van presenteren door Sinan Can geeft je daar alle ruimte voor.
Een andere grootmeester is Beau van Erven Dorens. Hij leefde vijf dagen in villa Pardoes, waar gezinnen met een ziek kind een week vakantie kunnen vieren. Zijn aanpak is emotioneel betrokkenen en evenals Can weet hij de kinderen aan het vertellen te krijgen. Alledaags en aangrijpend. Van Erven Dorens vindt het maken van zo’n tv programma voor zichzelf ook een leerproces. Misschien is dat uitdragen wel de sleutel naar werkelijk bereiken van de kijker.
Vandaag kwam het journaal trouwens met een goednieuws bericht, natuurlijk nog steeds neutraal gepresenteerd. In 2030 mogen er geen kinderen meer onder de armoedegrens leven. Negentig partijen hebben zich verenigd om dit voor elkaar te krijgen. Hopelijk doet de ANBO, belangenorganisatie voor senioren, hier actief aan mee. Senioren zijn gebaat bij een vitale jeugd.

Alledaagse Wijsheden

“Every child is an artist.”

Pablo Picasso 

“Er zijn geen taalbarrières als het gaat om kinderen en spelen.”

Conni Sellecca



Goedgelovige toehoorder

Levenskunst definieerde ik vaak als acceptatie, vertrouwen, mededogen. Michael Singer heeft de laatste twee niet nodig en concentreert zich volledig op de eerste. Geen voorwaarden stellen aan het leven en het hart openhouden (blog 25/5/’17). Hij heeft een mantra-achtige manier van schrijven. Door in net andere bewoordingen voortdurend hetzelfe te zeggen, kun je er niet meer omheen. Elke voorwaarde die je aan het leven stelt, houdt een beperking van je geluk in.
De enige verstandige keuze die je kunt maken: met blijdschap ondergaan van alles wat het leven brengt. En nu komt het: het enige wat je nodig hebt als je ervoor kiest om onvoorwaardelijk gelukkig te zijn, is voor honderd procent eerlijk zijn over je innerlijke leven. En daar wringt de schoen voor de niet verlichte mens behoorlijk. In een artikel van Ann-Sofie Dekeyser lees ik dat we niet zozeer in een nieuw tijdperk van leugens leven, maar dat we altijd al gelogen hebben.
Leugendeskundige Sophie van der Zee meldt dat we nog steeds liegen om onze zelfrepresentatie te managen. Het sociale liegen om de ander niet te kwetsen komt volgens communicatiedeskundige Timothy Levine veel minder voor dan de rest, slechts 2% van de leugens heeft die bedoeling. (Is dit misschien een leugen...?) De Duitse filosofe Bettina Stangneth is van mening dat zonder toehoorder, zonder (goed) gelovige, de leugen niet bestaat.
We liegen veel meer dan we denken en dat is dus een groot struikelblok om het weldadige geluk à la Singer te ervaren. Want we liegen ook veel tegen onszelf. In termen van Stangneth zijn we dan zelf de goedgelovige toehoorder. Willen we dan niet gelukkig zijn? Jawel, maar we willen ook graag een paar vooroordelen en voorwaarden overeind houden. Bloedeerlijk zijn tegenover jezelf is geweldig lastig.

Alledaagse Wijsheden

“Door trouw te blijven aan je voornemen onvoorwaardelijk gelukkig zijn, zul je alles ontdekken wat er over jezelf, anderen en de aard van het bestaan te ontdekken valt. Je zult alles te weten komen over je geest, je hart en je wil.”

“Als het je lukt open te blijven zullen golven van verheven energie je hart vullen. Spirituele oefeningen zijn geen doel op zich. Zij werpen pas vruchten af als je voldoende open bent.”

Michael Singer

“Het klopt niet wat Geert Wilders zegt, maar hij heeft wel gelijk.”

PVV-stemmer



Naar de vergetelheid

Vanuit Kanaleneiland Utrecht, waar het drama van de schietpartij in de tram had plaatsgevonden, kwamen ook opbouwende geluiden. Het is een gebied waar veel mensen gewend zijn hun stembiljet bij het oud papier te gooien. Rianne Oosterom sprak met buurtbewoners die van mening waren dat je juist nu wél naar de stembus moet gaan en moet stemmen op vreedzame partijen. Dat is verbindend. Minder verbindend waren de verhitte discussies over de reden van de schietpartij door de Turks-Nederlandse dader. Al snel ging het over een terroristische aanslag. Dat werkt angst in de hand, wat je verder weg- brengt een vreedzame samenleving.
Terrorisme-expert Beatrice de Graaf leverde een waardevolle bijdrage. Zij betoogde dat bij versimpeling tot één oorzaak er sprake is van onjuiste berichtgeving. Er is meerduidigheid, verschillende mogelijke oorzaken lopen naadloos in elkaar over en die melden vergroot de verwarring. Dat mag en dat maakt jongeren weerbaar in het omgaan met onzekerheid.
Minder spotlights op de dader is ook een goede zaak. De grote aandacht voor het fascistische gedrag van de Noor Anders Breivik tijdens zijn proces ontlokte Leendert Jonker de uitspraak: “Ik ben tegen de doodstraf, maar ik heb geen enkel bezwaar tegen doodzwijgen.” Dat laatste kan bij een nieuw drama niet, maar rustiger feiten vermelden zonder vergaande speculaties is wenselijk.
Een geweldig voorbeeld van verbindend gedrag gaf de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern. In Christchurch waren in een moskee vijftig mensen doodgeschoten door een racistische Nieuw-Zeelander. Met hoofddoek bezocht zij de moskee om van haar voelbaar oprechte betrokkenheid te getuigen. Bob van Huët meldt haar uitgangspunt: ‘zij zijn wij’. Dat is ten diepste de essentie. Ardern haalde de dader ook uit de schijnwerpers: “Ik zal zijn naam nooit uitspreken. Hij zocht roem, hij krijgt vergetelheid.”

Alledaagse Wijsheden 

“Daders zijn geen eendimensionale duivels, ze zijn niet alleen maar ‘gek’, ‘gestoord’ of ‘jihadistisch’. Ze zijn net zo gelaagd en meerduidig als u en ik.”

Beatrice de Graaf

“Jacinda Ardern toont het leiderschap dat de wereld nodig heeft om uit de huidige chaos te raken.”

Bernice King



De innerlijke toeschouwer

(vervolg)

Pierson toont uit eigen ervaring de onwetendheid van velen als het om spiritualiteit gaat. Veel mensen denken dat als je meedoet aan bepaalde geloven, sekten, rituelen je automatisch spiritueel bent. Maar het woord heeft als uitgangspunt ‘spirit’, dus geest. Daarmee staat het innerlijke geestesleven centraal bij spiritualiteit. Je bent niet je verstand, je gedachten, je bent het bewustzijn dat dit alles observeert. Vanuit die positie kan er een draai aan gegeven worden in een richting die het leven meer bevredigend maakt. Daar is geen kerk voor nodig.
Vooroordelen genoeg over het spirituele leven. Het zou voor zwevers zijn. Maar hoe kan nu de innerlijke zoektocht naar wie je werkelijk bent tot zweven leiden? Bij uitstek moet je goed geworteld zijn om de observeerder het werk te laten doen. Alles wat een identiteit lijkt te zijn, je naam, je positie, relaties, is veranderlijk. Pierson: “Er is één constante die er altijd is, namelijk de toeschouwer van het leven. Je bewustzijn, diegene die je gedachten, je emoties, de externe wereld gadeslaat.” Het gaat dus om een leven vanuit bewustzijn, in plaats vanuit steeds denken.
Het vooroordeel dat spiritualiteit mensen passief maakt is daarmee ook van tafel geveegd. En dat je de oorzaak van problemen die je ervaart niet bij een ander of bij externe omstandigheden legt, maakt je niet ongelukkiger, maar juist krachtiger. Je kunt er lessen uit leren en het gaat daarbij niet om schuld, goed of kwaad. Je ontwikkelt een vertrouwen: het leven loopt zoals het loopt. Je hebt het in eigen handen om er al dan niet een probleem van te maken. Gevoelens van rouw, verdriet kunnen gewoon geaccepteerd worden en vaak besef je later pas wat die moeilijke periode voor je heeft betekend. 

Alledaagse Wijsheden

“Spiritualiteit lijkt ongrijpbaar omdat het ook zo is, maar het grappige eraan is dat dát nou juist de essentie ervan is. Het gaat voorbij de ratio en voorbij het praktisch denken. Het is iets wat je alleen door ervaring kunt ‘begrijpen’.”

Nina Pierson

“Het draait bij spiritualiteit niet om meer goddelijkheid verwerven, maar om meer mens worden.”

Lama Das



Turbo, Crash, Hooggevoelig of Bore-Out?

Cosmopolitan pakt uit. In mijn beperkte visie was het vooral een modeblad, maar nu kwam ik via Blendle zowaar een uitgebreid stuk over ‘bewuster leven’ tegen. Eerste deel: ‘Druk, druk, druk’. Nuttig, maar ik ben er doorheen gevlogen. Wij gepensioneerden hebben het niet zo druk en trouwens, als je het heel druk hebt lees je het niet.
Deel twee: ‘More Self-Love’ (Tanja Verstappen). Belangrijk: omarm het innerlijke kind in jezelf. Het klinkt als vanzelfsprekend een goed idee, maar heel wat mensen vinden dat soft gedoe of zijn het innerlijke kind helemaal kwijt. Terwijl het toch echt de moeite waard is om met dat kind contact te maken, het heeft veel voor je gedaan. Verstappen betoogt dat je je gevoelens en emoties als je kinderen kunt beschouwen, die je liefdevol kunt observeren en benaderen. Dat is zelfliefde, goed zorgen voor jezelf.
Beland bij deel drie: ‘stress’, scroll ik het cortisoldeel weg en richt me direct op de vier stresstypen van Carien Karsten. Altijd geinig, die rijtjes. Ben je een TurboType, een CrashType, het Hooggevoelige Type of een Bore-OutType? T.T. is productief, ambitieus, heeft een hoog energiegehalte. Veel sport, moeite met ontspannen. C.T. vraagt weinig aandacht, solide, betrouwbaar, kan zichzelf behoorlijk uitputten en blijft in dezelfde hoge versnelling doorgaan tot de burn-out.
H.T. is artistiek, sensitief, alles komt hard binnen. Veel piekeren en boosheid die niet naar buiten komt, maar met negatieve gedachten op zichzelf is gericht. Ten slotte B.T. Rationele denkers, niet initiatiefrijk, ook met sociale contacten niet. Bij stress: bankhangers, nauwelijks te motiveren. Dan arriveer ik bij het slotdeel (Nina Pierson) en daar ga ik eens goed voor zitten: “Wat is spiritualiteit nou eigenlijk echt? En ja, dit artikel is nu juist bedoeld voor niet-zwevers.”
                                                               Wordt vervolgd

 Alledaagse Wijsheden

“Alle gedachten, hoe ‘negatief’, hoe vreemd, hoe duister dan ook, zijn je kinderen,
delen van jou die een naar thuis verlangen.”

Jeff Foster 

“Ik werd opnieuw geboren toen mijn ziel en mijn lichaam elkaar lief kregen
en een huwelijk aangingen.”

Kahlil Gibran



Gehavend zelfbeeld

Een groot fictielezer ben ik niet. Geef mij maar non-fictie, de werkelijkheid is wonderlijk genoeg. Zo
kon het gebeuren dat in 2009 half Nederland over Herman Koch en zijn boek ‘Het Diner’ sprak, terwijl
ik in 2019 er toch maar eens aan begonnen ben. Ik wilde weten waar Nederland (en ver buiten de grenzen) zo weg van was en waarvan verschillende films zijn gemaakt.
De essentie van het plot kon je niet omheen, daar waren recensies te duidelijk over. In het boek ben
ik op pagina 115 en pas nu begint het plot zich mondjesmaat te ontvouwen. Bladzijden lang heeft
Paul in gedachten zijn gal gespuwd over zijn in Nederland zo bekende broer Serge. Dat gebeurde
tijdens het samen met zijn vrouw wachten op broer en schoonzus waarmee ze in het restaurant hadden afgesproken.
Hij vertelt wat hem verschrikkelijk tegenstaat aan zijn broer, waarvan hij walgt, bijvoorbeeld van zijn schijnheiligheid. En passant neemt hij in zijn afkeuring ook de gerant van het restaurant mee, en vervloekt hij alles, inclusief de meisjes met zwarte schorten, maar bovenal broer Serge. (Dat ‘alles’ is betrekkelijk, want het is exclusief echtgenote en zoon.)
René Gude zei ooit dat je zelfbeeld grotendeels wordt bepaald door wat je denkt dat anderen over je denken. Ik zou het willen omdraaien. Je zelfbeeld wordt mede bepaald door wat jij van anderen denkt. Paul bevuilt in hoge mate zijn eigen systeem, giftige energieën worden rondgepompt. Broer Serge hoeft er geen last van te hebben, zijn zelfbeeld wordt niet geraakt. Maar Paul blijft zitten met een zwaar gehavend zelfbeeld. Gelukkig is het fictie en ik hoop dan maar dat fictie niets over het zelfbeeld van de schrijver zegt.

Alledaagse Wijsheden

“Als je geen vrede kunt vinden binnenin jezelf, zal je het nooit ergens anders vinden.”

Marvin Gaye

“Liefde, mededogen en verdraagzaamheid zijn geen luxeartikelen, maar eerste levensbehoeften.”

Dalai Lama



The Now Age: vrouwelijke energie

Op internationale vrouwendag en tegen de achtergrond van het honderdjarig bestaan van vrouwenkies- recht is het gerechtvaardigd om de vrouwelijke energie in het zonnetje te zetten. Ze is met een ware zegetocht bezig. Volgens Happinez is het een energie die verbonden is met leven vanuit intuïtie, creativiteit, gevoel én innerlijke kracht. Het wordt ‘The Now Age’ genoemd. Dat is begrijpelijk, want yin vertoeft in het NU, yang is gericht op de toekomst.
Journaliste Marja Pruis (59) zegt in haar boek ‘De nieuwe feministische leeslijst’ dat feminisme hotter is dan ooit. Bregje Hofstede (30) die voor De Correspondent het nieuwe feminisme onderzoekt is het daarmee eens. Zij stuitte ook op wantoestanden en weet te vertellen dat 88% van de straten in Amsterdam de naam van een man draagt en 70% van de talkshowgasten een man is. Pruis is van mening dat in haar jonge jaren feminisme het afzweren van vrouwelijkheid heeft aangezwengeld (klopt, in mijn jongere jaren was ik daar behoorlijk op tegen) en ze denkt dat de generatie van Bregje de vrouwelijkheid echt begint te vieren.
De opmars van de vrouwelijke energie, ook voor mannen. Een belangrijk gegeven voor minister Ingrid van Engelshoven die ‘30% vrouwen aan de top’ (wettelijk geregeld) haar gênantste dossier noemt. Veel grote bedrijven, zoals AHOLD en ING, halen dat helemaal niet, aldus Van Engelshoven. Ze komen met slappe smoesjes: ‘we slelecteren op kwaliteit’. Dat kan écht niet in haar ogen, suggereren dat er geen vrouwen met kwaliteiten zijn. Ze gaat nu openbaar de achterblijvende bedrijven noemen (naming & shaming) om het publiekelijk zichtbaar te maken.
Echter: als er niet eerst meer vrouwelijke energie in die bedrijven komt, zal het begrip ‘kwaliteit’ altijd gehandicapt gedefinieerd worden. En van die eenzijdig mannelijke energie zijn vrouwen steeds minder gediend.

Alledaagse Wijsheden 

“Een verbond tussen hoofd en hart: een heldere geest, een wakkere ziel, voeten op de aarde.”

Happinez

“Het eenzijdig mannelijke: niet bewust van zijn eigen nog dieper in hem liggende liefdesvermogen, zijn tederheid, het zorg willen dragen voor alles wat leeft en zijn intuïtie. Het ervaren van eenheid met alles wat bestaat, totaliteitsbewustzijn, contact met het ‘Zijn’ is zwaar versluierd. Omdat men ‘Zijn’ dan niet kent, is er louter afgescheidenheid. Zo ontstaat dan de gerichtheid op macht: zelf invloed, roem, bezit willen hebben, iemand bezitten, boven anderen willen staan.”

Jitta Elbers



Bam, die komt binnen

Denk ik een medestander te hebben gevonden in hoogleraar management Carl Cederström die stelt
dat we geobsedeerd zijn door geluk en dat ons streven naar geluk juist veel ongeluk brengt. Dat sluit leuk aan bij mijn stelling: ‘De jacht op geluk maakt erg veel stuk’ (blogs 14/9/’13; 11/3/’17). Hij blijkt echter zijn visie te onderbouwen met een aanval op zelfontplooiing en pleit nostalgisch voor het sociale leven van weleer. We moeten zelf minder belangrijk zijn, niet per se authentiek, niet zelfzuchtig. Alsof zelfontplooiing en authenticiteit zelfzuchtig zijn, alsof je juist daardoor niet een beter klankbord voor anderen bent.
Genoeg over geluk. Een omgekeerde reactie had ik met een artikel over Frank Wieland (69), rechtbank- voorzitter in het proces tegen Willem Holleeder. De klucht rond Holleeder volg ik allang niet meer, dit schouwtoneel is niet aan mij besteed. Verveeld scroll ik het artikel omhoog om te kijken of het over- laden wordt met ‘likes’. Mijn oog valt toevallig op het woord ‘hart’ en ik wil natuurlijk wel even weten waarom dat hart ter sprake komt. Wieland: “Als je spreekt met verstand in een taal die je hart je ingeeft, overtuig je niet alleen mij, maar ook de mensheid.” Bam, die komt binnen, ik ben geheel verrast en begin bij het begin.
Elsbeth Stoker en Wil Thijssen spraken met vakgenoten en andere bekenden van Wieland. Boeiend. Deze rechter laat zich inspireren door het boeddhisme en zijn standpunt is dat de mensheid maar twee keuzes heeft: liefde of chaos. Menigeen meldt dat hij warm en zorgzaam is. Verdachten krijgen van advocaat Tim Vis het advies: “Wees jezelf, hij is niet om de tuin te leiden.” Over het belang van authenticiteit gesproken. Jeugdvriend Caspar Nap noemt Wieland een bezield mens. “Het gaat hem niet zozeer om het individu, maar om het groter geheel.”

Alledaagse Wijsheden

“Wieland weet dat hij soms moet oppassen met wat hij zegt. Maar zijn aanpak werkt vaak wel. Iedereen is gespannen, hij draait het ventiel even los zodat de spanning eraf gaat.”

Mascha de Boer (rechter-commissaris) 

“Het leven is lijden, is Wieland’s overtuiging. Het lijden komt voort uit de wens van de mens om steeds anders te willen dan hij krijgt. De kunst is om daar weerstand aan te bieden, is een van zijn basisgedachten. Een andere: de mensheid is één geheel. Allen zijn met elkaar verbonden.”

Elsbeth Stoker & Wil Thijssen



Feministische mannengroepen

(vervolg)

Renate van der Zee stuitte op een feministische mannenbeweging en ik waande mij al lezende weer in de jaren zeventig. Een ongekend optimisme dat het nu menens is straalt er vanaf. Lezingen worden gehouden onder het motto ‘Feministische mannen, verenigt u!’ en de zaal zit vol mannen. Een student richt een mannenpraatgroep op. Omarm zorgzaamheid, kwetsbaarheid, erken je gevoelens en praat erover. Compassievol, liefdevol, empathisch mag, nee móet je zijn.
Het maakt me niet cynisch, in de zin dat ik denk dat het een randverschijnsel zal blijven. Laat het gevoel dat je het gelijk aan je kant krijgt maar terugkomen. Erkend wordt dat we tegelijkertijd in een tijd leven dat het andere uiterste, de toxic masculinity, toeneemt. De actievoerders merken op dat normalisering van racisme, extreemrechts en anti-feminisme hand in hand gaan. In hun ogen is feminisme juist de enige oplossing, vooral mannen hebben er veel bij te winnen. Er zijn ook wel minder optimistische geluiden (zie Van Rijsbergen bij Alledaagse Wijsheden).
Interessant in dit verband is een artikel van Deirdre van Enthoven over hoogsensitieve mannen.
Zij zouden zeker gebaat zijn bij femininistische mannengroepen. Er zijn evenveel hoogsensitieve mannen als vrouwen, maar de eersten verbergen het vaker. Je scherpe waarneming, gevoeligheid
en bovenmatig empathisch vermogen worden snel bestempeld als overgevoelig, zwak, hysterisch.
Dat wil je als man niet, dan maar ontkennen, drank, drugs.
Ja, er valt nog veel te winnen bij een omslag naar het feminiene. Als er werkelijk zo’n obsessie met geluk is (dit aangekondigde onderwerp is nog even blijven liggen voor een volgende keer), dan zal
een vervrouwelijking van de samenleving daaraan bijdragen. Nu de sociale media nog meekrijgen.
(Zou het gescheld op de sociale media veel meer van mannen dan van vrouwen komen??)

Alledaagse Wijsheden

“Als het gaat om de verdeling van zorg is er de afgelopen jaren heel weinig veranderd. Mannen zijn gewoon niet meer gaan doen in huis. Het beslissende moment voor deze jonge feministische mannen is dus het moment dat ze kinderen krijgen. Ik ben benieuwd wat er dan gebeurt. Voor die tijd kun je als man heel makkelijk feministisch zijn. Maar als er kinderen komen, moet je dingen gaan regelen en opgeven.”

Dylan van Rijsbergen 

“Wees koppig over je doelstellingen en flexibel over je methoden.”

Sigma

“Droom groots. Leef simpel. Wees dankbaar. Geef liefde. Lach veel.”

Happinez



Speelse zingeving

Over meer werkelijkheden gesproken (laatste zin vorig blog), antropoloog en hoogleraar André Droogers weet daar veel van. Hij onderzocht wereldwijd de religieuze denkbeelden, inclusief het atheïsme, op zoek naar de rode draad die er doorheen loopt. Zijn conclusie is dat zingeving te serieus genomen wordt. Er is te weinig spel, te veel macht, te weinig oog voor wat er aan de randen van de samenleving plaatsvindt. Dat is dan precies de reden waarom we het zo moeilijk hebben met een positieve erkenning van andere zingevingen en werkelijkheden. De zoekende speelsheid ontbreekt
zo vaak.
Dat begint natuurlijk bij onszelf, we nemen onszelf te serieus. Je mag geen fouten maken, je eigen inzichten moeten kloppen en tja, dat leidt tot of-of denken – jij hebt gelijk of ik heb gelijk. Ik las een mooie relativerende uitspraak van spiritueel leider Jeff Foster: “Als mens ben je volmaakt onvolmaakt, schitterend in al je gebreken, en blijft je verhaal voor altijd verbijsterend onopgelost.” Een heerlijk speels uitgangspunt.
Over naar de orde van de dag. Daar heb ik dus Blendle bijgehaald. De overhand hebben Brexit, te
dure en via internet verkochte medicijnen, en stiekeme daden van de staat (aandeel in Air-France-KLM). Maar de twee meest aansprekende vond ik de hoogleraar die waarschuwt tegen onze obsessie met geluk, en de nieuwe trend onder millennials: opmars van de lieve man die zich openlijk feminist noemt en de strijd aanbindt tegen toxicmasculinity. Laat ik aan deze twee belangrijke zaken maar een volgend blogje wijden.
Het meest opvallende was vandaag trouwens dat het zeer zomerse winterweer voor een uiterst gevarieerd straatbeeld zorgde. Mensen in dikke jassen, zwaar omwikkeld door een das passeerden anderen in korte rok of broek en t-shirt met korte mouwen.
                                                                                Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden

“Als het je leven als experiment ziet, kun je nooit een fout maken. Iets wat zou mislukken is dan toch een geslaagd experiment.”

Barbara Tammes

“Je gebreken geven je karakter, je eigenaardigheden maken je uniek, je rimpels en littekens zingen over een leven dat voluit geleefd is, een wereld die volledig geproefd is, een lied dat volledig gezongen is, een lange weg die volledig gegaan is.”

Jeff Foster



Vergeetput in het kwadraat

Als alles materieel, driedimensionaal verklaard wordt, krijg je natuurlijk een heel ander beeld van de ‘werkelijkheid’ dan als je meer dimensies en het onzichtbare accepteert. Een fraai gebied waarop dit duidelijk wordt is dat van het breinonderzoek. Je onderzoekt een duidelijk waarneembaar apparaat en verbindt daar je conclusies en oorzaak - gevolg verbanden aan. Langs die weg geeft breinonderzoek een antwoord op de vraag waarom je je als volwassene zo weinig herinnert uit je eerste levensjaren. Deze ‘vergeetput’, die Nele Lamgosch in het tijdschrift Psyche&Brein beschrijft, ligt rond het 7e levensjaar, waarschijnlijk door de grote herstructurering van het brein.
Bekijk je een en ander vanuit een meerdimensionale werkelijkheid, dan vergeet je rond je 4e, 5e levensjaar juist de kennis van die andere werkelijkheid waaruit je gekomen bent voor de geboorte. Voormalig hoogleraar en schrijfster Andreas Burnier verwachtte dat de wetenschapsbeoefening op alle fronten zou veranderen als de mogelijkheid van reïncarnatie erbij betrokken werd (blog 14/4/’15). Het veranderende brein kan dan nog wel een samenhang vertonen met dat vergeten in het kwadraat, maar het is niet de grondoorzaak. Het brein faciliteert.
Er zijn natuurlijk ook genoeg kinderen waarbij de vergeetsluier niet, of minder krachtig werkt. Verhalen te over van volwassenen die dat zelf ondervonden en op latere leeftijd de inzichten en ervaringen weer toelieten. Want als kind heb je dan een probleem, jouw kennis en inzichten worden niet geaccepteerd door je, aan onze cultuur aangepaste, omgeving. Veel volwassenen zijn er bang voor en ja, de waarde- ring van je ouders is van overlevingsbelang. Dan zijn veel kinderen geneigd hun kennis en ervaringen weg te drukken.
Brede acceptatie van meer werkelijkheden zou een zege zijn, de menselijke geest kan veel kanten op.

Alledaagse Wijsheden

“Perceptie is werkelijkheid, zo wordt weleens beweerd. Iets is wat mensen denken dat het is. Als Ding A op de grond ligt, maar volgens de rest van de wereld is het Ding B, wie heeft er dan gelijk? Misschien doet het er niet toe – Ding A heeft gewoon een probleem.”

Roger Abrahams

“Wat de dingen in zichzelf zijn blijft voor ons verborgen. Het enige wat wij kennen, is onze eigen manier om ze te aanschouwen.”

Immanuel Kant



Stromende liefde

Novalis en Max van Weezel (vorig blog) hebben me nog even bezig gehouden. Bij de laatste ben ik vooral verbaasd over zijn angst voor het niets. Hij vindt het een heel eng idee dat alles ophoudt. Ik heb in m’n jongere jaren het omgekeerde ervaren. Ik vond het juist heel geruststellend, je weet waar je aan toe bent: niets. Toen ik meer zicht kreeg op een veel grotere werkelijkheid, inclusief reïncarnatie, schrok ik in eerste instantie. Zou ‘ik’ in een nieuwe vorm moeten terugkomen? Waar dan? Ik kon me zoveel plekken op aarde voorstellen waar het lastig toeven is.
Het complexe reïncarnatiebegrip werd me later wel wat duidelijker en daarmee verdween de angst.
De betekenis van liefde kwam meer op de voorgrond te staan en zo beland ik bij Novalis. Hij zei ooit
dat als je weet hoe je van één ding kunt houden, dat je dan begrijpt hoe je van alles kunt houden.
Dat intrigeerde me, het sluit niet aan bij hoe we in de huidige tijd van iets of iemand denken te houden. Daarin ligt juist de aanwezigheid van ‘niet houden van’ besloten. Ik hou van wandelen, niet van fietsen; ik hou van persoon A, niet van persoon B.
Hij bedoelt een veel echter gevoel, niet de gehechtheid aan iets, aan iemand. Een veel diepere laag wordt aangesproken, je ervaart liefde zonder enige verwachting. Die liefde stroomt, is onderdeel van het eenheidsbewustzijn. Dus je houdt van alles/iedereen. Allemaal zaken die je je moeilijk concreet kunt voorstellen. Alweer, zo bijzonder dat een man als twintiger hierover schrijft.
Een doordenkertje van Novalis is ook dat elk stadium van ontwikkeling met de kindertijd begint. Daarom lijkt de meest ontwikkelde persoon op aarde ook zoveel op een kind.

Alledaagse Wijsheden 

“Liefde komt uit de ziel, angst uit het ego. Liefde is verbinding, maar angst brengt ons in de afgescheidenheid. Liefde is er eigenlijk in overvloed, maar angst doet ons denken, voelen en handelen in termen van schaarste.”

Adriaan Hoogendijk  

“Love is the final end of the world's history, the Amen of the universe.”

Novalis



Novalis & Max van Weezel

Soms tref je een naam op je pad, die je nooit eerder hoorde, van een persoon die wel een toonaan- gevende filosoof was. Die mij bovendien erg aanspreekt en dat voelt dan als een cadeautje. Het betreft in dit geval Novalis, pseudoniem van Georg Friedrich Philipp Freiherr von Hardenberg. Hij was in de 18e eeuw een vertegenwoordiger van de Romantiek stroming.
Met het hart en de liefde zit het dus wel goed in zijn werk dat gegrondvest is op spirituele inzichten. In zijn ogen moet de spirituele ziel zoeken naar een intieme eenheid met de ziel van het universum. Het mysterieuze pad leidt ons naar binnen, we zijn als mensen meer verbonden met het onzichtbare dan met het zichtbare.
Op de vraag waar we echt naar toe gaan, is zijn antwoord: Altijd naar huis. Dat is gekoppeld aan een melancholisch doodsverlangen. Welk genot, welk plezier biedt je leven je dat opweegt tegen de vervoering van de dood, vraagt hij zich af. Na een maandenlange ziekte overleed hij in 1801 op 28jarige leeftijd. Zo jong en zoveel diepgravende inzichten.
Een omgekeerde zienswijze las ik kortgeleden in een interview van Arjan Visser met Max van Weezel (1951). Van Weezel heeft kanker en te horen gekregen dat de tumor weer terug is: “Sindsdien leef ik in een nachtmerrie. (...) Ik ben bang. Bang voor het niets. Ik vind het een heel eng idee dat alles ophoudt. Dat het voorbij is.” Je zou hem wat van de innerlijke romantiek van Novalis gunnen. Hij beseft zelf ook dat zijn atheïstische levensbeschouwing hem geen houvast geeft, maar hij is kennelijk niet in staat om zijn verhaal te veranderen.
Laat Novalis nu ook nog gezegd hebben: “Niet alleen Engeland, maar ook elke Engelsman is een eiland.” Een vooruitziende blik?

Alledaagse Wijsheden

“The highest purpose of intellectual cultivation is to give a man a perfect knowledge and mastery of his own inner self.”
 

“Life is the beginning of death. Life is for the sake of death. Death is at once the end and the beginning—at once separation and closer union of the self. Through death the reduction is complete.”

Novalis



Arrogante Nederlander

De liefdesrelatie die hij met Nederland heeft ontwikkeld, is omgezet in een huwelijk, vertelt vertrekkend NRC hoofdredacteur Peter Vandermeersch in De Standaard. Zijn verzoek tot naturalisatie is ingewilligd door koning Willem Alexander. Apetrots toont hij zich bij DWDD, hij kan zijn Nederlandse paspoort afhalen. Je zet je dus schrap voor een juichend verhaal over ons land.
Het omgekeerde is waar. Zijn Belgische nationaliteit moest hij opgeven, zo zijn de regels. Belachelijk, vindt hij het, die vreselijke hang naar zuiverheid. Nederland is geen land van en/en, maar van of/of. Zelf ben ik erg voor en/en, maar meer paspoorten uitdelen aan sommigen, zodat ze in twee of meer landen kunnen stemmen, vind ik belachelijk (iets milder uitgedrukt, blog 3/4/’17).
Nederland is Mondriaan, door heldere lijnen scherp van elkaar gescheiden vlakken in felle kleuren. Veel grenzen tussen omroepen, godsdiensten, politieke partijen. Dat kan waar zijn, maar Mondriaan is met die strakke structuren een uiterst masculien georiënteerde schilder. Nederland heeft heel wat feminiene trekjes, zoals het polderen. Een ferme beslissing wordt niet gauw genomen, eerst eindeloos draagvlak creëren.
Nederland is onverdraagzaam, geen interesse in buurlanden, kan niet debatteren, iedereen praat, niemand luistert. Nederland is hypocriet: bang voor asielzoekerscentra, Zwarte Piet met roetvegen, Poolse vaklieden, vrouwen met hoofddoek, enzovoort. Geleidelijk aan begon het mij te dagen. Vandermeersch is een echte Nederlander geworden. Jezelf, je land voor schut zetten vanuit een sterk zelfgevoel. Heel feminien word je geacht je kop niet boven het maaiveld uit te steken, maar het is beter om dat wel te doen. En dat is precies waarom Vandermeersch van Nederland is gaan houden, zegt hij, omdat het land ambitie heeft. Als hij dat toelicht stelt hij dat hij al klinkt als een arrogante Nederlander. Boeiend. 

Alledaagse Wijsheden 

“Van alle grenzen die de mens trekt, is de grens tussen zelf en niet-zelf de meest fundamentele. Het is de grens die we het minst graag opgeven.”

Ken Wilber 

“Te vaak denken we dat zaken door ons tot stand moeten komen, in plaats van dat zaken ontstaan wanneer wij daar de ruimte voor bieden. Krachtiger dan zelf ambitie hebben, is het universum ambitie voor je te laten hebben.”

Diana-Perla Portnaar



Singlegeluk & Verliefdheidfysiologie

De liefdesdag staat weer voor de deur, winkels kleuren rozenrood. De woordenstroom op dit gebied is de laatste week sterk toegenomen. Van zelfstandig levenden tot verliefden, alle vormen krijgen aandacht. Happinez reporter Bianca Bartels, zelf een verse single, interviewde vijf mensen en schreef een uitgebreid artikel over singlegeluk. Het verdient deze positieve aandacht, want één op de vijf volwassenen is alleenstaand (zo’n drie miljoen mensen).
Werken aan de relatie met jezelf komt regelmatig terug in de gesprekken, evenals voedende vriend- schapsrelaties én een universele verbinding voelen, een soort ‘kosmisch bewustzijn’ (Mark Boode). In dat laatste geval ben je dus nooit alleen. Eenmaal happy in het single bestaan wordt de stilte een groot goed voor deze mensen. En om met de aangehaalde Wayne Dyer te spreken: “You cannot be lonely if you like the person you are alone with.”
De wetenschap doet ook een duit in het zakje. Hoogleraar fysiologie Jan Hindrik Ravesloot ontrafelt het geheim van de liefde. Liefde op het eerste gezicht kan, je wordt gegrepen door de eerste aanblik. “Maar dat is puur op fysieke kenmerken.” Dat lijkt me wat te tweedimensionaal, de psychische uitstraling doet in mijn ogen meer.
Zo ziet hij dat niet, want in de volgende fase komt pas de echte verliefdheid, die veroorzaakt wordt doordat de hersenen allerlei stofjes aanmaken. Hij rept over noradrenaline, fenylethylamine, dopamine die gepaard gaan met een zweverig gevoel van genot, blijdschap, euforie. Dat mag hij omdraaien van mij, die stofjes veroorzaken de verliefdheid niet, zij zijn een gevólg ervan. Hij miskent de enorme kracht van de psyche. 
Zijn beste opmerking, die strookt met de singleverhalen, staat aan het slot (zie Alledaagse Wijsheden). Tenminste als bij dat ‘fantastisch leven’ niet alleen hoge pieken, maar ook diepe dalen mogen horen.

Alledaagse Wijsheden

“Het idee dat iemand anders jou compleet zal maken zorgt voor veel afhankelijkheid.
Alsof je allebei een halflege huls bent tot iemand je komt ‘redden’ van je eigen lege helft.”

Mirthe Hartland

“De beste relaties zijn die tussen mensen die ieder een fantastisch leven hebben, zodat je 
een ander niet nodig hebt voor je eigen geluk. De belangrijkste boodschap voor Valentijnsdag:
hou van jezelf.”  

Jan Hindrik Ravesloot



Onbewerkt houtblok

Geboeid kijk ik naar het eekhoorntje dat in mijn achtertuin door het gras rent, op weg naar de boom waarin hij moeiteloos naar boven rent en van tak naar tak springt. Op zijn weg volg ik hem ingespannen. Ongelooflijk lenig, de dunste takjes schuwt hij niet. Een schouwspel, een wonder, waar ik helemaal in opga. En als hij verdwenen is besef ik dat in mijn drukke arbeidsjaren ik het als langs me heen had laten gaan. Mooi hoor, die pensioentijd.
Ik begrijp Godfried Bomans nu ook goed die het de kunst van leven vindt om thuis te zijn alsof men op reis is. Er is zoveel bijzonders om je heen, dat je daarvoor bepaald niet ver hoeft te reizen. Natuurlijk kun je dat in je arbeidsleven ook gewaar zijn. Joseph Buijs: “Mysteriën spelen zich af op het centraal station.” Ik heb ze destijds niet ervaren, te druk met plannen, waar moet ik heen, wat ga ik zeggen, enzovoort.
Dat neemt niet weg dat je in alle drukte, zonder deze opmerkzaamheid, veel kunt leren. De spanningen met en tussen andere mensen, de weerstand die je ervaart, zijn behoorlijk inzichtgevend. En juist als je klem zit, je een patstelling bevindt, is er de mogelijkheid om te veranderen. Je moet wel. Uit die chaos kan vernieuwing komen, innerlijke groei.
Veranderen is met name moeilijk als het tegen culturele codes indruist, tenminste als je dat zelf denkt. Want het is je eigen verhaal dat je in de loop van je leven hebt opgebouwd om op aarde te overleven. Je hebt geen religieuze dogma’s nodig om daarin vast te zitten, culturele dogma’s zijn er genoeg. De raad van wijsgeer Lao Tse: “Streef na een onbewerkt houtblok te zijn, in plaats van een bewerkt houtblok.”

Alledaagse Wijsheden

“Scheppen is weerstand bieden. Weerstand bieden is scheppen.”

Stéphane Hessel

“Je moet je leven veranderen.”

“Reizen, waarheen? De verten liggen in het hart.”

Rainer Maria Rilke



Machtsbubbel van de superrijken

We hebben een nieuw trendy onderwerp: filantropie van de súperrijken. Mensen met vele miljarden die een deel weggeven voor goede doelen. Hun wordt verweten dat ze particulier en met hun bedrijf er álles aan doen om de belastingen te ontlopen, terwijl ze daarnaast goede sier maken met hun zelf gekozen goede doelen acties. So far, so good, mee eens.
Maar hun doelen spreken me wel aan, veel hulp in ontwikkelingslanden. In het rijke Westen is financiële ontwikkelingshulp een ondergeschoven kindje. Mensen met kritiek op belastingontwijking vinden doorgaans dat het misgelopen geld goed gebruikt kan worden voor betere zorg en onderwijs voor de éigen bevolking. Wetende dat politici er alles aan doen om in het gevlei te komen bij kiezers, wordt er met dat geld weinig gedaan aan een grotere gelijkheid wereldwijd.
Historicus Rutger Bregman heeft in een toespraak de superrijken te grazen genomen op hun jaarlijkse filantropenbijeenkomst in Davos. Hij vindt de hoeraverhalen alleen maar excuses om zo weinig mogelijk belasting te betalen, vertelt hij aan Jeroen de Preter. In Davos is belastingverhoging taboe, terwijl daar juist de sleutel naar een gelijkere verdeling ligt. Hij brengt zijn onomwonden verhaal, dat viraal is gegaan, met verve.
Bregman’s mensbeeld is intrigerend. Terwijl hij forse kritiek uit, is hij van mening dat mensen deugen, niet egoïstisch en chagrijnig zijn. Als we democratie, onderwijs en economie vanuit dat mensbeeld organiseren, maakt wantrouwen plaats voor vertrouwen. Mooi, die combi van bekritiseren en fundamen- teel optimisme. Hij schrijft er een boek over. En wat de superrijken betreft, zolang we veel te weinig welzijn wereldwijd verspreiden, laten ze dan toch maar vanuit hun machtsbubbel de portemonnee royaal opentrekken. 

Alledaagse Wijsheden 

Indien de meeste westerlingen eens zouden stilstaan en dankbaar zijn met wat ze hebben, dan
zou er een zekere vorm van tevredenheid  heersen. Maar… tevredenheid is de grootste vijand van economische groei, van onze maatschappij, alles zou dreigen in duigen te vallen indien de bevolking gelukkig wordt.”

Louis De Jaeger

“Ik ben hoopvol. Er komt een nieuwe generatie aan die niet is opgegroeid in de Koude Oorlog.
Ze nemen geen genoegen met het riedeltje dat het communisme heeft gefaald en economie gelijkstaat met het kapitalisme zo efficiënt mogelijk maken.”

“Vertrouwen en medeleven zijn minstens zo besmettelijk als agressie en haat.”

Rutger Bregman



Mystiek, Tarot & Wijsheid

Fokke Obbema vraagt nog wekelijks aan mensen wat voor hun de zin van het leven is (blogs 24 & 27 april ’18) – prachtige interviews. Dit keer sprak hij met bestuurskundige Willemijn Dicke (48). In haar studententijd maakte ze deel uit van een groep overtuigde atheïsten, het geloven voorbij. “We keken neer op de domheid van gelovigen. Religie was iets voor zwakken van geest, voor mensen die het leven niet aan konden.” Nu vindt ze dat de atheïst en de orthodox-gelovige op dezelfde manier in het leven staan, zonder enige twijfel.
De zin van het leven is voor haar liefde zijn en liefde doen. Ze heeft contact gezocht met sjamanen, zenboeddhisten en helderzienden. Dat is vooruitstrevend voor een wetenschapster, maar dan komt er toch zo’n zinnetje dat je herinnert aan haar atheïstisch studententijd. Als antwoord op de vraag wat haar aansprak in de mystiek, begint ze met: “Veel mensen zullen bij dat woord denken aan een winkel vol Tarotkaarten, dromenvangers en andere zweverigheid.”
Van dromenvangers weet ik niets af, maar van de Tarot weet ik dat het een diepzinnig, zelfkennis versterkend wijsheidstelsel is, evenals de I Tjing (uitleg blog 27/4/’17). Voor mij is dat een ‘weten’, omdat ik het verschillende keren, menigmaal verbijsterd, heb ervaren. Verre van zweverig, behalve als je zweverig vertaalt naar: van grote afstand het geheel, de totale context kunnen overzien. Maar zo klonk haar reactie niet.
Eigenlijk verbindt ze zich onbewust wel aan de Tarot door mystiek te beschouwen als een manier om wijsheid in jezelf te leren kennen en om open te staan voor een dimensie buiten je. Ten slotte: haar bewondering voor schrijfster Etty Hillesum, die in een concentratiekamp de regie over haar eigen gedachten behield en niet alle Duitsers wilde haten, deel ik ten volle. 

Alledaagse Wijsheden

“Bij mystiek ga je ook op zoek naar het transcendente, maar dan door naar binnen te keren. Vanuit de stilte die je aantreft, leg je verbinding met het hogere. Alle mystieke richtingen hebben overigens dezelfde troostrijke boodschap voor je: je wordt niet geboren met schuld, alles is liefde, alles komt goed.”

Willemijn Dicke

“Kennis is macht, maar alleen wijsheid is vrijheid.”

“Je moet meer leren vertrouwen op je eigen ervaringen en waarnemingen en intuïtie, en niet denken dat je alles uit de boeken moet halen.”

Etty Hillesum



No Planet B

Spijbelen is ongeoorloofd schoolverzuim. Dan bestaat er nog luxespijbelen. Ouders die hun kinderen enkele dagen voor het einde van het schooljaar meenemen op vakantie, omdat reizen dan goedkoper
is. En nu heb je ook nog klimaatspijbelen. Als ik enkele zeer gedreven voorvrouwen van deze beweging beluister, dan kun je beter spreken over overlevingspijbelen. De Zweedse Greta Thurnberg (16 jaar) en de Belgische Anuna de Wever (17 jaar) zijn zeer goed geïnformeerd en weten dat ook indringend over te brengen.
Nederland heeft nu ook zijn ‘Youth for Climate’ activisten en donderdag wordt er gestaakt. Onderwijs- minister Arie Slob is tegen, maar hij heeft het dan ook niet goed begrepen. Hij vindt dat de jongeren beter goed kunnen gaan studeren om later een positieve bijdrage te leveren aan het oplossen van de klimaatproblemen. Het punt is nu juist dat dat in de ogen van deze protestjongeren al veel te laat is. Greta vindt bovendien dat het weinig zin heeft om naar school te gaan om te leren, als politici toch niet meer naar wetenschappers luisteren.
Ook Rutte’s wellicht opbeurend bedoelde maar loze opmerking, dat hij de rotzooi van deze generatie niet wil doorschuiven naar onze kinderen en kleinkinderen, zal weinig juichkreten opleveren. De politieke wil ontbreekt, daar hebben deze jongeren het over. Angst en paniek zaaien zoals deze twee voorvrouwen doen is in wezen niet productief, dat kan tot onmachtige escalaties leiden. In de veel bredere beweging erachter proef ik oprechte motivatie onder de tieners: het doemdenken voorbij,
NÚ aan de slag!
Op de vraag aan Anuna wat zij de grappigste slogans vindt die zij al gezien heeft, antwoordde ze:
'Fuck each other, not the earth'. Zelf zag ik een sterke, met hanenpoten op een stuk karton gekrast: ‘NO PLANET B’.

Alledaagse Wijsheden 

“Er zijn nu extreme maatregelen nodig omdat er veel te lang is gewacht om in te grijpen.
Als je school in de fik staat, wacht je toch ook niet tot de bel gaat om het gebouw te verlaten?”

Anuna de Wever

“Elke vertraging bij het nemen van maatregelen zorgt voor snellere achteruitgang van de biodiversiteit, meer problemen bij de voedselproductie, het verder afsterven van koralen en
een snellere zeespiegelstijging.(...) Een beetje ongehoorzaamheid brengt misschien eindelijk verandering.”

Pieter Pauw (klimaatonderzoeker)



What the Bleep...

“We moeten onze menselijk natuur verdedigen: niet tegen de technologie, maar tegen onszelf.” Deze uitspraak komt van Luc Steels, de vermaarde Belgische onderzoeker op het gebied van de Artificiële Intelligentie (AI), in gesprek met Jeroen Zuallaert. Steels wordt beschouwd als een ware AI-pionier
en ook na zijn emeritaat is hij nog volop ermee bezig. Binnen de wetenschap is weer een fase van AI enthousiasme, niet vanwege een grote doorbraak, maar vanwege de groeiende rekenkracht van computers en de grote beschikbaarheid van sociale media data.
Dat brengt hem in de eigenaardige situatie, dat hij de verwachtingen niet kan stimuleren, maar juist moet temperen. Op Zuallaert’s vraag of de droom om het menselijke brein te evenaren ooit uitkomt, antwoordt hij, dat het onmogelijk is om de menselijke geest te evenaren. Nu weet ik niet of voor hem brein en geest dezelfde zijn, in dat geval zie ik het anders. Maar met de uitspraak ben ik het eens. Voor mij zijn geest en brein andere grootheden, de eerste materieel, de tweede immaterieel, alomvattend, niet meetbaar. De geest maakt wel gebruik van het brein.
Maar ja, wat weet ik ervan, wat weten we allemaal ervan? Ik moest al lezende denken aan film en boek ’What the Bleep Do we (K)now!?’ Een walhalla aan inzichten en visies werd er in het begin van deze eeuw over ons heen gestrooid, van regulier tot spiritueel, van kwantumfysica tot metafysica. Mij is bijgebleven dat de geïnterviewden hun theorieën gedreven en overtuigend onderbouwden, en even gedreven en overtuigend werden bestookt door de critici. De eigen levensbeschouwing was overduidelijk een fundament en dwars door alles heen speelde de overtuiging dat we eigenlijk zo weinig écht weten.

Alledaagse Wijsheden 

“Er heerst in bepaalde kringen een overoptimistisch geloof in wat AI kan teweegbrengen. Ik ben daar sceptisch over. Het idee dat er over enkele jaren een hyperintelligente robot de keuken binnen- stapt en spontaan een ei begint te bakken, is totaal onrealistisch.(...) We mogen nooit denken dat een computer slimmer is dan wij. Wij zijn in staat om in een handomdraai een context in te schatten. Dat kan een computer niet.”

Luc Steels

“Ik denk dat bewustzijn het besef is, dat innerlijke leven van ervaring dat we hebben, dat ons onderscheidt van robots, die misschien wel complex gedrag kunnen vertonen terwijl ze doen wat
ze doen, maar zonder daarbij een innerlijk leven of enige ervaring te hebben.”

Stuart Hameroff  (in: What the Bleep Do We (K)now!?)



Vormloos, altijd een begin...

(vervolg)

De inkt van het vorige blog was nog niet droog of ik lees in ‘Katie’s Tao’ een antwoord op de vraag wat er vóór de oerknal was. De basis voor het boek van Byron Katie was de ‘Tao te ching’ dat rond 500 jaar v. Chr. door Lao Tzu geschreven is. Het beschrijft in 81 hoofdstukken de weg van het leven en hoe die zich manifesteert in de wereld. Aan elk centraal thema geeft Katie haar eigen draai.
Zo kwam ik terecht bij hoofdstuk 25. Lao Tzu: ‘Er was iets vormloos volmaakt voor het universum werd geboren.’ Het verraste me, dat onderwerp was net de revue gepasseerd. Maar Tzu’s uitspraak geeft al aardig aan dat Matthijs van Nieuwkerk niet het gevoel zou hebben gehad een concreet antwoord te krijgen op zijn vraag.
De toelichting van Katie is mooi en even abstract. In den beginne is het woord, zo werd de wereld geschapen. Ervóór: realiteit, eenzelvig, geen rimpeling van een naam, verandert niet, stroomt niet, vertrekt niet, komt niet terug. “Het overstijgt het bestaan en het niet-bestaan. (...) Welke naam je het ook geeft, dat is het niet. En het is altijd een begin.”
Zo, die zit en ik geniet er wel van, ik vind het op gevoelsniveau mooi. Dus als je het ‘Niets’ of ‘Iets’ noemt, is dat het niet. Natuurlijk niet bepaald een onderwerp om in DWDD te bediscussiëren, ik zie Vincent Icke al fronsen bij dergelijke termen. Ik kan er wat mee. Als het altijd een begin is, lijkt me dat een goede duiding voor de eeuwigheid. En dan kom ik toch weer uit bij Liefde, beseffend dat ik het beter geen naam kan geven.

Alledaagse Wijsheden 

“Niets in de wereld is zo zacht, vloeibaar en meegaand als water.
Toch kan het de hardste rotsen uitslijten.”

“Alleen de liefde overwint, alleen de liefde behoudt.
Wanneer de hemel een mens wil behoeden vervult hij diens hart met liefde.”

Lao Tzu

“It’s not your job to like me. — It’s mine. (…) Just keep coming home to yourself, you are the one who you have been waiting for.”

Byron Katie



Hersenkraker? Gevoelszaak?

‘Niets is niets.’ Wiskundig een waarheid als een koe. Natuurlijk: 1 = 1. Taalkundig zegt niets is niets echter het omgekeerde: alles is iets. Hoogleraar theoretische sterrenkunde Vincent Icke zaaide bij De Wereld Draait Door op vrolijke wijze verdere verwarring over het niets. Jan Mulder had hem gevraagd of hij in een minuut kon uitleggen wat het Niets is, dat vooraf ging aan de oerknal. Zijn antwoord: nee! Daar had hij minstens een kwartier voor nodig.
Eergisteren kreeg hij in DWDD de tijd ervoor. Hij behandelde het taalkundige niets: ‘Er gaat niets boven Groningen’, maar ja, daar kijken ze in Denemarken dan weer van op. Hij vond dat je wel kon zeggen dat er niets boven de Noordpool gaat, maar ja, daar kijk ik dan weer van op. Dan komen de filosofen langs. Descartes zou gezegd hebben dat niets niet kan bestaan, want dan zouden we er niets iets mee te maken hebben.
Interessant, vonden zijn tafelgenoten dat, maar de hersenen kraakten, ofwel, ze begrepen er niets van. De nul is in de wiskunde niets, maar dat wordt aangevochten als getal en is bedacht. Psychologisch zou in Icke’s ogen de dood niets kunnen zijn. Daarmee ben ik het eens, de dood bestaat niet. Maar dat bedoelde Icke niet, want hij is wars van spirituele visies.
Maar die seconde vòòr de oerknal dan, vraagt Van Nieuwkerk. Precies, tijd bestaat niet, de eeuwigheid kent geen tijd, dat is een handigheidje op aarde. Icke sluit af met de opmerking dat we er nog niets van begrepen hebben. Dat is ook heel moeilijk als je het vanuit het verstand benadert. Voor mijn gevoel herbergt de nul de eeuwigheid en de absolute verbondenheid: liefde is. 

Alledaagse Wijsheden

“Voor de wetenschap is het niets geen mysterie, het niets is alleen veel ingewikkelder dan we dachten. We begrijpen dat uit het niets iets kan ontstaan. Sterker nog, er zal altijd iets uit het niets ontstaan en de wetten van de natuur schrijven voor dat dat iets uitgroeit tot een heelal als het onze.”

Lawrence Krauss 

“Ik weet slechts één ding: dat ik niets weet.”

Socrates



Schouwen

Het fascinerende experiment van The Washington Post in 2007 had nog niet eerder mijn pad gekruist. Een van de beste vioolspelers ter wereld, Joshua Bell, speelde drie kwartier lang gekleed als straatmuzi- kant op een metrostation in Washington. Hij speelde op zijn best, zoals in de vele concertzalen waar hij wereldwijd bejubeld werd, én met zijn peperdure viool. In de drukke ochtenduren renden ruim duizend mensen langs hem heen, niet geraakt door de fraaie muziek. Slechts zeven mensen bleven een tijdje staan luisteren.
In de concertzaal zouden velen geroerd gezwijmeld hebben, maar onder deze omstandigheden werd de bijzondere muziek niet opgemerkt. We kennen de situatie en daar hoort niet al te beste straatmuziek bij. Met de globale waarneming zijn de verbindingen gelegd. Het is dus de kunst om echt waar te nemen, alle aspecten op zich. Je zou het een vorm van schouwen kunnen noemen, waarnemen zonder automatisme, waarbij de geest bewust betrokken is.
Parapsycholoog Douwe Bosga spreekt over schouwen als het paranormale waarneming betreft. Para- normaal is bestaand naast het normale. Het is niet bovennatuurlijk, maar volstrekt natuurlijk. Denk aan helderziendheid, heldervoelendheid, e.d. Dat kunnen spontane ervaringen zijn, voorspellende dromen, een voorgevoel. De meeste mensen hebben op dit vlak wel het een en ander meegemaakt, vaak wordt het toeval genoemd. Helderziend schouwen betekent dat je je van het proces bewust bent. Je kunt de knop aanzetten en uitzetten, het overvalt je niet
In feite ligt bewust schouwen op één lijn met ‘leven in het NU’. Als de voorbijgangers in de metro in het NU hadden vertoefd, dan hadden de meesten zeker korter of langer verwijld bij de vioolmuziek van ‘straatmuzikant’ Joshua Bell. 

Alledaagse Wijsheden

“Wat het huidige moment ook inhoudt, accepteer het alsof je het hebt gekozen.”

Eckhart Tolle

“Door iets toevallig te noemen, zeggen we feitelijk dat we het beschouwen als het product van een willekeurige samenloop van omstandigheden en ontkennen we het bestaan van dieperliggende verbindingspatronen.”

Douwe Bosga



Vleestax

(vervolg)

Niet lang geleden werden ze nog gezien als wat sneue, linkse geitenwollensokken typen, die zich moesten verdedigen: vegetariërs. De argumenten werden meewarig aangehoord of bruut van tafel geveegd. De rollen zijn omgedraaid, nu word je ter verantwoording geroepen voor het dagelijks eten van (veel) vlees, daarbij zwaar gesteund door wetenschappers.
Het is bekend dat ons huidige voedselsysteem grote problemen vertoont. Maar als in het gezagheb- bende Britse tijdschrift ‘The Lancet’ 37 wetenschappers, wereldwijd, met een rapport komen en een plan om het mogelijk te maken dat in 2050 tien miljard mensen gevoed kunnen worden, dan spitsen
de oren zich wel.
Mac van Dinther interviewde Tim Lang, één van de 37 opstellers van het rapport. Het huidige probleem is dat een groot deel van de wereldbevolking te weinig eet en een ander deel te veel, in beide gevallen verbonden met ziektes. Maar krijgen we het voor elkaar dat wij veel minder vlees en suiker gaan eten? De opstellers zijn positief: ‘het kán en het zal wel móeten’ is de filosofie.
De Telegraaf heeft een achterhoedegevecht ingezet. De krant maakt zich sterk voor de gewone man die recht heeft op zijn dagelijkse gehaktbal of stuk vlees. (De gewone vrouw komt nauwelijks in beeld.) Ook wetenschappelijke pro-vlees goeroes duiken op. De Belgische voedingsbiotechnoloog Frédéric Leroy waarschuwt tegen antivlees acties, het zou de gezondheid schaden. De Nederlandse voedseldeskundige Guido Camps is het volledig eens met het Lancet-rapport, maar hij twijfelt sterk aan de haalbaarheid van het opleggen van een gezond eetpatroon.
Zo buitelen ze over elkaar en dat betekent dat we discussiërend de goede kant opgaan. Dat zal dus ook wel moeten, want, stelt Lang: “Wil je dat jouw kleinkinderen over 50 jaar in de stress zitten omdat hun opa's en oma's zich hebben overeten? Dat is waar we het over hebben.” 

Alledaagse Wijsheden

“Ik zeg niet dat een vleestax dé oplossing is. Maar als een politicus daar tegen is, zou ik hem vragen: wat dan wel? Kom met een beter idee.”


“Ons voedselsysteem zit in een gevarenzone. Juist daarom denk ik dat onze boodschap partijen ertoe zal aanzetten nieuwe coalities te smeden. Ik ben optimistisch over het vermogen van de mens te veranderen. 'Misschien is daar een crisis voor nodig, maar crises bieden ook nieuwe kansen.”
 

Tim Lang



Zegenen

‘Here, zegen deze spijs en drank, amen.’ Dit gebed ging in de jaren 40/50 bij ons thuis vooraf aan het eten. Maar denk niet dat ik uit een praktiserend Nederlands Hervormd gezin kom. M’n moeder wilde alleen met kerst naar de kerk, voor de kerstliederen. En m’n vader kon je een groot plezier doen met grappen over de kerk; zijn streng christelijke jeugd zat hem nog wat dwars. Maar bidden voor het eten was handig om gelijk te beginnen.
Ik heb bovenstaand gebed indertijd logisch gevonden. Je wil natuurlijk dat het eten gezegend is, goed en gezond voor ons. Over de betekenis van de woorden spraken we thuis niet. Pas veel later besefte ik dat het waarschijnlijk om een heel andere vraag gaat. Niet de waarde voor ons mensen wordt bedoeld, maar een eerbetoon aan de beesten die hun leven, melk of wat dan ook aan ons offerden. Zegen de goede gevers.
Ik denk dat dit tot me doordrong toen ik eens las dat de Eskimo’s walvissen nodig hadden om te overleven, dus regelmatig op walvisjacht gingen. Als ze dan met een gedood dier terugkwamen, was er direct een feeststemming. Begrijpelijk, als je ervan moet leven, denk je dan. Maar die feeststemming werd bekrachtigd met een uitgebreid ritueel om de betreffende walvis te danken en zijn ziel een voorspoedige terugkeer toe te wensen.
In onze seculiere samenleving zijn wij te ‘nuchter’ daarvoor. Het zou het klimaatakkoord, de dieren en het milieu zeer ten goede komen als we wat minder zogenaamd nuchter waren. Dat er veranderingen op komst zijn, is wel zeker. Een kleine voedselrevolutie is gaande, het achterhoedegevecht van De Telegraaf is het zoveelste bewijs ervan.
                                               Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden 

“Ik hou niet van het idee mijn medeschepselen te doden om hun lijken te eten.”

George Bernard Shaw 

“Als je doden moet om te eten en de pasgeborene moet beroven van de moedermelk om je dorst te lessen, maak daarvan dan een eredienst.”

Kahlil Gibran 



Verdringing of verwerking?

Een bijzondere vrouw, Ellen van Monsjou-Krijger. Ze kwam op mijn pad toen ik het boek ‘Spiritualiteit en Wetenschap’ aan het samenstellen was. Ruim honderd mensen hebben eraan meegewerkt, waaronder zij. Het boek dat zij geschreven had straalde zo’n warme menselijkheid uit, waarin de essentie van Eenheid sterk doorklonk. Dat was een invalshoek die ik voor S&W zeker ook zocht. Dat boek – titel: ‘Dag Mam’, Wat mijn dochter mij leerde doordat ze zelf een eind aan haar leven maakte – ontroerde mij.
Het schetst de worsteling van een diep lijdende moeder die probeert om het goede in de ervaring naar boven te halen, wat haar in mijn ogen goed lukt. Ze verwoordt het via dagboekteksten en korte gedich- ten/uitspraken. Een vraag in het boek die mij intrigeerde: “Hoe leer ik het verschil tussen verwerken en verdringen?” Ze vult de vraag aan met de mededeling dat door een vraag te stellen je op weg bent naar het antwoord. Rumi heeft in zijn gedichten ook al eens gezegd dat je naar het antwoord ín je vraag moet zoeken.
De vraag is belangrijk, want verdringen is in de weestand schieten en is daarmee het tegendeel van verwerken. Seth zou waarschijnlijk betogen dat bij verdringing de pijn ergens ondergeschoven en dan genegeerd wordt. Bij verwerking wordt de pijn erkend, denkbeeldig eruit getrokken, en vervangen door vredige gedachten en opbouwende energie. Daar was Van Monsjou bij uitstek mee bezig, aftastend zoekend naar de positieve energie van liefde. Het is het verslag van een helingsproces dat met veel vallen en opstaan gepaard ging en indringend door haar beschreven is.

Alledaagse Wijsheden 

“Niets wat ons wordt aangedaan,
doet ons òp of ondergaan.
Maar
onze wijze van ernaar kijken,
zal ons verarmen of verrijken.”

Ellen van Monsjou-Krijger

“Ik ben vrienden geworden met mijn verdriet.
Elke keer als ik mij triest voel, schudden we elkaar de hand.”

Sam Smith 

“Waar pijn doorstaan en verteerd is, kan licht huizen.”

Marieke de Vrij



Spinoza versus Einstein?

Via Happinez kwam een aardige anekdote op mijn pad. Toen Einstein in een hotel zonder geld zat om zijn maaltijd te betalen, pakte hij een velletje papier, schreef er wat op, gaf het de portier en zei dat dit briefje wel eens meer waard kon worden dan wat de maaltijd had gekost. Hoe waar bleek dat te zijn toen eind 2017 het briefje voor ruim anderhalf miljoen dollar werd geveild. De portier zal daar niet veel van hebben gezien, vrees ik.
Dan de tekst op het briefje: “Een stil, bescheiden leven geeft meer geluk dan het streven naar succes onder voortdurende onrust.” Tja, dat is wel afhankelijk van hoe je geluk definieert. Geluk bestaat in mijn ogen sterk bij de gratie van ongeluk, bij ups en downs. In dit verband zou ik eerder spreken over vredig of innerlijk vervuld zijn. Kort erna kwam ik een uitspraak tegen van Spinoza: “Geluk is niet de beloning voor deugdzaamheid; geluk is de deugd zelf.”
Mijn filosofische aderen kregen het druk. Staan de twee heren, met enkele eeuwen ertussen weliswaar, niet lijnrecht tegenover elkaar? Volgens filosoof Lawrence Jacobs wil Spinoza met zijn uitspraak zeggen dat we alles wat op ons pad komt – afgunst, woede, ongelukkig zijn – moeten accepteren, ervaren én onderzoeken. Vooral niet wegduwen. Hoe meer je begrijpt, hoe minder je ten prooi valt aan driften of gedachten. Met als uitkomst: hoe meer je in je eigen kracht leeft.
Zo bezien blijven in Spinoza’s visie de verschillen tussen mensen recht overeind, terwijl Einstein een recept geeft voor alle mensen. Onrust kon wel eens heel leerzaam zijn, veel inzichten opleveren. Het woord ‘voortdurende’ heeft wel een sleutelpositie, het suggereert dat die mensen de wortels van hun onrust niet onderzoeken. Komen langs die weg beide heren misschien wat dichter bij elkaar?

Alledaagse Wijsheden

“Het belangrijkste is dat je niet stopt met vragen stellen. Er is een reden dat er nieuwsgierigheid bestaat.”

Albert Einstein 

“The more clearly you understand yourself and your emotions, the more you become a lover of what is.”

Baruch Spinoza 



Op weg naar innerlijk evenwicht

(vervolg)

F. begint met een correctie. “We hebben natuurlijk altijd geleerd dat je bént wat je doet. Ik bén geen arts.” Je leert wat theorieën, maar verder ben je hetzelfde als iedereen. Je krijgt alle attributen om het doktersspel te spelen en hij kan dat prima, vindt F. Veel mensen die zichzelf als patiënt beschouwen geloven daarin, hijzelf niet.
Een primaire oorzaak van ziektes acht hij dat we wereldwijd in een gigantisch web van relaties leven en dat veel mensen niet het lef hebben daaruit te stappen. Angst voor vrijheid, nergens bij horen. Een schijnzekerheid en het is vergeefse moeite om in een ziek web één gezonde plek te maken. In dat web van afhankelijkheid, van reageren op elkaar is echte gezondheid niet mogelijk. Nu, tientallen jaren later, is dat web veel groter en indringender geworden met internet en sociale media, de toename van ziektes is zo bezien niet verwonderlijk. Innerlijk evenwicht ontbreekt.
Gynaecoloog professor Kloosterman zei begin jaren 80 dat de historie van de geneeskunde wemelt van behandelingsmethoden waarvan nu bewezen kan worden dat zij niet alleen onwerkzaam en zinloos waren, maar vaak ronduit schadelijk. Hij achtte het een ernstige vergissing om te denken dat de geneeskunde dit verschijnsel te boven gekomen is, hij vreesde zelfs dat het op grotere schaal voorkomt dan ooit tevoren.
Nu, anno 2019, lees ik dat de invloedrijke medisch bioloog Sjoerd Repping zich bezorgd maakt over het feit dat heel veel behandelingen ineffectief zijn. Van de helft van wat we doen in de geneeskunde weten we niet of het werkt. Die helft, inclusief de kosten, breidt steeds meer uit. Het is dus goed om terug te gaan naar: ‘bij twijfel niet doen’. Én om innerlijke ontwikkeling en verziekte delen van de maatschappij meer positieve aandacht te geven.

Alledaagse Wijsheden 

“In een zieke maatschappij kunnen alleen zieke mensen leven, gezonden passen daar niet in.”

“Voor mij heeft de ware geneeskunst (let wel: kunst) te maken met mensen de weg uit het web wijzen. Het web is ziekmakend, ziekhoudend en zolang je in het web zit, sta je bloot aan en reageer je op allerlei ziekmakende factoren.”

Thomas F. 

”Wie het deel niet ziet in het geheel, ziet het deel in het geheel niet.”

Bert Röling



Op weg naar medisch niet-doen

(vervolg)

Stufkens betoogt dat het erop lijkt dat we met al het geld dat we aan de gezondheidszorg besteden, terwijl de medicalisering weinig toevoegt aan onze gezondheidstoestand, proberen om de angst voor ziekte en dood te bezweren nu de oude magie en religie daar niet meer in voorzien. Hij interviewt huisarts Thomas F. erover. Dat deze anoniem wil blijven is begrijpelijk, zijn ideeën zijn blasfemie voor patiënten met een heilig geloof in de genezende huisarts.
Ziekte beschouwt F. als aanwijzing van het lichaam: ‘zo niet doorgaan, anders haak ik af’. Onze denk- processen hebben gevolgen, of dat nu griep of kanker is. Niet ‘eigen schuld, dikke bult’, maar wel zelf de verantwoording nemen. De dokter kan de pijn stillen, maar daar word je niet beter van. Dit geldt ook voor de alternatieve geneeskunde. Er worden adviezen, geneeswijzen, leefwijzen gegeven en daarmee wordt de verantwoordelijkheid weggenomen bij de patiënt. De adviezen raken de grondoorzaak niet, het ontbrekende contact met de ziel. Als je het denken gelijk stelt met de ziel, zegt F., dan is dat denken altijd zielig. Dat zal de leefstijlcoach anno 2019 ook niet kunnen verhelpen, die werkt met oppervlakkige uitingsvormen, symptomen.
De focus ligt te veel op doen, in plaats van niet-doen. De rol van de geneeskunde in gezondheid en ziekte is een heilloze, in de ware betekenis ven het woord, vindt F. Mensen de verantwoordelijkheid voor  hun eigen gezondheid teruggeven is niet haalbaar vanwege de gigantische economische belangen die ermee gemoeid zijn. F: “Ik zeg wel eens heel wrang, het is natuurlijk een hele belangrijke taak van ons dat wij de mensen ziek houden.”
Dan volgt de onvermijdelijke vraag van Stufkens: “Je bent zelf arts, huisarts. Je hebt een praktijk, patiënten, enzovoorts. Hoe kun je eigenlijk arts zijn, en hoe doe jij dat dan?”

                                                                                                     Wordt vervolgd

Alledaagse Wijsheden

“Als mensen niet denken, dan zijn ze pas gezond. Het denken heeft niets met het zijn te maken, maar het denken heeft te maken met leven met een verleden en een toekomst. (...) Dat denken roept in wezen angst op en daarmee de ziekte.”

Thomas F. 


“Niets is gemakkelijker dan het geven van adviezen, niets is moeilijker dan jezelf kennen, en als je jezelf kent besef je pas dat het geven van adviezen heilloos is.”

Thales van Milete 



Leefstijlcoach

Van George Orwell’s boek ‘1984’ kwam in 1949 de eerste druk uit. Zijn idee dat het individu ten onder zou gaan aan een totalitair systeem is in de 35 jaren die volgden geen bewaarheid geworden. Steeds duidelijker werd dat de individuele identiteit aan belang won, in negatieve zin gehekeld als het ‘ik-tijdperk’. Politici doen hun best om de kiezers naar de mond te praten, verloochenen daarvoor desnoods milieu en religie.
Aan de andere kant is Orwell’s ‘Big Brother is watching you’ door de voortschrijdende techniek wel steeds meer werkelijkheid geworden. En door het aureool dat de wetenschap verworven heeft, moeten we ons houden aan de opperste waarheden over de grote vier: B.E.A.R. (blog 16/3/’14: veel Bewegen, Eten dat het stempel ‘gezond’ heeft, geen/weinig Alcohol, niet Roken). Daar vloeit een mate van toe- zicht en dwang uit voort, een vermindering van persoonlijke vrijheid.
Per 1 januari is de overheid met een nieuw wapenfeit gekomen: een gratis leefstijlcoach als de dokter dat voorschrijft. Bij een BMI tussen de 25 en 30 moet je wel aan bepaalde voorwaarden voldoen, boven de 30 ben je er zeker van. Dus grensgevallen kunnen nog even goed bunkeren om dat te halen. Het is trouwens geen pure menslievendheid, minister Bruins van Medische Zorg verzekert ons dat de zorg- kosten erdoor zullen afnemen. Ik waag het te betwijfelen.
Momenteel ben ik het boek ‘Gezichten van de nieuwe tijd’ (Hein Stufkens) aan het lezen, uitgekomen in 1984. Een boeiend boek over de visies en vooruitzichten van 35 jaar geleden, met machtig interessante interviews over medische zorg (met een huisarts), en oorlog en vrede (met een socioloog / Ghandi-expert). Het eerstgenoemde interview vind ik zelfs bizar (interessant) en de inzichten raken ook de leefstijlcoach. Waarover meer.

                                     Wordt vervolgd

Alledaagse Waarheden

“Iedere generatie verbeeldt zich intelligenter te zijn dan de generatie ervoor en wijzer dan de generatie erna.”

George Orwell 

“De Westerse geneeskunde heeft ons vervreemd van onze eigen genezende kracht en van de verantwoordelijkheid voor onze eigen gezondheid.”

Hein Stufkens (in: ‘Gezichten van de nieuwe tijd’, 1984)